Çukurova Üniversitesi 2014-2018 Stratejik Planlama Raporu Hakkında

Prof. Dr. İbrahim Ortaş,

Çukurova Üniversitesi, asortas@cu.edu.tr

Gelişmiş toplumların önemli özelliklerinden birsi sistematik plan yapmak ve planın gerçekleş bilirliğini izlemektir. Bu bakımdan Türkiye 1960 sonrası planlı ekonomiye geçmiş (Devlet Planlama Teşkilatının (DPT) 5 yıllık planlamaları) ve başlangıçta başarılı sonuçlar alınmıştır. Son yıllarda batıdan içeriğinden çok biçimsel (formel) düzeyde benimsenerek ülkemizde de kamu ve özel sektöründe uygulamaya konulan stratejik planlama kendi mantığı içinde bile önemsenmelidir. Hele bizim gibi halen plan program yapmayan toplumlar için çok daha önem kazanıyor.

Üniversitelerin Stratejik Planlanması Üniversite Özerkliğine Müdahale Etmemelidir.

Üniversitelerde YÖK’ün ve 5018 sayılı Maliye Bakanlığı bütçeleme tekniği kuralları gereği üniversite bütçelerine doğrudan müdahale anlamında gelecek harcamalar üniversitenin iradesi dışında belirlenmektedir. Üniversitelerimiz özerk olmadığı için doğrudan 5018 sayılı kanununla bir şekilde zorunluluk arz eden bu duruma uygun bütçe oluşturmak durumunda ve bunun dışına da çıkılması istenmemektedir. Harcama değişikliği ve yeni kaynak için her defasında Maliye Bakanlığına başvurulmaktadır. Buda doğrudan ve dolaylı olarak siyasetin etkisine açık bir konuma getirilmektedir. Stratejik planlama ile birlikte üniversiteleri “kaynak yaratma” (gelir getirici hizmet ve danışmalık gibi para kazanma) gibi YÖK’ten gelen dış dayatmalar ve içeriden de üniversite özerkliği tam kavranmadığı için zaman zaman desteklerin verilmesi üniversitelerin kar amacı gütmeyen özerk kurumlar ilkesine de ters düşmektedir. Buna rağmen plansızlıktansa planlı olmak önceden geleceğe ilişkin projeksiyonlar çizmek önemsenmeli ve özerkliğe aykırı unsurlar olsa da durumu lehimize kullanabilecek argümanlar geliştirebiliriz.

Stratejik Planlama Geleceğin Yol Haritası Ve Denetim İçin Önemli

Öncelikle stratejik amaç nedir? Stratejik planlamayı salt bir bütçe olarak görmek yerine üniversitenin amaç ve hedeflerine uyun bütçelemeye gidilmesinin daha yaralı olacağı anlaşılıyor. Strateji belli bir zaman diliminde herhangi bir kuruluşun ulaşmayı hedeflediği kavramsal sonuçlardır. Stratejik amaçlar ve hedefler Stratejik Planlama sürecinde nereye ulaşmak istiyoruz sorusuna cevap aranması sürecidir. Buna uygun bütçe ve hazırlık yapılır. Bir şekilde kurumun yol haritası olarak kurumun uzun süreli olarak geleceğe bakış açısı oluşturmasıdır. Aralıklarla, sürecin izlenmesi belirlenen stratejik hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığı belirlenmesi gerekir. Sonuçlar mutlaka ödüllendirme ve hesap verilebilirlik ilkesi ile bütünleştirilerek tamamlanması gerekir. Böylece kurumlar bilinçli bir yol haritası üzerinde kendine hedef koymuş, hedefleri belirlenen sürede gerçekleştirmiş olarak yaptıkları işe bir anlamlılık kazandırmış olurlar.

Doğal olarak kurumun kendi mevcut yapısını analiz etmesi, güçlü ve zayıf yönlerini bilmesi ve gelecekte nasıl ilerlemesi gerektiğinin çerçevesini çizmesi gerekir. Üniversiteler için stratejik planlama yapması için öncelikle bir bilim politikasının olması gerekir. Bu politikaya uygun misyon (öz görev) ve vizyon (görünüm) belirlemesi olmalıdır. Buradan nereye ulaşmak istediğini belirlemesi gerekir. Öncelikle nereye ulaşmak istiyoruz? Buna uygun misyon ve ilkelerimiz nedir? Belirlenmiş bir vizyonumuz var mı? Sorularının sorulması gerekir. Stratejik plan, amaç ve hedeflere ulaşmak için uygun faaliyetlerimiz, projelerimiz, bütçelerimiz bir bütünlük içerisinde düşünülmesi ve hesaplanması gerekir.

