Bilimsel Araþtýrma ve Yayýn Etiði Kitabý Neden Yayýna Hazýrlandý

Lisansüstü eðitim ve bilimsel araþtýrma süreçlerinde uzun yýllardýr gözlemlenen temel sorunlardan biri, araþtýrmacýlarýn bilimsel araþtýrmanýn felsefesini, tarihsel geliþimini ve yöntemsel temellerini yeterince kavramadan araþtýrma sürecine baþlamalarýdýr. Araþtýrma konusunun belirlenmesi, araþtýrma sorusunun oluþturulmasý, amaç ve hipotezlerin ortaya konulmasý, literatürün sistematik biçimde taranmasý, kaynaklarýn deðerlendirilmesi ve araþtýrma materyaliyle yönteminin belirlenmesi, bilimsel araþtýrmanýn birbirinden baðýmsýz aþamalarý deðil, birbirini tamamlayan bütünsel bir süreçtir. Bu süreçte yapýlacak yöntemsel bir hata, araþtýrmanýn sonuçlarýný ve bilimsel deðerini doðrudan etkileyebilir.

Bu kitap; özellikle lisansüstü düzeyde araþtýrma yapan genç bilim insaný adaylarýnýn yaný sýra, bilimsel araþtýrma ve yayýn faaliyetlerini sürdüren araþtýrmacýlarýn, akademisyenlerin ve proje hazýrlayanlarýn ihtiyaç duyabileceði temel bilgi ve uygulama alanlarýný bir bütün içerisinde ele almaktadýr. Bilimin temel kavramlarý, bilimin tarihsel geliþimi ve felsefesi ile baþlayan içerik; bilimsel düþünme, araþtýrma problemi oluþturma, araþtýrma sorusu ve hipotez geliþtirme, araþtýrmanýn amacý ve kapsamýnýn belirlenmesi, proje ve tez önerisi hazýrlanmasý, literatür taramasý, kaynaklarýn derlenmesi ve düzenlenmesi, araþtýrma materyali ve metodunun oluþturulmasý gibi araþtýrma sürecinin temel aþamalarýyla devam etmektedir.

“Bilimsel Araþtýrma ve Yayýn Etiði” kitabý, bilimsel araþtýrmanýn yalnýzca belirli bir konuda bilgi üretmekten ibaret olmadýðý; doðru araþtýrma sorusunun oluþturulmasýndan araþtýrmanýn planlanmasýna, uygun yöntemin belirlenmesinden verilerin elde edilmesine ve analizine, bilimsel yazým sürecinden araþtýrma sonuçlarýnýn yayýmlanmasýna kadar tüm aþamalarýn belirli bir bilimsel metodoloji, sistematik düþünme ve etik anlayýþ içinde yürütülmesi gerektiði düþüncesinden hareketle hazýrlanmýþtýr.

Bilim üretmek, yalnýzca bir soruya cevap aramak deðil; doðru soruyu sormak, doðru yöntemi kurmak, elde edilen bilgiyi doðru deðerlendirmek ve bilimsel bilginin güvenilirliðini koruyarak paylaþmaktýr. Bu kitap, araþtýrmacýnýn bilimsel araþtýrma yolculuðunda tam da bu süreci doðru bir þekilde kurabilmesine rehberlik etmek amacýyla hazýrlanmýþtýr.

Bilimsel Araþtýrmanýn Temellerinden Yayýna Uzanan Yol

Kitap, araþtýrmaya yeni baþlayan bir lisansüstü öðrencisinin “Neyi, neden ve nasýl araþtýrmalýyým?” sorularýna cevap bulmasýndan, deneyimli bir araþtýrmacýnýn projesini planlamasýna, literatürünü düzenlemesine, verilerini deðerlendirmesine, bilimsel makalesini hazýrlamasýna ve yayýn sürecinde karþýlaþabileceði sorunlarý yönetmesine kadar araþtýrmanýn farklý aþamalarýnda baþvurabileceði bir kaynak olarak tasarlanmýþtýr.

