Öldürülen Hrant Dink Değil Türkiye'nin Geleceğidir

Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ

Hırant Dink'in 17 yaşında daha gençlik çağında biri olan Ogün Samast tarafından öldürülmesinden sonra pek çok destekli desteksiz spekülasyonlar yapıldı.  Başka güçler bizi kıskanıyor, bizim gelişmemizi istemiyor; bu cinayet başka süreçleri gösteriyor; şovenizm çok körükleniyor vb. Hepsi çok doğru. Ancak bir sorunun cevabı açık değil. Neden hep bu oyunlara biz geliyoruz? Neden bu adı konulamayan veya konuşulmayan dış güçler bizim gençliğimizi kullanıyor? Acaba bunları göremiyor muyuz? Görüyor da söyleyemiyor muyuz?

Bilincim çerçevesinde, haberleri radyodan dinlediğimden ve gazetede okuduğumdan bu yana neredeyse 30 yıl geçti. Bu ülkenin en diri, ülkesinin bağımsızlığını savunan insanları, kanaat önderleri ve nitelikli gençliği hep öldürüldü, öldürülüyor. Öldürülen kişiliklere bakıyorum, hepsinin ortak söylemi, iyi eğitim, yurttaş bilincinin gelişmesi, bağımsızlık, laiklik ve demokratik Türkiye. Bilincim ve hafızam bana bu insanların savunduğu düşünceler susturuldukça toplumun geriletildiği yönünde. Bütün bu geçen süreçte yanlışa karşı çıkanların sayısı gittikçe azaldı. Gittikçe de farklı söylemi olan, demokrasiyi savunan insanları sevemez ve koruyamaz duruma geldik.

Neden dinamik ve farklı fikir üreten insanımıza sahip çıkamıyoruz? Neden bizden farklı düşünene tahammül edemiyoruz? Neden önümüze konulan planları, programları düşünmeden benimsiyoruz? İsmet Berkan'a katılıyorum: "O 17 yaşındaki çocuk Hrant'ın herhangi bir yazısını başından sonuna kadar okumuş muydu acaba? Hayır, elbette okumamıştı. Ama onu öldürdü".

Asıl sorun da bu. Bir genç; hiç tanımadığı, görmediği ve kendisinden çok farklı birini neden ve niçin öldürüyor? Gencecik insanlar, ABD adına, hiç bilmedikleri Irak'a gelip insan öldürüyor? Neden?

  Ölen de Öldüren de Fakir ve Sorunlu Aileden Geliyorlar

Sanırım bir çoğumuzun ağırına giden de Hrant Dink'in yerde yatan cansız bedeninin gazete tarafından örtülemeyen ayaklarındaki altı delikli ayakkabısıydı. Belki çoğumuz onun görüşlerine katılmadık, ancak o öksüz ve yetimhanede büyümüş, kendi iradesi ile yolunu çizmiş, üniversite okumuş sonra da tarih gazeteciliği yaparak görüşlerini başarıyla her şeye rağmen savunmuştu. Kendisini ve inandığı davasını silah zoru ile değil, kalemi ile savunabilmişti. Keşke Hrant Dink'i öldürmeye kalkan o 17 yaşındaki genç de öldürmek yerine kalemine sarılarak onun yanlış olduğunu, karşı savını yazabilseydi. Türkiye düşünceye düşünce ile karşılık verdiği gün, çağdaş bir ülke olarak hak ettiği yere gelecektir.

Basına yansıdığı kadarı ile zanlının kısa geçmiş yaşam öyküsü bildiğimiz hikayelerden farklı değil. Daha önceki birçok cinayette kullanılan çocuklardan farklı değil. Aile yoksul, iyi eğitim almamış, arkadaş çevresi olarak bilinen sokaktan etkilenmiş ve irite edilmiş, sosyal sorunları var.