Eğer sistematik ve belirlenmiş hedefler konulmaz ve izlenmez ise “sürekli işler iyi gitmiyor, geriliyoruz” gibi günlük argümanları konuşur dururuz. Nihayetinde de öyle olduğunu üniversitemizin 2005-2006 yılı stratejik planlama raporlarında belirtilen hiçbir hedefe ulaşılmadığını yaşayarak gördüm. Dış etki ile YÖK tarafından başlatılan Bologna, strateji ve öz değerlendirme raporları konusundaki ilk komisyonda Ziraat Fakültesi adına görev almam nedeniyle 2005-2006 yılında hazırlana stratejik planlama çalışmalarına fakülte adına çoğunlukla anket çalışması, bölümlerden gelen görüşlerin derlenmesi ve sonuç raporunun kaleme alınmasında görev aldım. Yeniden geriye dönüp o rapora baktığımda çok iyi niyetle önemseniş gerçekleşebilir birkaç öneride bulunulmuştur. Bologna sürecinin eğitim kalitesinin ne denli artırdığı, akademik kalitenin iyileştirmesi, yayın sayısının artırılması, öğrenci öğretim üyesi oranın belirlenmesi, her alanda kalitenin iyileştirilmesi konusunda belirlenen hedef ve beklentilerin izlenmesi nedeniyle somut veriler üzerinden durum ortada.

Ç.Ü. 2014-2018 Stratejik Planlama Taslağı Neleri İçeriyor?

Üniversitemizin 2014 – 2018 dönemi Stratejik Plan Taslak metni Rektörlüğümüzce hazırlanmış ve görüş alınmak üzere bilgimize sunulmuştur. Üniversitemizin gelecekteki 5 yılını belirleyen strateji planı birçok yönden önemli ve hepimizin önemsemesi gereken bir plandır. Mevut stratejik planda iyi bir durum tespiti yapmıştır. Üniversitenin eğitim öğretim ortamının genel yapısı ve fiziki donanımı, öğretim üyesi ve elemanları, idari personel sayısı ve birimlerdeki dağılımı, yayın ve bazı sayısal çıktılar, bölümlerin programları, merkezler hakkında bilgiler verilmiş. 

Plan mevcut hali ile taslak olduğu için düzeltilecek alanlarda bulunacaktır. Taslak planda aranan hedefler kısmının açılması ve eksiklerinin giderilmesi önemli. Taslak Planın 58 sayfasında performans göstergeleri kısmında 2014-2016 ve 2017-2018 için değişik faaliyetler kısmında değişimler ve artışların nasıl belirlendiği ve bu değişim hangi amaç, politika ve programa göre belirlendi belirtilmemiş. Göze çarpan birkaç farklılıklar şöyle.

Örneğin Faaliyet 2.1.1. Akademik personel sayısında gerçekleşecek artış oranı(%)  2014-2016 yılları için % 10 ve 2017-2018 yılları için de % 10 artış öngörülmüş. Faaliyet 2.2.3. de Yurtiçi ve yurtdışına yapılacak görevlendirme sayısı ise sırasıyla 900 ve 600 olarak belirlenmiş. Bu dönemlerde kaç kişinin nasıl görevlendirileceği sorusu sorulabilir. Bu tür açık ve sepkülasyon yaratacak ifadelerin maddi temellerini de belirtmekte yarar olabilir. Ayrıca benzer ve aynı ad altında farklı beklentiler belirtilmiş örneğin, Faaliyet 2.2.1. olarak düzenlenecek eğitim sayısı 2014-2016 ve 2017-2018 yıları için sırası ile 60 ve 40 olarak belirtilirken aynı başlık fakat farklı faaliyet numarası ile “Faaliyet 3.1.2. de düzenlenecek eğitim sayısı aynı yıllar için 10 ve 7 olarak belirlenmiş. Farklı bir şey mi kastediliyor bilinmiyor.  Performans bölümünün net anlaşılması bakımından üzerinde çalışılmasında yarar vardır. Üniversite kütüphansi ve bütçesi hakkında çok bilgi göze çarpmıyor. Konu çok önemli.

