Üniversite Ortamı nasıl olmalı

Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ, Çukurova Üniversitesi, 

Üniversite felsefi tartışma ortamında akıl sürecini duygusal sürecin önüne alarak kişilerin olayları görerek ve tartışarak farkına varılabilirliğini sağlayan ortamlardır. Üniversiteler adı üstünde evrensel kurumlar olup geçmişten günümüze otoriteden bağımsız olarak bilgi üretmek ve yaymak konusunda çetin bir mücadeleden geçerek ve halen de bunun içinde olarak bugünlere kadar geldiler. Üniversiteler bu bağlamda hep otoriteye karşın, özgür tartışma ortamında, eleştirel düşünmeyi savunmuşlardır. Bilme faaliyetinin kendisi bir istençtir, ancak bu istenç sadece bilmekle sınırlı kalmamalı; aynı zamanda “mevcutla” yetinmeyip doğrusuna taraf olma ve yanlışa karşı çıkma süreci olmalıdır. Bilim hem bilgiyi üretmek, hem teknolojiye dönüştürmek taraf olmaktır. Bu bağlamda üniversiteler kendilerine yüklenilen sorumluluğu yerine getirmek zorunda. Yalnızca dersimi veririm vazifemi yaparım demekle olmaz. Üniversiteler bugünün değil yarınları da öngörmek zorundadır. Eğitim, araştırma yanında üniversiteler toplumu aydınlatma sorumluluğunu yerine
getirmek zorundadır. Bu bağlamda üniversite eğitimi liseden farklı olarak kendini beton binalarına ve bedenlerine hapsetmemeli ve sürekli devingen tabuları yıkmış özerk ve özgür
olmalıdır.

Bilim adamları arsındaki bakış farklıklıları sınıflandırılmadan önce Bilimsel Yöntem tartışmaları genel ilkeleri ve bunların felsefi sunumları aşağıda belertildiği şekli ile sunulmaktadır. Bu ilkeler aşağıda sıralandığı gibidir.  

- Objektiflik ilkesi. Olay ve olgular arasındaki interaksiyonların kişilerin arzu ve isteklerine göre değil, gözlenen olgulara, test edilen ve doğrulama yoluyla elde edilen bilgilere itibar etmek zorunluluğu vardır.

-Somutluk ilkesi. Olguya-bağlı, olgu-özekli olmak.

-Nesnellik İlkesi. Eleştirel olmak. Ele aldığı olguyu olduğu gibi -olabildiğince kendi görüşlerinden bağımsız veya değişik açılardan görebilmek. Bilimsel düşünme belirli bir dünya görüşüne dayanır. Bilimsel düşünce rasyoneldir, her türlü mistik ve doğaötesi görüşlerden kaçınır ve ona karşı kendi metotlarına başvurur. Doğal olayların kaynağını mistik ve doğaüstü kuvvetlerden değil, gözlem ve denemelerden elde edilmiş verilere dayanarak açıklar.

-Seçicilik ilkesi.

-Kurallı olmak. Argümanları, gerekçeleri verme.

-Parçalarına ayırma. Sınırlandırma. Bir olguyu inceleyebilmek için çalışacağı konunun sınırlarını ortaya koyabilme. Öğrenmenin kolaylaştırılmasında, ve hipotez oluşturmada etkin kullanılan bir yöntemdir.

-Tarihilik. Her bir durumun tarihi bir sürekliliği olduğunu görebilme -süreç analizi. Tarih bilinci. 

-Bütünle ilişkilerini göstermek. Mikro-makro (parça ile bütün) arasında yeniden ilişki kurmak. Yani genelin bilgisi. Çalıştığı konunun bütün ile -genel kuramsal tartışmalar ile ilişkilerini kurabilme.

-Yasa değil kural bilgisi. Sürekli değişme içinde olguyu zaman-mekandan bağımsız zorunlu yasalar içine yerleştirme yerine, olgunun işleyişini kavrayabilme ve genelleştirebilme. Belirlenmiş bilimsel yasalar tabii ret edilmediği müddetçe yerini koruyacaktır.

Yani bir varsayım için zorunlu olgu ve kuram bilgisi, mikronun kavranabilmesi için makro içindeki yerinin tanınması, böyle bir bağlamda olguyu sınayabilmek için parçaların çalışılması; bilimsel bir katkı için parçanın kuramla, bütünle yeniden bağlarının kurulması veya genelleme.

Evrensellik ilkesi. Bilim geniş kitleler tarafından bilinmek zorundadır.

Öğretim Üyesi Vasıfları Nedir?

 Öğretim üyesi hepimizin kabul edeceği gibi, aydınlanmış, geniş bilgili, görgülü, ufku geniş, toplumun gelişme dinamiklerini yaratan, topluma öncülük eden ve o toplumun beyin takımını oluşturan kişidir. Öğretim üyesinin üç temel görevi bulunmaktadır. 1) Eğitim ve öğretim, 2) Bilimsel araştırma 3) Bulunduğu coğrafyadaki toplumun bilinçlenmesini sağlamaktır. Bu anlamda yetişmiş aydın kimlikli bilim adamı veya öğretim üyesi, içinde yaşadığı toplumun veya daha geniş anlamda dünyanın sorunlarını izlemek, tahlil etmek ve bilimsel bakış açısı içerisinde kendi görüşlerini oluşturmak durumundadır. Tabii doğal olarak kendi konusunda da çok iyi olmak zorundadır.