Açılış Konuşması

Sevgili Erdal ŞEKEROĞLU'nun Dostları, Hocamızın 1. ölüm yıldönümü için düzenlediğimiz etkinlikler çerçevesinde Tolga ÇANDAR ve Seza KIRGIZ konserine hoş geldiniz.  Hoş geldiniz, sefa geldiniz sevgili Tolga ve Seza, şeref verdiniz sevgili Erdal Şekeroğlu’nun çalıştığı üniversiteye.

Sevgili Dostları, Bundan tam bir yıl önce Böcek Profesörü, sayın Prof. Dr. Erdal ŞEKEROĞLU bu gün aramızda ayrıldı.

Geçen yıl bu gün, böcekler kendilerini insanlara anlatan pirlerini diğer bir yaşama uğurlamıştı.

Kimdir bu böcek profesörü Prof. Dr. Erdal ŞEKEROĞLU?

Böcek Profesörü Prof. Dr. Erdal ŞEKEROĞLU'nun Anısına Yazdığım yazımı müsaade ederseniz sizin ile paylaşmak isterim.

Erdal Şekeroğlu üniversitemizde aykırı düşünen, her soruna alternatif bir düşünce ile yaklaşan, toplum adına toplumdan yana tavır alan aydın, muhalifliği yanında Ç.Ü. Öğretim Elemanları Derneği başkanı olarak bilinirdi. Erdal Hoca her yönü ile, artıları ve eksileri ile bu üniversitede üniversitelilik bilincine varmış farklı biriydi. Prof. Dr. Erdal ŞEKEROĞLU sıradan biri değil, sıra dışıydı. Kendisini tamamen bilimine ve ülkesinin eğitim ve sosyal sorunlarına isteknedirmişti. Aydınlanmış ve çevresini aydınlatmaya çalışıyordu.

Her şeyden önce gerçek bir hümanistti, ülkesinin sorunlarına son derece duyarlı bir aydındı. Kendisine değil, başkasına yapılan haksızlığı kendisine yapılmış sayardı. Sözünü esirgemez, dobra dobra, doğruya doğru yanlışa yanlış derdi.

Erdal Hoca öğrencilik yıllarımda dersime hiç girmemişti. Onun insancıl yönünü Bitki Koruma bölümündeki arkadaşlarımdan duyardım. Erdal Hoca  ilişkide olduğu insanlarla yaşamı paylaşan, onlara ödünç kitap veren, çevresine sık sık kitap armağan eden, zaman zaman öğrencilerini birbirinden ayırt etmeksizin evine davet eden, onlarla sık sık aynı sofrayı paylaşan, öğrencileri ile arkadaş gibi ilişki kuran bir hoca olduğunu duyardık. Öğrencileri Erdal Hocadan bahsederken ulaşılması zor bir ütopyadan bahseder gibi onunla yaşadıklarını hayranlıkla anlatırlardı.

Yıllar sonra üniversitede öğretim üyesi olduktan sonra örgütlülüğün, çağdaşlığın ve yurttaşlık bilincinin önemli bir göstergesi olduğuna inandığım için kendisinin o dönemde başkanlığını yaptığı Ç.Ü. Öğretim Elemanları Derneği'ne üye oldum. Daha sonra birlikte bir de ortak ders verirdik. O günden sonra hocayı daha iyi tanımaya başladım. İri cüssesi, "Castro" tipi sakalı ile heybetli görünen hocanın bir o kadar da yumuşak huylu olduğunu kısa sürede anladım. Hocanın bu denli yumuşak huyu ve hümanistliği nedeniyle sorunlara tahammül edemediği ve içine attığı yakın arkadaşları tarafından da söylenirdi. Çok doğruymuş, hocayı tanıdıktan sonra onun ne denli duyarlı biri olduğunu yakından tanımış oldum.

Hoca çevremizde tanıdığım okurlar arasında en iyi kitap kurtlarından birisiydi. Aynı zamanda iyi bir hiciv sanatı ile olayları anlatma, karikatürize etme ve fıkra anlatma  yeteneği son derece mükemmeldi. Eski dekanlardan Rahmetli Prof. Dr. Şefik Yeşilsoy hocam, yoğun iş yükü ve uzayan toplantılarda Erdal Hocayı telefonla arayıp bir iki fıkra dinleyerek ortamın stresinden uzaklaşıverdiğini söylemişti. Bu yönü ile de Hocanın insanlara huzur veren bir sohbet ve gönül adamı idi. 

Hoca kıvrak bir zekaya sahipti. Olayları çabuk kavrayan ve hemen alternatifini sunabilme özelliğine sahipti. Aynı zamanda bir sanatçıydı ve büyük bir el becerisine sahipti. Makrome konusunda da usta idi.