Stratejik plan taslağı bir bütün olarak okunduğu zaman doğal olarak acaba üniversitenin misyonu ve vizyonuna uygun belirlenmiş amaç ve stratejisine yönelik bazı somut hedefler konulsa ve bu hedeflerin nasıl izleneceği ve ne tür yaptırımların yapılması belirtilse üniversitenin gelişmesi için daha iyi olmaz mı düşüncesi doğuyor beyinlerde.

Ç.Ü. Stratejik Planlama Raporu Hedef ve Kriter Korsa Daha Sonuç Alıcı Olur

Bu bağlamda stratejik plana nasıl geliştirilebilir ve hangi alanlara katkıda bulunabiliriz diye planı bütünlük içinde değerlendirilmesi ve eklenmesi gerekenleri belirtmekte yarar var. Bu bağlamda Konfüçyüs’ün “karalığa küfredeceğine bir mum yak” ifadesi ile söz konusu 2014-2018 yılı taslak strateji planı için belirli somut öneriler sunarak üniversitemizin biraz da kendini bağlayarak geleceğe daha emin adımlar ilerlemesi sağlanabilir.

2014-18 Stratejik Plan önemli verilere yer verilmekle birlikte aşağıda belirtilen konuların stratejinin ana omurgasın oluşturması gereken üniversite bilim politikası, üniversitenin olmasa olmazı bilim insanı yetiştirme, demokratik özerk yönetim, bağımız araştırma stratejileri, öğrenci eğitim öğretim kalitesi, üniversite-toplum ilişkileri konularının eklenmesinde yara var. Üniversitenin strateji planlamasında öncelikle üniversitenin vizyonu ve misyonun ortaya konulması ve buna uygun hedefi, plan program ve stratejinin çizilmesi gerekir.

Üniversitenin Vizyonu (özgörüş):

Çukurova Üniversitesi misyonuna uygun olarak sahip olduğu bilgi birikimi ile nitelikli bilim, araştırma ve öğrenim yapan bilim insanı potansiyeli ile bölgesel ve evrensel sorunlarına açıklık getiren, “ulusal ve uluslararası düzeyde bilim, teknoloji üretme odağı olmak” çağına uygun her yönü ile yetişmiş sorun çözebilen iletişim becerisi olan, demokrasi ve araştırıcılık ruhu gelişmiş ve her alanda tercih edilen nitelikli insanlar yetiştirmektir.

Bunun mekanizması öncelikle kurumsal özerklik ve akademik özgürlükler olup demokratik özyönetim ve özdenetim öncelikli şartlarını oluşturmaktadır. Üniversite bir bilim, sanat, felsefe ve demokrasi vadisi olarak ülke veya dünyaya model olmayı hedeflemektedir.

Üniversite Misyonu (görev)

Üniversitenin misyonunun; araştırma ve eğitim ağırlıklı olarak çağına uygun niteliklerle donatılmış, iletişim becerisi gelişmiş, sorun çözebilen, yaratıcı, insan ve doğadan yana araştırma ruhlu insanlar yetiştirmek olmalıdır. Evrensel ölçekte temel sorunlara çözüm üretecek araştırmalar yapmak ve bu konuda dünyanın gelişmiş üniversitelerini ölçü almak. 

Aynı zamanda arazi, altyapı ve atama-yükseltmelerde adalet-eşitlik-liyakat ilkeleri önemlidir. Arazi, altyapı, sosyal donatı, laboratuar, işlik, kütüphaneler çalışmadan üniversitenin ilerleme kaydetmesi zordur. Özlüklerin korunması ve çalışanların desteklenmesi de görevler arasında açıkça tanımlanmalıdır.

1.  Misyon Ve Vizyon Daha Somut Hale Getirilmeli  (aşağıda öneri olarak genel bir tanımlama yaptım),

Üniversite bilimsel araştırma, eğitim öğretim ve toplumsal aydınlanma için neleri öngörmektedir. Üniversitenin öncelikle bilimsel, araştırma eğitsel, sosyal kültürel alanları nelerdir? Net olarak tanımlanmalı ve ulaşılması gereken hedefler koymalıdır.