Ölen de öldüren de ikisi de yoksulluğun pençesinde kıvranmış. Biri eğitim görmüş kurtarmış, diğeri cehalete yenik düşmüş.

Hırant Dink'inde Bir Ailesi Var

Bugün ki gazetelere Ogün Samast'ın ailesinin perişanlığını resimleri ile gösteriyor. İçer acısı. Trabzon’un kenar mahallelerinde süpürgecilik yaparak geçinen ailenin ne yapacağını bilmeyen hali bir yanan, merhumun acılı ailesi bir yana. Ogün Samast'ın annesi inanamıyorum diyor. Zanlıyı azmettirdiği söylenen kişinin annesi de perişan. Anneler çocuklarına inanmak ve güvenmek istiyorlar. Her iki annenin de çaresizliği, olup bitene anlam veremeyen ruh halleri gerçekten rahatsızlık verici.

Tabii Hrant Dink’in de bir ailesi, sevenleri var. Kızları, oğlu ve kederli bir eşi var. Onlardan koparılmış olmak sevenlerine acı veriyor. Hele bir de son yazısındaki “Ruh halimin güvercin tedirginliği” yazısı da insanlığın vicdanına acı veriyor.

  Bu Cinayet Türkiye'yi Uluslararası Alanda Zora Sokar

Bu ve benzeri kişiliklerin ne yapacağını bilmek için psikolog olmaya gerek yok. Bazılarının arayıp da bulamadığı kişilikler. Hele hedef seçtiğiniz kişi, ülkenizin kaşı kaşıya bulunduğu tarihi bir sorunun tarafı ise ve de dünya sizi sıkıştırıyorsa buyurun dünyaya kendinizi anlatın!

Size sormazlar mı? Neden korumadın. Nerden buldu bu çocuk bu silahı. Nasıl gitti Trabzon'dan İstanbul'a? Hiç bilmediği adresi nerden buldu? Kişiyi nasıl tanıdı? Askere gitmemiş bir çocuk nasıl oluyor da bir insanı arkadan vuracak kadar profesyonelce silah kullanabiliyor ve olay yerinde öldürüyor.

Kamuoyuna mal olmuş bu kişi ve gazete için daha önce defalarca tehdit alınmış, vali yardımcısı tarafından ne şekilde oluğunu bilmediğimiz bir davetiye ile uyarılmış, yine eski bir devlet görevlisi tarafından tehdit edildiği açıklanan ve bilinen bir sima tarafından tehdit edildiği söylenen biri için devlet olarak dünyaya ne diyeceğiz?

Halife Ömer, "Fırat'ın kıyısında bir koyun kaybolsa sorumlusu benim dermiş".

Evet bu ve benzeri cinayetlerden dolayı sorumlu kim? Ben, sen, hepimiz, devlet, toplum.

Türk Toplumu Çok mu Duygusal

Türk toplumu için söylenen bir söz vardır, "Çok duygusaldırlar" . Sevince ölesiye seviyoruz, kızınca öldüresiye kızıyoruz.  Acaba soğukkanlı olmayı beceremiyor muyuz? Bizim gibi düşünmeyen, bize benzemeyen, dışımızda milyonların olduğunu hissedemiyor muyuz? Biri bizim gibi düşünmüyor, bize benzemiyor diye ne yapacağız, herkesi yok mu edeceğiz? Duygusallık çok da kötü değil ancak düşünerek, araştırarak karar vermek ve uygulamak çok daha önemli.

Eğitim tam da aklın ve bilincin doğru kullanılması için vardır. Toplumun eğitilerek, olaylara akıl süzgecinden bakılması için ne yapıyoruz?

  Türkiye Milli Eğitimini Sorgulanmalıdır

Ülkemizin eğitim ve sosyal kurumaları ne yapıyor? Verdiğimiz eğitimle ne tür insan profili üretiyoruz? Hiç bunları sorguladık mı? Ülkenin sosyal kurumları toplumu nasıl eğitiyorlar? Son yıllarda işlenen siyasi cinayetlere bakınca söylenen ilk söz "Camiye gittim, namaz kıldım ve geldim adamı öldürdüm, pişman değilim".