İyi bir çevre bilimcisiydi. Çok iyi bir gözlemci ve ülkemizin önemli ekologlarındandı. İyi bir hoca idi. Zeki idi, çözümleme ve analiz yeteneği çok yüksekti, Ne öğretmesi gerektiğini iyi bilirdi. Bilimsel olarak kendi konusu olan böcek bilimini çok iyi kavramıştı. Arkadaşları, Bitki Korumanın ve Entomolojinin bütün konularında, bilimsel araştırmanın temel konularında tam bilgi sahibi olduğunu söylemektedirler.

Doğa fotoğrafçılığında da değerli çalışmalar yapmıştı, orkideleri üzerine de bilimsel çalışmalar yapmış, geniş bilgisi olan ender insanlardandı. Bilimsel kongrelerde tebliğler sunmuş; ancak ne yazık ki çalışmalarını tam değerlendirmeye fırsat bulamamıştır...

İyi bir evrimciydi. Doğa ve Doğal Sistemler hakkında derin bilgi sahibi idi. Özellikle, ekosistemlerin yapı ve işlevleri  hakkında modern  ve pozitif yaklaşımlara çok yatkın bir bilim adamıydı. Karıncaların sosyal yaşamı ve trafik kazasına neden olmadan hep beraber kolektif yaşamını insana örnek gösterme sanatı ile küçük canlıların belki de insandan daha önce evrimleştiğini anlatmaya çalışıyordu. Tırtıl yazıları özgürlüğün, paylaşımın ve sosyal adaletin doğanın bir parçası olduğu ve bunu küçücük canlıların bize yaşamaları ile öğrettiğini anlatıyordu. Küçücük canlılarda bencilliğin ve öğünmenin olmadığını göstermeye çalışıyordu. Böceklerin dünyasına ilişkin seminerleri ve gazete köşe yazıları diyalektik bir bakış açısı içerisinde mükemmel bir şekilde işlenmiştir. Hocanın Evrensel yayınlarda Çıkan "Tırtıl" yazıları, Ezop masalları gibi, doğayı perde olarak kullanmaya çalışmayan, doğayı insanın dünyasını anlamak için bir kaldıraç olarak kullanırken tam anlamıyla özgür bir bilim adamına yakışır şekilde kimsenin ilgi duymadığı ancak yüksek bir sosyal yaşamın olduğu börtü-böceklerin dünyasını insanın dünyası ile bütünleştirmiştir. Hocanın tırtıldaki yazıları yalnızca doğa ve insan toplumu arasında bağlar kuran bir mekik değildir; bu yazılar aynı zamanda bir doğa bilim kitabının önemli bir parçasıdır da. Bilimsel çalışmalarına da Tırtıl yazılarında yazdığı gibi bakıyordu. Darvin gibi düşünüyordu. Doğanın yasalarını anlayıp onun insan yaşamındaki yansımasına bakıyordu.

 Bu yazılar eğer bir batılı yazara ait olsaydı eminim şimdiden bütün dünyaya "best seller" olarak sunulurdu. Olayları o kadar güzel anlatıyordu ki algoritmik olarak bir bütünlük içerisinde işlemekteydi. Kuşların sevişmesini hiç kimse bu kadar güzel anlatamazdı. Böceklerin dünyasındaki yazılarını toplumsal yaşam biçimimizle örnekleyerek süslemesi ile oluşturulan "TIRTIL" adlı kitabı mutlaka okunması gereken bir başucu kitabıdır.

Hoca gerçek bir paylaşımcıydı. Bilgisini ,sevgisini paylaşırdı. Doğadan yana insandan yana, bilimden yana taraftı. Onun için ayrımcılığa karşıydı. İyi bir aydındı ve çevresini aydınlatmaya çalışmıştı.

Üniversitemize ilk bilgisayarı hoca getirtmişti. Bilgisayar konusunda teknik elemanların üzerinde bir bilgi birikimine sahipti. İngilizcesi çok mükemmeldi, YADEM ilk kurulduğunda, üniversitemizin dil bilen öğretim elemanları ile öğrencilerine gönüllü olarak İngilizceyi sevdirterek öğretmeyi sürdüren hocalarımızın başında geliyordu. Bilimsel makalelerinin dil ve içerik yönünden değerlendirmesinde bir çok kişinin başvurduğu ender kişilerden biriydi.

