Tarımsal Öğretimin 180. Yılında, Tarım-Toprakta Yaşanan Yapısal Sorunlar Sürdürülebilir Yaşamı ve Gıda Güvencesini Tehdit Etmektedir

Tarımsal öğretimin 180. yılı vesilesiyle Türkiye’de özellikle Çukurova Ovası’nda tarım topraklarının hızla tarım dışına çıkarılması, plansız kentleşme ve su kaynaklarının yanlış yönetimi gibi yapısal sorunların gıda güvencesini tehdit ettiği vurgulanmaktadır. Osmaniye’den Mersin Erdemli hattı boyunca yaklaşık 200 km uzunluğundaki verimli tarım alanlarının yerleşim ve ticari amaçlarla dönüştürülmesi, mülkiyet algısının toplumsal fayda yerine bireysel çıkar odaklı değerlendirilmesi ve bölgenin ekolojik özellikleri gözetilmeden sera üretimi ile egzotik türlere yönelinmesi, toprak ve su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı açısından ciddi riskler doğurmaktadır.

Baraj yatırımlarına rağmen, nüfus yoğunluğu ve plansız göç nedeniyle tarımsal sulamada yetersizlikler yaşanmakta; geçmişte sulama altyapısı için yapılan kamu yatırımları kentleşme baskısı altında işlevsizleşmiştir. Rant öncelikli kent politikaları yeşil alanları daraltmış, toprak koruma bilinci ve biyoçeşitlilik duyarlılığı geri planda kalmış görülüyor. Çiftçiler mevcut durumda kamu desteği olmadan topraklarını beleyerek koruyacak durma geçemeyeceklerdir.

Tarafımızda yürütülen AB destekli Sharing-MeD ve SUS SOIL proje deneyimleri, Akdeniz havzasında toprak kalitesinin bozulduğunu, çiftçilerin kısa vadeli ekonomik kaygılar nedeniyle yüksek girdili ve sürdürülemez üretim modellerini sürdürdüğünü göstermektedir. Kurumsal destek eksikliği, üretici davranışlarının dönüşümünü engellemekte; toprak sağlığı ve doğal kaynakların korunması geri planda kalmaktadır. Bu bağlamda her düzeyde kamuoyu bilgilendirmesi ve kurumsal yönetişim tarım-toprak sorunlarını gündemde tutmakta yetersiz kalmaktadır. Toprakların yalnız üretim kaynağı değil, karbon depolama kapasitesiyle iklim değişikliğiyle mücadelede temel bir ekosistem unsuru olduğu bilincinin geniş kesimlere kazandırılması gerekmektedir.

Başta Çukurova Ovası olmak üzere geniş tarım alanlarında yaşanan tarım alanı kaybı ve yanlış toprak-bitki yönetimi yalnız bölgesel kalkınmayı değil, ulusal gıda güvencesini ve ekosistem sağlığını tehdit eden stratejik bir soruna dönüşmüş olup geleceğin gıda güvencesi riski öne çıkmaktadır. Tarım-toprak-su-iklim ilişkisini dikkate alan bilim temelli politikaların hayata geçirilmesi ertelenemez nitelikte olup Tarımsal Öğretimin 180. yılı bu gerçekliği yeniden hatırlatma açısından kritik bir dönüm noktasıdır.

Arkadaşlar doğal olarak yıllardır bir alışkanlık tarım eğitimi dediğimizde Ziraat Mühendisliği eğitimi akla gelmektedir. Tarım eğitimi 180 yıl önce başladığı zaman teknik eleman yetiştiriyordu. Bizler gibi tarım lisesi ve teknik okullarının olması gerektiğini savunanlar için teknik elemanların da gününü kutlamak gerekmez mi? Meslek ayrımı yapmadan ve çok da eğitimi kendi merkezimize alan savrulmalara düşmeden tarım eğitimi gününü her düzeyde kutlayalım demek doğru olmaz mı?

On the 180th Anniversary of Agricultural Education of Turkiye, Structural Problems in Agriculture and Land Use Threaten Sustainable Living and Food Security

İbrahim Ortas – iortas@cu.edu.tr

On the occasion of the 180th anniversary of agricultural education, it is emphasized that structural challenges in many part of World and Turkey, particularly in the Çukurova Plain such as the rapid conversion of agricultural lands to non-agricultural uses, unplanned urbanization, and the mismanagement of water resources, are increasingly jeopardizing food security. Along the approximately 200-kilometer stretch from Osmaniye to Mersin Erdemli, fertile agricultural lands have been transformed for residential and commercial purposes, reflecting a prevailing perception of land ownership oriented toward individual rather than collective benefit. Furthermore, the shift toward greenhouse production and exotic crop cultivation without regard to the ecological characteristics of the region poses serious risks for the sustainable use of soil and water resources.

Despite investments in dams, agricultural irrigation remains insufficient due to population pressure and unplanned migration; public investments once made to build irrigation infrastructure have largely lost their function under mounting urbanization pressures. Urban policies driven primarily by rent dynamics have reduced green spaces, while soil conservation awareness and sensitivity to biodiversity have diminished. Under current conditions, farmers will not be able to safeguard their lands through individual effort without public support.

Experiences from the EU-funded Sharing-MeD and SUS SOIL projects conducted by EU researcher teams (we are part of both projects) demonstrate that soil quality in the Mediterranean basin is deteriorating and that farmers continue to pursue high-input and unsustainable production models driven by short-term economic concerns. The lack of institutional support hinders behavioral transformation among producers, relegating soil health and natural resource stewardship to secondary importance. In this context, public awareness efforts and governance mechanisms remain insufficient in bringing soil and land-use issues to the policy agenda. It is essential to instill a broad understanding that soils are not merely production resources, but also critical ecosystem components with carbon storage capacity, central to climate-change mitigation.

The loss of agricultural land and the widespread adoption of improper soil–crop management practices in major agricultural regions, especially the Çukurova Plain, have evolved into a strategic challenge threatening not only regional development but also national food security and ecosystem health. The risk to future food security is increasingly evident. Implementing science-based policies that recognize the interdependence of soil, water, agriculture, and climate is now imperative, and the 180th anniversary of agricultural education represents a critical milestone for reaffirming this urgent reality.