Prof. Dr. Rıza Kanber Hocanın Emekliliği sonrası Çalınan Davul Zurna Üniversitesinin Kurumsal Kimliğine Zarar Vermiştir.

Geçen hafta (29 Haziran-2 Temmuz 2011) Barselona’da (İspanya) bir toplantı dönüşü havaalanında gazetelerde üniversitemizin bilim emektarı Prof. Dr. Rıza Kanber hocamızın emekli olduğu 1 Temmuz Cuma sabah saatlerinde Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar Sulama Bölüm binasının önünde insan onurunu zedeleyen ve aşağılayan davul-zurna ile ilgili haberi okuyunca, şaşkına döndüm, başımdan aşağı kaynar sular döküldü. Radikal gazetesi “Profesörü çıldırtan an” diye başlık atmış.

İlk aklıma gelen yakın geçmişte Kastamonu Üniversitesinin Rektörü Milletvekili olmak için istifa edince bir öğretim üyesinin geçmişten yönetici ile yaşadığı sorunlar yüzünden davul zurna çaldırtması olmuştur. Genelde haksızlık yapan, zulüm işleyen, başkasının hakkını yiyen çoğunlukla etkili konumdaki kişilerden arındırıldığı zaman sembolik bir protesto olarak davul zurna-çalınır. O günde, o görüntüleri TV ekranlarında görünce çok üzülmüş ve üniversitelerin geldiği yerin ve bunun toplum hafızasında edineceği olumsuzluğu düşünmüştüm. Benzer şekilde üniversitemizin hiç de hak etmediği bir şekilde kamuoyuna bu şekilde yansıması çok üzücüdür. Bizler üniversitemizin itibarını yükseltmeye çalışmamız gerekecek yerde, bu tür hiç kimseye yarar sağlamayacak uygulamalardan kaçınmamız gerekir. Ulusal gazete ve TV ekranlarına yansıyan görüntüler her ne amaçla yapılırsa yapılsın 40 küsur yıldır bilime katkıda bulunmuş bir bilimci için arkasından davul-zurna çaldırmak kişinin onurunu zedeleyen ve küçük düşürücü bir davranıştır. Bu olay Sayın Rıza Kanber’e değil tam tersine üniversitemize zarar vermiş ve kamuoyu önünde üniversitemiz küçültmüştür.

Basına yansıyan görüntülerde görülen dışarıdan davul çalan kişinin “nerede ve ne için bulunduğunu bilmeyen” şaşkın bakışları arasında kendine verilen görevi yerine getiren bir gencin şaşkınlığı ise ayrı bir durumu tespit etmektedir.

Açıkçası bu manzara ve yapılan bu davranış üniversitemize yakışmamıştır. Hiç böyle bir geleneği dünyanın hiçbir üniversitesinde görmedim. Hiç hoş olmamış ve bize yakışmamıştır. Umarım üniversitemiz bu travmayı da sağduyu ile atlatır. 

Kime yapılırsa yapılsın emekli olmuş bir insana güzel emeklilik günleri dilenir. Bilim dünyasında akademik hayata başlama süreci olan doktora töreni ile bilim dünyasına hoş geldin denir, emekli olunca da bilime katkıları nedeniyle de emekleri takdir edilir ve teşekkür edilir. Sayın Kanber’i de tanıdığımdan bu yana çalışkan ve üretken bir insan olarak bilirim. Kendisinin doğrudan öğrencisi olmadım. Öğrencilik yıllarımda yeni Tarsus Toprak-Su teşkilatında doktorasını tamamlamış Dr. Asistan olarak Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümüne gelmişti. Mezun olduktan sonra Bölümümüz tarafından GAP projelerinin ilk başlangıç çalışması olan toprak etüt çalışmaları nedeniyle Şanlıurfa'ya giden hocalarımızdan projelerde çalışacak bir Ziraat Mühendisi istenmiş ve hocalarım da sağ olsunlar o dönemde bölümde dereceye girdiğim için beni önermişlerdi. Şanlıurfa’da birlikte çalıştığım Enstitü müdürümüz Sayın Dr. Hamdi Karaata bir gün bana Rıza Kanber Bey geliyor araziye gideceğiz dediğini hatırlıyorum. Hamdi Bey de Rıza Bey ile aynı teşkilatta çalışmış, birbirlerini tanıyan kişilerdi. Ancak o dönemde Toprak-Su teşkilatı kendi içinde bilimsel hiyerarşisi olan bir kurumdu. Hamdi beyin tavırlarından ve daha önce Tarsus’ta Rıza beyden sulama kursu almış sulama ustalarında gördüğüm tedirginlik, Rıza beyin sert bir imajının olduğu yönündeydi. Sulama ustaları Rumi ve Mustafa ustalar çok gerginlerdi. Rumi Usta, Rıza Bey kolay kolay beğenmez dedi. O gün Hamdi beyin rahmetli Prof. Dr. Osman Tekinel’in doktora öğrencisi olduğu ancak konunun ve işin Rıza bey tarafından yürütüldüğünü, o gün arazideki pamuk-su tüketimi deneme parselinde öğrenmiş oldum.