Kitap yalnýzca “bilimsel araþtýrma ve yayýn etiði” kitabý deðil; araþtýrmanýn fikir aþamasýndan yayýna kadar bütün süreci ele alan süreçte araþtýrma sorusu tanýmlama → hipotez kurma → yöntem → veri → analiz → tez/makale → yayýn → etik sorunlarý kontrol ekseninde içinde sistematik bir bütünlükle hazýrlandý.

Araþtýrmanýn planlanmasý kadar, araþtýrma sýrasýnda elde edilen bilgilerin ve verilerin doðru biçimde kaydedilmesi, düzenlenmesi, korunmasý ve uygun analiz yöntemleriyle deðerlendirilmesi de bilimsel güvenilirliðin temel unsurlarýndandýr. Bu nedenle kitapta, araþtýrmacýlarýn güncel bilgisayar temelli programlardan ve araþtýrmayý kolaylaþtýran yeni tekniklerden yararlanabilmelerine, kaynak ve literatür yönetimini sistematik biçimde gerçekleþtirebilmelerine ve elde ettikleri verileri bilimsel metodolojiye uygun þekilde deðerlendirebilmelerine yönelik pratik bilgiler de sunulmaktadýr.

Kitabýn Bizlere Kazandýracaklarý

Bilimsel araþtýrmanýn tamamlayýcý unsurlarýndan biri de elde edilen sonuçlarýn bilimsel yazým kurallarýna uygun biçimde tez, rapor veya araþtýrma makalesine dönüþtürülmesidir. Bu kapsamda kitapta; bilimsel metin oluþturma, araþtýrma sonuçlarýnýn yazýlý olarak sunulmasý, bilimsel makale hazýrlama, proje yazma ve deðerlendirme, yüksek etki faktörlü dergilerde yayýn süreci ve yayýmlanmýþ makalelere yöneltilen eleþtirilere bilimsel ölçütler çerçevesinde cevap verilmesi gibi konular da ele alýnmaktadýr.

Kitabýn önemli bir diðer boyutunu ise bilimsel araþtýrma ve yayýn etiði oluþturmaktadýr. Araþtýrmanýn hangi yöntemle yapýldýðý kadar, hangi etik ilkeler gözetilerek yürütüldüðü ve elde edilen bilimsel bilginin nasýl sunulduðu da bilimin güvenilirliði bakýmýndan belirleyicidir. Bu nedenle araþtýrma ve yayýn etiðinin temel ilkeleri yanýnda, bilimsel araþtýrma sürecinde karþýlaþýlabilecek etik sorunlar, güncel araþtýrma ve yayýn uygulamalarý ile yapay zekâ teknolojilerinin bilimsel araþtýrma ve yayýn süreçlerinde ortaya çýkardýðý yeni etik sorunlar da kitap kapsamýnda deðerlendirilmektedir.

Bu yönüyle “Bilimsel Araþtýrma ve Yayýn Etiði”; yalnýzca bilimsel araþtýrmanýn kuramsal temellerini açýklayan bir eser deðil, bilimsel düþüncenin araþtýrma pratiðine dönüþtürülmesini, araþtýrmanýn yöntemsel olarak doðru kurulmasýný, elde edilen bilginin bilimsel ölçütlere uygun biçimde deðerlendirilmesini ve bilimsel etiðin araþtýrmanýn bütün aþamalarýna yerleþtirilmesini amaçlayan uygulamaya yönelik bir baþvuru kaynaðýdýr.

1993 yýlýnda Reading Üniversitesi ve Fransa’daki Rennes Üniversitesi’ne baðlý "Chair de Sciences du sol' Ecole Nationale Superieur Agronomique" bölümleri arasýnda düzenlenen Batý Fransa'daki Britanya topraklarý ile ilgili 10 günlük bir arazi gezisine katýldým. Fransa

Ders notu içerik 1