2.Nitelikli Araştırma, Proje, Yayın, Eğitim ve Öğretim Görevleri

Üniversitenin misyon algılaması, 21 yüzyılın mezunlarını yetiştirmek için eğitimin öğrenci odaklı olmaya ve öğretim üyesi başına düşen öğrenci sayısını evrensel anlamda gelişmiş üniversiteler düzeyine düşürmeyi, öğretim üyesi başına yılık uluslararası makale sayısını kısa sürede 1 ve uzun sürede 2’ye çıkarmayı bölgedeki meslek ve mesleki kuruluşlarıyla bölgenin sorunlarına yönelik öğretim üyesi başına en az 1 adet ulusal (TÜBİTAK; DPT; KOSKEP; SANTEZ) ve uluslararası (FP, EU) BAP projesi üretmeyi hedeflemek olmalıdır. Her öğretim üyesinin yıllık en az bir ulusal kongre ve toplantıya katılmak, iki yılda bir uluslararası kongre ve toplantıya katılmak, yıllık her öğretim üyesinin bir ve iki seminer veriyor olması. Üniversitenin yeniliklere açık, temel bilimlere önem veren, teknoloji üretimi konusunda sanayi ile işbirliği içinde çalışan, patent sayılarını artırmayı temel görev bilir.

3. Araştırma Önceliklerimiz Neler Olmalıdır?

Bilimsel Araştırma Projeleri çeşitlendirilmeli (Stratejik, güdümlü ve bireysel proje), başarı mutlaka ödüllendirilmeli ve bunun için başlı başına bir bütçe ayrılmalıdır. Bölgeye uygun güneş enerjisi, nano-teknoloji, biyo-teknolojinin gıda, tarım, toprak ve insan kaynaklarında dünyanın ileri ülkelerindeki çalışmalarda bir norm belirlenmeli ve 2018 yılına kadar belirlenen hedef ve oranlar ulaşmalıdır. Genetik, tıp teknolojiler, malzeme bilimleri, bilgisayar yazılımı, uzay bilimleri, iletişim teknikleri, su ve toprak kaynaklarının korunması, iklim değişimleri, karbon araştırmaları alanında somut alanlarda çalışma öngörülmeli.

Zeytin ve Narenciye gen bahçelerine ilaveten bölgedeki endemik bitki türleri ve genetik materyalin korunması için üniversitede bir gen bankasının kurulması şimdiden stratejik planlamada yer almalı ve bütçelendirilmelidir. Bu çerçeve içinde üniversitenin kampus bütünlüğünün de korunacağı belirtilmeli.

4. Akademik Kadro Niteliğinin Sağlaması

Üniversitenin son on yılında akademik kadrolarda ciddi değişim olamadığı gibi yer yer azalmalarında olduğu mevcut raporda belirtiliyor. Akademik kadroların kişilere göre değil de liyakate dayalı ve belirli kriterlere göre birimlerin ihtiyacına göre sağlanması. Çukurova Üniversitesi için artık tehlikeli bir duruma gelmiş olan negatif seleksiyon yol açan inbreeding (kendi içinde çoğalma) esasına göre akademik kadroları kendi içinde oluşturma yapılanmasına son verilmeli ve üniversite sürekli taze kan ile beslenmelidir. Zaman geçirmeden üniversitenin gelecekte yerelleşmemesi (uzun zamandır konu konuşuluyor) için mutlaka ileri üniversitelerin akademik yükselteme ilklerinde olduğu gibi akademik kadroya yeni atanacak adaylar için dil bilgisi kadar belirli sürede başka bir kurumda araştırma deneyimi ve belirli sayıda yayına sahip olması gibi kriterler aranabilir.

5. Yayın ve Dokümantasyon Sağlama ve Kalitesinin Artırılması

Üniversitenin yayın ve kitap üretme politikası net olarak belirlenmelidir. Üniversite kütüphanesi için öne görülen kitap ve süreli yayın hangi düzeye getirilecektir. Bu konuda ne kadar kaynak ayrılabilir. Kütüphaneye her yıl üniversitedeki bütün alanların en temel kaynaklarının alınması minimum düzeyde sağlanması. Süreli yayınlar ve elektronik ortamda tam erişim sağlanmalı. Gelişmiş üniversitelerin bütçelerinin önemli kısmını kütüphane harcamaları oluşturur. Bu anlamda Bilgi İşlem Dairesi yenilenmeli ve Yeniden Bilgi İşlem ve Araştırma Merkezi açılmalı ve buna uygun plan ve bütçe ayrılmalıdır.