Bu ülkenin Diyanet İşleri Başkanlığı nerdeyse 10 bakanlığın bütçesi büyüklüğünde bütçe kullanıyor. Türkiye'nin her tarafından on binlerce camideki imamlar sohbetlerde acaba ne konuşuyorlar halk ile? Oralara gelen insanlara, öldürmenin veya can almanın günah olduğu söylenmiyor mu?

En başta Milli Eğitim Bakanlığı’nda olup bitenlerin bir muhasebesi yapılmalı. Özellikle de eğitim sitemimiz kişiyi okumaya yönlendiriyor mu? Hayattan zevk almayı, kendi kendini geliştirmeyi sağlıyor mu? Devlet olarak bu konuları sağlamadıysa yarın bir başka değer yok edilecek demektir.

  Devlet Çocukları ve Gençleri Korumakla Yükümlüdür

Halen okul çağındaki zanlı eğer ülkemizde zorunlu eğitim 12 yıl olsaydı bugün bu çocuk okula gitmek zorunda olacaktı ve belki de bu cinayet işlenmemiş olurdu. Bugün ortalama Türkiye insanının eğitim düzeyi 3.5 yıldır. Son yıllarda ancak 8 yıla çıkardık. İlkokul ve orta okul eğitimi sonrası çocukların çeşitli nedenlerden dolayı önemli bir kısmının halen okul dışında tutulmakta ve eğitimini ileriye götürememektedirler. Devletin görevi bir şekilde kendi geleceği için insanı nitelikli yetiştirmesi gerekir. Bunun için yaşamın her aşamadaki okullaşma oranı artırılmalı,Okullardaki sosyal (kültür, spor) ve sanatsal etkinlikleri artırılmalı ve gençlerin fiziki gelişim kadar ruhsal gelişimi de önemsenmeli,Öğrencilerin yeteneklerine göre geleceğini belirleme konusunda pedogajik bilgi sunulmalı, Okulların her yönü ile kişiyi geliştirici niteliğe kavuşturulmalı, şoven değerler değil insani değerler verilmeli. Yerel yönetimlerin çocukların ve gençlerin kendisini ifade edebileceği alanlar yaratmalıdır. Devlet olarak sorumlu olduğumuz insanımızı 18 yaşına kadar eğitmek, iyi bir yurttaş olmaları için bütün olanaklar sağlanmalıdır. Çocuklarımızı yeterince eğitmeden, gençlerimize iş imkanı ve sosyal gelişim olanakları sağlayamadan geleceğin mutlu toplumunu yaratamayız. Biz gençliğe sahip çıkmazsak, boşluğu kendi amaçları doğrultusunda kullanan örgütler dolduracaktır.

  Hepimiz Suçluyuz

Artık hepimiz 17 yaşında daha bilinci bile gelişmemiş, kendi yol haritasını çizecek kadar düşünsel yapısı gelişmemiş Ogün Samast'ı tek başına bu suçu işlediğini sanmıyoruz. Suç tek başına işlenmez. Suçu oluşturan atmosfer ve verimli alana bakmak gerekir. Ogün Samast'ı bu sürece iten bütün süreçleri başta devlet yetkilileri olmak üzere hepimizin enine boyuna muhasebesini yapıp bir daha bu tür ölümlerin olmaması için ne yapılabileceğini konuşmamız gerekir. Hepimiz bugüne kadar bu ülkede olup bitenlere karşı gösterdiğimiz tepkiler veya tepkisizlikler oranında suçluyuz.

Hırant Dink'e ülke olarak hangi düşünce ve kökenden olursa olsun herkesin sahip çıkması gerekir. Bu insani açıdan da, ülkemizin saygınlığı açısından da gereklidir.