GAP’taki çalışmalardan sonra Yüksek Lisans için Adana’ya döndükten sonra Sayın Prof. Dr. Aytekin Berkman hocam tez konusu olarak ismini ilk defa duyduğum Jeoistatisitik konusunu önerdi. Sayın Berkman ile baba-oğul gibi bir sıcak ilişkimiz vardı. İstediğim zaman görüşebiliyor ve rahatlıkla sorunlarımı dinliyordu. Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümünden emekli olan Sayın Prof. Dr. Cevat Kırda hocamız o zaman Uluslararası Atom Enerjisi Kurumunda Viyana’da görev yapıyordu. Cevat Bayi’de tanımıyordum. Cevat Bey, Aytekin Beyin yakın arkadaşı, ikisi de Amerika'da Toprak Fiziği çalışmışlar. Cevat Bey Aytekin beye Toprak Biliminde uygulanacak yeni Jeoistatisitik konusunun çalışılmasını önermiş. Aytekin Bey de bana “Sen bu işin üstesinden gelirsin dedi”. O zaman kadar İngilizcem yok, istatistik çok bilmem, ancak Aytekin Beye olan saygım ve bana verilen görevi yerine getirmem konusundaki istek ve enerjim ile “Toprak su içeriği ve hacim ağırlığı” konusunda çalışmaya başladım. O dönemde sevgili can dostum rahmetli Harun Köksal’a yeni bir konuya girdiğimi ancak konunun bilinmediğini söyledim. Sevgili Harun Köksal gel danışman hocam Rıza beye gidelim dedi. Rıza bey’de konuyu Jeoistatstiği duymuştu. Bazı önerilerde bulundu. O gün bugündür Rıza Beyi tanırım. Sonra değişik nedenlerle abi-kardeş ilişkisi içinde olduk. Japonlar ile yürütülen uluslararası boyuttaki proje nedeniyle bilimsel kapasitesinin yüksek olduğunu anladım.

Rıza bey bildiğim kadarı ile çalışkan, namuslu bir bilimci. Profesör olduktan sonra "Unumu eledim, eleğimi astım" diyen bir kişi değildi. Son güne kadar çalıştı. Bilimsel olarak kimsenin sırtından geçinmedi. Kimsenin emeğini yemedi. Kendi fikri ve bilimsel projeleri olan bir bilimci olarak bildim. Uluslararası İklim Değişimleri ICCAP projesi çerçevesinde Japonlar ile birlikte üniversitemiz adına 5 milyon dolarlık bir projeyi yönetmiştir. 10 kadar AB projesi, 10 küsür TÜBİTAK projesi ve sayısız Rektörlük ve BAP projesi yürütmüştür. Bildiğim kadarı ile 5 yıl boyunca TÜBİTAK_TOVAK da bilim kurulu üyeliği yaptı. 25 kadar SCI yayını ve çoğunluğu İngilizce yazılmış 300 bilimsel yayın ve çok sayıda rapor konuşma ve diğer bilimsel etkinlikler. Ziraat Mühendisleri Odası Bilim Ödülü yanında çok sayıda ödül sahibidir. Bilimsel CV’si bu denli parlak olan bu hocamızın son güne kadar  çalışmalarının karşılığı bu olmamalı diye düşünüyorum. Ve bu denli çalışan bir bilimci için davul-zurna çaldırtmayı haksızlık olduğu görüşündeyim.

Bölümlerindeki iç yapıyı bilmiyorum, zaman zaman her bölümde olduğu gibi arkadaşlar arasında tartışmalar var mıydı bilmiyorum ancak arkasından davul zurna çalacak kadar hiçbir zalimliğini görmedim. Öğrenciler zaman zaman notu kıt ve bizleri derste bırakıyor diye duyardık. Hatta kendisine de zaman zaman öğrencilerden gelen eleştirileri doğrudan iletmişimdir. Beni hep hoşgörü ile karşılamıştır. Dışarıdaki bu sert imajına karşın konuştuğu zaman da sıcak ve duygusal bir insan olduğunu hemen gösteren bir insandır.