6. Üniversitenin Nitelikli Personel Bulundurma, Yayın Sayılarının ve Kalitesinin Artırılması

Üniversitenin yıllık indekste taranan dergilerdeki yayın sayısı uzun zamandır 500-600 Aralığında değişmemektedir. 894 Öğretim üyesi başına yılık sayı 0.56 ile 0.65 aralığında olup ilk iki yılda bu sayı öğretim üyesi başına yılık Fen ve Sağlık Bilimleri için en az bir makaleye ve Sosyal Bilimler için üç yılda bir makaleye çıkarılması için alt yapı hazırlığı ve ciddi bütçe ayrılması gerekir.

Web of Science üzerinde yapılacak bir taramada ve mevcut verilerden de anlaşılacağı üzere bazı araştırıcıların düzenli olarak her yıl birkaç yayın yaptığı, bazılarının ise uzun süredir hiç yayın yapmadığı anlaşılacaktır. Konunun nedenlerinin araştırılması ve yayın yapamayan kişi ve birimlerin alt yapılarının iyileştirmesine gidilmesi sağlanmalıdır. Üniversitenin yıllık SCI de taranan dergilerde yayınlanacak potansiyel makale sayısının 800-1000 civarında olacağını tahmin ediyorum. Bu sayılara ulaşılması için ciddi bir planlama yapılmalı. Yayın ve araştırma yapanların teşvik edilmesi ve ek teşvikler bütçelendirilmelidir.

Üniversitedeki yayınların atıf alma düzeyi çok düşük ve çoğunlukla C sınıfı dergilerde yayınların çıktığı görülüyor. Ne yazık ki bunda hepimizin payı bulunmaktadır. Yayın kalitesinin artırılması üniversitenin uluslararası prestijine önemli katkı sağlayacağı için özel çaba harcanmalıdır.

Üniversitenin giderek araştırmadan çok öğretmeye kayan bir tehlike sınırına doğu gidildiği anlaşılmaktadır (Mevcut raporda da çıkarılacağı gibi bazı birimlerde yayınların azaldığı veya olmadığı anlaşılıyor). Çukurova üniversitesinin araştırma ağırlıklı yapısının korunması ve araştırma kadar öğretmede söz sahibi olduğunun planı ve verileri planlanmalıdır.

7. Yeni Lisansüstü Eğitim Alanlarının Açılması

Üniversite olarak bulunduğumuz bölgenin sahip olduğu ekonomik, sosyal ve ekolojik potansiyeli ve bugünkü ulaştığı bilgi ve teknik birikimini bütünleştirerek ulusal ve uluslararası alanda bilimsel çalışmalara öncülük edecek düzeyde nitelikli Yüksek Lisans ve Doktora eğitimi veren programlar açılmalıdır.

Bölgeye uygun Fen, Sağlık ve Sosyal bilimler için İngilizce yüksek lisans ve Doktora programı açılmalı ve bölge ülkelerinden yabancı öğrenci ve araştırmacı akışı sağlanması. Eğitim Bilimleri ve Güzel Sanatlar Enstitülerin açılması hedeflenmeli. Bu alanlarda nitelikli yüksek lisans ve doktora programları planlamalı.Yurtiçi ve dışı öğrenciler için burs imkânı sağlamak ve kaliteden taviz vermemek ilkesinin net olarak belirtilmelidir.

Üniversitenin ve bölgenin ihtiyaçlarına uygun potansiyel mükemmeliyet araştırma merkezleri açılmalıdır. Bu merkezler uluslararası ölçekte akademik kadrosu olan, uluslararası ölçekte bilimsel araştırma yapan ve lisansüstü eğitim erecek şekilde planlanması ve bütçelendirilmesi sağlanabilir. Örneğin bölgenin güncel politikalarına uygun Ortadoğu Sorunları Araştırma Enstitüsü, iklim değişimleri, Su ve Enerji Enstitüleri gibi çok popüler olabilecek ve ilgi çekecek konuların işleneceği yapılar oluşturulmalıdır. Yaygın ve yetişkin eğitimi programları geliştirilmelidir. Yaşam boyu öğrenme için Çukurova Üniversitesi bir model üniversite olabilir.