Bu ülkenin en ciddi sorunu olarak eğitimi gördüğü için eğitim sorunlarına çok duyarlı idi. Onun için öğretim elemanları derneği başkanı seçilmişti. Her türlü özgürlüğü savunanların başında geliyordu.  Üniversite sorunlarına çok duyarlı idi. Üniversitelerin olmasa olmazları arasında özgür tartışma ortamı geldiğini söylerdi. Her konunun felsefi boyutta tartışıldığı ortam olarak görürdü üniversiteleri. Neye karşı çıktığını çok iyi bilirdi. YÖK’nun üniversite özerkliğini zedelediğini ve bunun ileride kışla düzeni mantığı ile otoriter yapıya dönüşerek dayatmalar ile özgür düşünmeyi ve tartışmayı tehlikeye sokacağını belirtiyordu. Dayatmalara şiddetle karşıydı.

Gösterişten uzak, eleştiri ve etki derinliğine sahip, bilimsel yaklaşımı yaşamına uyarlamıştı. Töreni resmiyeti sevmezdi. Kendisini hiç kravatlı görmedim. Ayrıca Prof. Unvanını da kullanmadı. Kapısında da sade ismi yazılıdır.

Hocanın mesai kavramı yoktu; sürekli labaratuvar, arazi ve masasında yazılarının başındaydı. Okuyan yazan ve üreten biriydi. Ölüm döşeğinde bile öğrencilerinin tezlerini, projelerini izlerdi.Ameliyat sonrası Milliyet Gazetesine evinde verdiği mülakatta "iyileşir iyileşmez okuldaki görevime döneceğim. Öğrencilerim beni bekliyor. Yarım kalan işlerim var” diyordu. Okulunu işini, bilimini, öğrencilerini ve böceklerini ne denli sevdiğinin bir göstergesiydi bir an önce işinin başına geçme isteği.

Şimdi geriye baktığımda Erdal Hocanın önemini daha iyi anlıyorum ve arıyorum. Duruşu belli, nerede duracağını bilen biri idi. “Gösterişi sevmeyen, kimseye boyun eğmeyen, büyük insan” Erdal Hoca. 

Bazı kişiler uğrunda mücadele ettikleri alanda, idealleri uğruna ve hakkettikleri halde hiç de hakkettikleri değeri görmeden giderler. Bazıları da hayatı boyunca bir şey yapmaz ve insanlığın ortak malından yerler. Erdal Bey hak ettiği değeri göremeden gidenlerdendi.

Şair Nazım Hikmet, ölüme dair şiirinde,

Ölümün âdil olması için hayatın âdil olması lâzım, diyordu.

İşte Erdal Şekeroğlu, hayatın adil olması için bilinçli çalışıyordu. Hayata bir bütün olarak bakıyordu. Bilimini salt kendisine bir makam mevki kazandırsın diye değil, yaşama katkı sunması için yapıyordu.

“Ölüm Allah’ın emri, ayrılık olmasaydı” diyen şairin ifadesindeki gibi Erdal Beyin arılığı ağır geldi bize. Her insan değerlidir, ölen her değerli üretken insanın ardından yanarım; ama ölümünün ardından zeki, üretken Sevgili hocam, başkanım, Erdal Şekeroğlu'nun ölümüne daha fazla yanıyorum.

 "Her ölüm erken ölümdür" der şair Cemal Süreyya. Doğrudur; hele hayatın en verimli çağında aramızdan ayrılan Prof. Dr. Erdal Şekeroğlu gibi zeki bir bilim insanının ölümü ülkemiz adına çok çok erken gerçekleşmiş bir ölümdür.

En sevdiği can dostu ve hemşerisi merhum Prof. Dr. Mahmut Sayın'ın ölümü ile kahrolmuş; onun ile birlikte YÖK'ü protesto etmek amacıyla bıraktığı sakalı nedeniyle Castro’ya benzetilen hocanın sakalını, ameliyat masası dahi ölene dek hiç bir güç kestirtememiştir. Çok duyarlı ve hassas olan hoca en son yine sevdiği arkadaşı ve yine hemşerisi olan şair Adnan Yücel'in ölümü ile iyice sarsılmıştı. Ondan sonrada bir daha toparlanamadı.

 Cenazesi toprağa verilirken sanki böcekleri haberliymiş gibi o anda toprakta geziniyorlardı. Kendilerini insana tanıtan pirlerini uğurlamaya gelmişlerdi diye kendi kendime mırıldadım mezara verilirken. Kim demiş böcekler kadirşinas değil diye.  

Hocanın aramızdan ayrılışının birinci ölüm yıldönümü. Erdal Bey gibi hümanist, ilkeli ve bilinçli olma dileği ile. Toprağın bol olsun Erdal Hoca.

Hepinizi sevgi ile selamlıyorum. Erdal Şekeroğlu Dostları.