Tarım Bilimindeki Gelişmeler
Tarım Bilimindeki Gelişmeler
Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ. Çukurova Üniversitesi
Dünya nüfusunun hızla artması ile insanının göçebelikten yerleşik hayata geçmesi ve insanların bulundukları bölgelerin doğal besinlerinin yetersizliği sonucu topraktan daha fazla yararlanmasını gündeme getirmiştir. Dünya nüfusunun coğrafi dağılımının dengesiz gelişimi insanlığın gıda güvencesini garantilemek için, organize tarımsal sistemler geliştirilmiştir Birim alandan daha fazla yararlanmak için toprak işleme, sulama, gübreleme, zararlılarla mücadele, bitki gen kaynaklarının değiştirilmesi ve diğer tarım tekniklerinin iyileştirilmesi verim artışı sağlamıştır.
İnsanlığın insan iş gücünden hayvan iş gücünü kullanmaya başlaması ile üretimde önemli artış sağlanmıştır. Geçen yüzyılda makine gücünden yaygın olarak yararlanılması insanın üretim ilişkilerine de bir devrim yaratmıştır.
960’lı yılarda Meksika’daki CİMİT araştırma kuruluşunda yeşil devrim olarak bilinen buğday ıslah çalışmaları ile verim artışı sağlanarak yeni buğday çeşitleri ile dekara üretim 275 kg dan 700–800 kg/da’a kadar çıkılmış bulunmaktadır. Günümüzde bitki biyoteknolojisindeki modern uygulamalar verimliliğin, dayanıklılığın, toprak koşullarına uygunluğun arttırılmasını, sürdürülebilir tarım politikaları sayesinde ürün çeşitliliğinin ve katma değerinin çoğaltılmasını kolaylaştırmaktadır. Biyopestisitlerin kullanımı, doku kültürü teknikleri, genetik çalışmaların sonuçlarından doğan bilgi doğrultusunda yeni yaklaşımlar, genetik mühendisliği teknikleri bu amaca yönelik çalışmaların yeni konularını oluşturmaktadır.
Ayrıca son yıllarda uzay teknolojisinin tarım alanlarında kullanımı tarımsal üretim planlanmasında önemli bir katkı sağlamış bulunmaktadır. Uzaktan algılama teknikleri uydu verilerini de kullanarak verim değerlerinin önceden tespit edilmesi, yağış ve su kaynaklarının potansiyeli hakkında bilgi verilmektedir. Uydu verileri kullanılarak arazinin temel toprak haritalarının oluşturulması, bu haritalardan yaralanılarak arazi kullanım planlanması yüksek doğruluk ile tahmin edilmektedir. Ayrıca hassas tarım diye bilinen ve son yıllarda batıda deneme mahiyetinde de olsa tarım traktörü veya biçerdöverine bağlı bir aygıt uzay teknolojisinden de yaralanılarak yerdeki değişkenliğe bağlı olarak metre kare başına uygulanacak gübre, ilaç miktarı yanında verim değerlerini hassas olarak kaydedebilmektedir.
Gübre kullanım teknolojisi alanındaki gelişmeler
Toprakların verimlilik düzeyinin gelişen yüksek teknoloji ürünü aygıtlarla belirlenmesi uygulanacak gübre miktarının belirlenmesi ve gübrenin nasıl ve hangi yöntemle uygulanması gerektiği yeni teknoloji alanlarının gelişmesine yol açmıştır. Son yıllarda toprak altına azotlu gübrelerin enjekte edilmesi, hava araçları yardımı ile verim artışı yanında kalite artışına da etken olmuştur. Son yıllarda geliştirilen ileri teknoloji araçları ile fide ve fidanların toprağa şaşırtılması esnasında bunların altına gelecek şekilde sıvı gübre uygulaması yararlı mikroorganizma aşılaması yapılabilmektedir.
İnsanın hayvan gücünden mekanizasyon uygulamalarına geçişle birlikte kimyasal girdi kullanımında hızla artış görülmektedir. Bu girdilerin başında da kimyasal gübre kullanımı gelmektedir. Azotlu gübre kullanımı son 50 yılda neredeyse 10 kat artarken, fosfor ve potasyum kullanımı da 2–3 kaç kat artış göstermiştir. Kimya biliminin de yardımı ile havanın azotunun fabrikalar aracılığı ile azotlu gübrelere dönüştürülmesi ile azotlu gübre kullanımı hızla artış göstermiştir. Ayrıca geçmişte tek tek üretilen gübreler şimdilerde kombine olarak üretilmektedir. Geliştirilen kombine gübre formları, suda yavaş çözülebilir gübreler ve organik bileşiklerin uygulanması ile verim artışı ve yüksek kalite yakalanmaya çalışılmaktadır.
Ülkemiz topraklarının detaylı toprak haritaları olmadığı için verimlilik durumu da tam olarak bilinmemektedir. Ancak Ankara Toprak Gübre Araştırma Enstitüsü tarafından ülkemizde yapılan tarama çalışmalarında ülkemiz topraklarının geniş bir bölümünde yüksek kireç içeriğine ve ana materyale (jeolojik formasyonlar) bağlı olarak çinko ve demir gibi mikro element noksanlığının varlığı belirlenmiştir. Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Toprak Bölümü öğretim üyelerinin de katkısı ile kombine gübrelere çinko’nun ilave edilmesi ile bazı bitkilerde verim artışı sağlanmıştır. Bu çalışma aynı zamanda toplum sağlığını da ilgilendiren mikro element sorunun yapay yollardan değil, köklü olarak çözülmesine katkıda bulunmuştur.
Günümüzde yüksek ve kaliteli ürün yetiştiriciliği bir bedeli de gerektirmektedir. İleri teknoloji geliştiren toplumların çiftçileri daha düşük maliyetli teknoloji kullanarak yüksek düzeylerde ürün elde etmeyi prensip edinmişlerdir. Yine de bunun için de “para kazanmak için, para harcarlar” özdeyişini sıkça kullanmaktadırlar. Gelişmiş ülkeler birim alan başına yüksek miktarda kimyasal madde yanında tohum ve kontrollü sulamayı yine ileri teknoloji kullanarak sağlamaktadırlar. Sulama ile birlikte etkili gübre kullanımı özellikle de bahçe tarımında yaygın olarak kullanılmaktadır. Maliyeti yüksek olmakla beraber su kaybı ve gübreden yararlanma randımanı ise yüksek olmaktadır. Artan çevre kirliliği ve su kıtlığı göz önüne alındığında gübre kullanımının damlama sulama ile yapılması daha akılcı görülmektedir. Ancak bu durum sadece kumlu topraklar için uygundur.
Ayrıca son yıllarda ekolojik tarımda kullanılan organik kökenli gübreler teknolojisi de popüler alan olmaya başladı. Gübre olarak kullanılacak minerallerin uygulanması yanında sıvı organik gübrelerin uygulanması konusunda toprak, bitki ve iklim koşullarına bağlı değişken teknolojik kullanımları tartışılmaktadır.
Günümüzde tarımsal üretim artık teknoloji kullanımı ile sağlanmaktadır. Teknoloji kullanımı amaca uygun yürütüldüğü zaman verimli ve kaliteli üretim sağlanmaktadır. Özellikle de çevre ile uyumlu teknolojinin kullanımı büyük önem taşımaktadır. Geleceğim tarım teknolojisi verimlilik yanında kalite ve çevre unsurunu dikkate almak zorundadır.