8. Eğitim ve Öğretim Kalitesinin Artırılması

Üniversite eğitim kalitesinin arttırılması için yeni model ve paradigmalarının belirlenmesi. Bu bağlamda öğrenim çıktısı olan ders notlarının yenilenmesi, ders kitaplarının sayı ve niteliğinin arttırılması konusundaki teşvikler yapılmalıdır. Üniversite matbaasının kapasitesinin artırılması, bilgi işlem destekli yeni tekniklerle de donatılması gerekir. Bütün dünyada artan ders notlarının ve materyalinin web ortamından erişiminin sağlanması takvime bağlanmalı ve bu konuda uygun bütçe ayrılmalı. Örneğin her dersin öğretim materyali ve Powerpoint sunuları her dersten sonra öğrencinin erişeceği şekilde sağlanmalı ve her öğretim üyesinin bu hazırlığı yapması planlanmalı.

Tercih edilen bir üniversite olmak için üniversite demokratik kültürü ve sosyal ortamının (Sinema, tiyatro, her türlü düşünce açıklama yayma, sosyal etkinlik düzenleme) sağlanması gerekir. Gençliğin spor yapma olanaklarının genişletilmesi ve her öğrencinin mutlaka bir spor alanına ilgi duyması sağlanmalıdır. Gelişmiş batı üniversitelerinin tümünün sportif faaliyetleri de çok gelişmiştir.

Üniversitenin sahip olduğu öğretim üyesi kadrosu ve bölgenin jeopolitik, ulaşım ve ekonomik yapısına uygun olarak eğitim kalitesinin ulaşılmak istenen düzeyinin belirlenmesi. Mezunlarının öğretim çıktılarının izlenmesi, öğretilenlerin ne derecede öğrencide yansıma bulduğu veya alındığı, öğrenci ve öğretim üyesi anketleri ile belirlenmesi. Mezunlarının dil bilme düzeyinin yükseltilmesi için YADEM’in kapasitesinin artırılması, dil bilgisi yüksek personel istihdam edilmeli. Gerekirse yabancı hoca çalıştırılabilmelidir.

10. Ç.Ü Markalı Bilimsel Dergilerin İndekse Girmesi

Üniversitemizdeki değişik disiplinlerde hiçbir bilimsel dergimiz doğru dürüst yayınlanamıyor. (ULAKBİM – TVGB veri tabanı üyesi olarak Üniversitemizden hiçbir derginin Türkiye veri tabanında taranan dergiler arasından olmasının üzüntüsünü yaşıyoruz). Çukurova Üniversitesi en azından ilk iki yılda belirli disiplinlerde yayınlanan bilimse dergilerinde Ankara ve Ege Üniversitesi dergilerinin mevcut düzeyine çıkmak ve uzun sürede de indekste taranıyor konumuna geçmesi mutlaka üniversitenin gelecekteki prestiji için ciddi çalışma ve bütçeleme çalışması yapmalıdır. 

11. İdari Ve Teknik Personel Amca Uygun Alınmalı, Atamalarda Liyakat Ve Hizmet İçi Eğitim Yapılmalıdır

Üniversitenin idari ve teknik personelinin ilgili raporda görüleceği üzere belirli bir yaşın üzerinde olduğu ve ileride yetişmiş elemana ihtiyaç duyulacağı anlaşılıyor. Bu bağlamda üniversiteye alınacak elemanların artık özeleştirilen kurmalardan değil, amaca uygun bilgi ve liyakat sahibi, yabancı dil bilgisi olan kişilerin sınavla alınması tercih edilmeli. Bu konun üniversiteler için önemi ilgili bakanlıklara bildirilmeli. Üniversiteye yeni gelecek elemanların kurum çalışma kültürüne sahip olması için amaca uygun hazmet içi eğitimden geçirilmesi planlanmalıdır.

Temel bilimler ve uygulamalı tıp, ziraat, mühendislik ve su ürünleri birimlerinin laboratuarlarında ciddi teknik eleman sorunu yaşanmaktadır. Çok acilen bilimsel çalışmaların aksaması için teknik personel temini için yeni arayışlara gidilmeli. Üniversitenin meslek yüksek okulları bu yönde yeni programlar ile donatılabilir ve gerektiğinde buna uygun hizmet alımı dahi yeni yaklaşımlar belirlenir ve bütçe kalemi ayrılır. Üniversitenin bileşeni diğer çalışanlarından kadrolu kadrosuz ve taşeron içiler ve bunların sosyal ve özlük haklarının iyileştirilmesi üniversitenin verimliliği ve çalışma barışı bakımından önemlidir. Bu bağlamda üniversitenin çalışanları kadrolu taşeronda çalışanlar arasında ayrım yapmadığını belirtmesinde yarar görülmektedir. 