Varsa hocamızın bir yanlışı eksiği eleştirelim, yanlışını da belirtelim. Son yıllarda bir çok ulusal ve uluslararası proje yürütüyordu. Hepimizin yakındığı eleman yetersizliği ve işlerin yoğunluğu karşında destek göremediğini belirtiyordu. Bu konudaki eleştirilerini de belki çok sağda solda anlatıyordu. Başka da kimler ile ne tür sorunlar yaşandı bilemiyoruz.

Bir Anadolu atasözü “Yük çeken deve bağırır” derler. İş yapan kişiler biraz sorunludurlar. Bilimciler eğer çalıştıklarının karşılığını görmezlerse doğal olarak sağda solda mırıldanırlar. Bu kadarının da hoş görülmesi gerekir. Az biraz eleştirilere açık olmak gerekir.

Unutmayalım bilim insanları çok kırılgan, biraz sorunlu, kolay idare edilmez insanlardır. Bilim insanları sıradan insanlar değillerdir, tam tersine sıra dışı, yer yer sorunlu, bencil kişilerde olabiliyorlar. Yakın geçmişte Galile’nun bilinmeyen yönleri konulu bir kitabı okurken öğrendim Galile’nin ne denli zor bir bilim adamı olduğu ve çok da kolay geçinilmeyecek bir yapıda olduğu belirtiliyor. Bu bağlamda bilim insanlarının doğasını anlayışla karşılayıp, onları yermek, kötülemek değil, tam tersine bilim kültürü içinde onları anlamak ve üretkenliğini sağlamaktır. Yoksa bilim adına yeni bir şey çıkmaz. Sıradan, gözlerimi kaparım, vazifemi yaparım diyen, gününü gün eden, başkasının verileri ve beyin emeği üzerinde konan, oradan buradan bilim dışı yollarla, para ile makale yayınlatmakla bilim olmaz. Olsa olsa kendimizi kandırırız. 

Çukurova Üniversitesinin bir görevi de çalışan bilim insanına sahip çıkmaktır. Yoksa mirasyedi oluruz. 35 yıl önce büyük özveri, istekle ile kurulmuş olan üniversitenin verimsiz durumunun hesabını tarihe veremeyiz. Bilelim ki bugün üniversitemizin motivasyonu düşüktür. Her şeye rağmen sınırlı sayıda hocamız her türlü zorluğa karşı özveri ile çalışmaktadır. Rıza bey son güne kadar çalışmış hocalarımızdan biridir. Onun için çalışana sahip çıkmak zorundayız. Çukurova Üniversitesi dışarıda çalışan, üniversiteye değer katan bilimcileri ile vardır, var olacaktır. Bu değerleri kaybettiğimiz sürece itibarımızın ne olacağını hep beraber düşünelim.

  Olay, Üniversitemiz için çok talihsiz bir durum oluşturmuştur. Kime yapılırsa yapılsın. Hoş değil, şık değil, üniversitelilik bilincine uygun değildir. Kimler bu hoş olmayan işi yaptırdı bilmiyoruz. Burada bir kasıt mı var yoksa bir jest mi, şaka mı? Bilmiyoruz. Şakası da, jestti de, mizahi gerekçe aranması da hoş olmamıştır. Kimden ve nerden gelirse gelsin bu yanlıştır. Hoş olmayan bu durumun niçin ve kimler tarafından ne için yapıldığının bilinmesi önemlidir.

  Dilerim üniversitemizde bundan böyle bu tür bilim anlayışına yakışmayan gelişmeler yaşanmaz. Bizim sorumluluk bilinci ile bizlere ileriye götürmesi için bırakılan bu kurumu küçültmek değil tam tersine ileriye götürecek ufuklar ve yenilikler yaratmak gerekir.

Rıza hocamızı varsa eksikliği, yanlışı ve eleştirilecek yönlerini ortaya koyalım, ancak bilimci olarak da çalışkanlığının da hakkını verelim. İbni-Sina “Bilim takdir edilmediği ortamda göçer gider” ifadesinin ne kadar önemli olduğunu daha iyi anlıyoruz. .

Hocamıza üniversitemizin ve fakültemizin ciddi bir emeklilik töreni düzenlemesi ve hak ettiği saygınlığı filli olarak gösterelim.

Üniversitemizde çalışan ve üreten her hocamıza sahip çıkmak zorundayız. Hepimizin bilim etiğine sahip, çalışan, üreten, ülkemizi ileriye taşıyacak her insanın yanında olmamız gerekir.