ÖZET olarak 2014-2018 Strateji Planlamada özellikle aşağıdaki konuların raporda olması ve her bir kalemin ayrı ayrı sırları süreleri belirtilmeli. Ve aralıklarla planın gerçekleşip gerçekleşmediği kontrol edilmesi gerekir.

1. Üniversitenin hangi bilimsel alanlarda önceliklerinin olacağı; stratejik, temel bilimler ve diğer projeler ve bunun üniversite politikası ve hedefleri ile uyumluluğu planda belirtilmelidir. Üniversitenin ülke bilim ve eğitim politikalarında yerinin ne olacağı, üniversite hangi konularda ağırlığını hissettirecek ve ne tür misyonlar yükleneceği ve hedefleri net olarak belirtilmelidir.

2. Üniversitemizin özerkliği ve akademik özgürlüklerinin nasıl sağlanacağı açıkça belirtilmeli ve bu konudaki kırmızıçizgiler belirtilmelidir. Buna dışarıdan üniversite arazilerine yönelik yapılan telkin ve arazi istemleri de dâhil edilmelidir. YÖK telkini ile üniversite arazilerinin başka bir kurma devredilmesi konularında nasıl bir tutum sergileyeceği ve nerede duracağının üniversite özerkliği ekseninde net olarak belirtilmelidir. Üniversitemizin YÖK, iktidar ve diğer ile ilişkilerinin ne olacağı özerkliğin korunması bakımından önemli. Üniversite öz gelirlerinin oluşumu, üniversite sanayi ilişkisi, araştırma stratejilerini nasıl belirleyeceğini belirtmelidir. .

3. Araştırma bilim insanı yetiştirme ve akademik kadroların nasıl belirleneceğinin standartlarının üniversitenin ünümüzdeki 4 yıl ve daha sonrası için mutlaka netleştirmesi. Ar-Gör ve diğer öğretim görevlilerinin nasıl yetiştirileceği (Enstitülerinin ders programı ve diğer bilimsel etkinlikler ve kalitenin nasıl korunacağı) ve özlükleri (yetiştirilen öğretim elemanlarının sayısı kadar geleceği ve yenilene bilirliği) belirtilmelidir.

4. Yükseltilme süreçleri; atanma süreçleri; dekan, müdür, bölüm başkanı vb. atamalarının ölçütlerinin ne olacağı ve nasıl geliştirileceği; Üniversite stratejik planlanmasında üniversite bilim, akademik ve eğitim kalitesini artırmak için kendi iç demokrasisini nasıl koruyacak. Üniversitede liyakate dayalı nitelikli seçim ve atama kriterleri ne olmalı ve kaliteden taviz vermemek temel koşulu ile standart belirlenmesi. Üst yönetimlere getirilecek veya atanacak kişilerin bilimsel çalışmalardan haberdar olması, öz geçmişlerinde proje üretmiş olması, ulusal ve uluslararası alanda yayın yapmış ve yapıyor olası önemli. Hiçbir ciddi aştırma ortamında bulunmamış, ciddi hakemli bir dergide yayın yapmamış bir yöneticinin elemanlarına bilimsel araştırma yapın telkini ve isteği nasıl cevaplandırılacağı takdirini sizlere bırakayım.

Atama ve yükseltmelerde nepotist yaklaşımlardan uzak, bana oy verdin- vermedin ayırımına gitmeden liyakat ve akademik başarı belirleyici kriter olmalıdır.  

5. Üniversite karar süreçlerinde öğretim elemanları ve öğrencilerimizin daha etkin nasıl yer alabilecekleri konusu sık sık YÖK yasa tasarılarında gündeme gelmektedir. Üniversitenin iç demokrasi için demokratik mekanizmalar geliştirerek katılımcılığı artırabilir. Bu durum üniversiteye zenginlik ve zindelik katacaktır.

6. Akademik, idari, taşeron vb. çalışanların özlük ve çalışma güvenceleri konusunun ayrıca çalışma barışı verimliliği için ayrıca işlenmeli. Üniversitenin bu konudaki politikası ve taleplerinin net olarak belirtilmelidir.

7. Eğitimin kalitesinin ve çeşitliliğinin geliştirilmesi için dinamik modelleme yöntemlerine geçilmeli. Yerinde ve yaparak öğrenme konusunda paradigma değişimine gidilerek farlılık yaratmalıdır.

8. Bilim-sanat ve felsefe yapma insanların düşünsel zenginliğini artıran modeller ve paradigmaların yaratılması önemsenmeli. Üniversitenin öğrencisi ve öğretim elemanlarının her türlü görüş düşünme açıklamasına önem vermesi üniversitenin dinamizmi ve prestiji için önemli görülüp stratejik planlamaya dâhil edilmelidir.  

SONUÇ itibarı ile stratejik planlama bizim gibi planlamayı öğrenen ülkeler ve üniversiteler için önemli. Plan yapmak kadar yapılan planı izlemek, denetlemek ve sonuçlarından ders çıkarıp geleceğe yeni yaklaşımlar ile ilerlemek üniversiteler için elzemdir. Üniversitenin temel görevi olan bilim-sanat felsefe alanında yenilikçiliği benimsemek sürekli kendini geliştirmek zorundadır. Bütçe yönünden kamu kaynaklarına bağlı olan üniversitelerin amaç ve hedeflerine uygun plan yapması önemli ancak harcamalar konusunda özerkliğine müdahale edilmesine de müsaade etmemelidir. Ancak üniversite planlarına uygun hesap vermeyi de ilke edinmeli ve herkse açık şeffaf hesap vermelidir. Batı ülkelerinde ki gelişmiş üniversitelerin bütçeleri kişi dahi kurumun bilimsel, sanat, felsefe, toplumsal aydınlanma ve başarılarına göre değerlendirilmektedir. Kurumun üst yöneticisi Rektör sıfatı ile denetleme ve sonunda sorumlu olduğu kurum ve topluma hesap vermekle yükümlüdür. Bizlerde aynı şekilde her yıl hesap verebilmelidir. En azından minimum düzeyde yıllık olarak ne ürettiğimizi ve öğrettiğimizi belgelemek zorundayız. Her kişi ve birim her yıl dosya üzerinden ve sözlü olarak hesap vermeli.

Üniversite yönetim piramidinin tüm bölüm öğrenci, öğretim üyeleri ve çalışanların karar mekanizmaları içinde olduğu ve aralıklarla bilgilendiği bir yönetim anlayışında olması. Yıllık olarak her öğretim üyesinin, bölüm, fakültelerin çalışmalarını rapor olarak sunması. Üniversite rektörlüğünün yıllık herkese açık faaliyetleri ve geleceğe uygun kurguları içerek bilgilendirme yapması. Birim yöneticileri (Dekan, Bölüm başkanı, Müdür ve diğer atamalarda) atamalarında yakınlık ve yandaşlık yerine tamamen liyakate tek faktör ve bundan taviz verilmez görüntüsünün verilmesi. Birimlerin yönetim ve karar mekanizmalarında demokratik olarak bütün görüş ve öneriler dikkate alınarak sağlaması. Kararların oy birliği ile değil oy çokluğu ile alınması ve her tülü şiddetten uzak görüşlerin açıklama serbestliği Çukurova Üniversitesinin vizyonu olarak üniversiteye güç katacaktır.

Çukurova üniversitesi yönetimi bundan bir yıl kadar önce görevi devir aldığı için şimdilik ilk planlamalı yapıyorum diyerek hiçbir çekinceye girmeden stratejik planlamasını üniversitenin geçekteki başarısına hedefleyebilir. Üniversitemizin geleceği için bu stratejik planlama kritik bir süreç. Çukurova üniversitesi öz güvenle çekinmeden kendini masaya yatırarak amacını ve hedefleri belirleyerek neyi nerede nasıl yapacağını belirlerse ve bunun için somut öneriler ile devlet katında kaynak da yaratabilir. Böylece Türkiye’ye güçlü bir üniversite kazandırarak ülkemize ve üniversitemizin geleceğini en büyük katkıyı yapmış olur. Hepimizin bu rapora katkı, görüş, eleştiri koymamızda yarar var. Yoksa ileride hiç birimizin konuşmaya hakkı olmayacaktır. Yeni plan üniversitemize yeni ufuklar getirmesi dileği ile hayırlı olsun.

24 Temmuz 2013 Adana