Üniversite Eğitimindeki Yeni Dinamikler ve Ölçme Değerlendirmenin Önemi

Prof. Dr. İbrahim Ortaş

Çukurova Üniversitesi, iortas@cu.edu.tr

Genelde gelişmiş üniversitelerde her dönemin sonunda ve başında bir değerlendirme yapılır. Bu değerlendirme birçok yönden önemsenir. Değerlendirmede ağırlıklı olarak ölçme değerlendirme sonucu öğrencinin başarı durumu, varsa aksaklıklar onların giderilmesi sağlanır. Öğrencinin genel akademik düzeyi belirlenir ve ona göre üniversiteler üniversite stratejileri ve belirledikleri kalite ölçülerine göre plan, program yaparlar.

Üniversitede En Donanımlı Olarak Yetişmek Üniversiteye Girmekten Önemlidir

Üniversiteyi kazanmak yeterli olmuyor. Üniversitenin kendilerine sunulan ortamı iyi şekilde değerlendirmek, bilim felsefe ve yaşamdaki yol haritalarını bu sıralarda öğrenmeleri ve kendilerini geliştirmeleri gerekir. Öğrencilerin de öğrenci sorumluluğu ve bilinci ile içinde bulundukları üniversite ortamından en iyi şekilde yaralanmaları ve ortama canlılık kazandırması beklenir. Genç öğrencilerimizin gelecekleri için meslek seçimi bir bilinç işlemidir. Bilinçli kişi kendini tanıyan ve ne aradığını bilen kişilik demektir.

Üniversitenin görevi bu bağlamda öğrenciye üniversite ortamı hazırlamak ve gençlerin kendi beyinlerine yatırım yapmalarını sağlayacak iklim yaratmak ve yönlendirmektir. Hepsinden önemlisi sistematik düşünmeyi, zaman yönetimi, bütünsel düşünme ve organize olmayı öğretmemiz gerekir.

İletişim Çağı Öğretim Üyelerinin Öğretme Yönetimini Değişime Zorlamaktadır

Unutmayalım ister sosyal bil­iler ister temel veya teknik alanlarda olsun dünyadaki gelişmeleri mutlaka izlemek gerekir. İletişim teknolojilerinin sunduğu imkânlardan dolayı küreselleşen dünyadan eğitim sektörü hızla değişiyor. Küreselleşen dünya aynı zamanda küreden koparak sanal ortama doğru eviriliyor. Üniversite eğitiminin temel amaçlarında biride farkınavarılabilirliği sağlamaktır. Bilişim ve biyoteknoloji devrimleri bilginin yenilenmesine ve yeni alanların oluşmasına neden oldu. Günümüzde bilgi üretimi katlanarak yenilendiği için sürekli eğitim ve bilgiye ulaşma yöntemlerinin öğrenmesi daha önemlidir. Bu bağlamda bugün bu sıralarda öğreneceğiniz yöntem ve teknikleri ile bugün olmayan ve ancak yarının olası meslekler karşımıza çıktığında onu anlayacak donanımda olmamız gerekiyor.  Bugünden dünyadaki hızlı değişen dinamikleri görmez ve bu yenilikleri izlemez veya yenilik yaratmazsak yarın eğitim ve bilim sektöründe geride kalır.

Teknolojideki yenilikler çok çabuk değişiyor, değişen üretim ilişkilerine adapte olmakta ve buda toplum yaşamı ve sosyo ekonomik yapıya ve eğitim ortamına anında yansımaktadır. Bütün bilgi küçücük bir disk veya plaka üzerinde dünyanın her köşesinden izlenmekte ve yönetilebilir durma gelmiştir. İnsan bundan etkilenmiş sosyal ve toplumsal yaşam buna göre değişmiş ve şekillenmiştir. Bilgisayar öncesi ve sonrası veya tablet öncesi ve sonrası bir dünyada yaşıyoruz. Artık dünyanın en ücra köşesinde bile eğitimli ve eğitimsiz kişiler anında bilgiye erişebiliyor ve karşılaştıkları bazı sorunlarına çözüm üretebilmektedir. Üniversite eğitimi bu gerçeği düşünerek öğrenciye ulaşabileceği bilgiyi değil bilmediği ulaşma şansı olmayan bilgiyi sunabilme konusunda kendilerini yenilemeleri gerekir.

Beyin göçü yerini bilgi göçüne/gücüne bırakmış ve eğitim öğretim araştırma uzaktan yönlendirilebilmektedir. Birçok gelişmiş üniversite artık ortak ders ve araştırma programları yürütülmektedir. Bu yolla daha az hoca temini yanında iyi tanınan hocalarla uzaktan eğitim ile öğrencisine nitelikli eğitim imkânı sunduğunu belirtmektedirler. Dersler artık internet sitelerine yüklenmiş, öğrenci kaçırdığı dersi geriye dönük olarak izleyebilmektedir. Dünyada yaşanan bu devrimsel gelişmelere ayak uyduran ve uydurmayan insanlar ve toplumlar olarak sınıflandırdığını görüyoruz. Bu bağlamda klasik bilim adamı tanımı da değişmiş ve daha dinamik ve yaratıcı bilim insanlarından ders alma dönemi başlamıştır.

Teknoloji ve yaratığı katlamalı etki elbette eğitimi etkilemekte ve biz öğretim üyeleri ve bilimcileri daha çok zorlamaktadır. Ben bilirim deyip son 10 yılda kendi alanında hiçbir yeniliği takip etmeden öğrencinin karşısına öğretim üyesi olarak çıkmak artık neredeyse imkânsız görülüyor. Atık sınıflara eski alışkanlıklarımız ve tekniklerimizle de ders anlatamayız. Öğrenci elindeki tablet veya telefon üzerinden anlattığınızı anında görüyor ve sizden var olanı/anlattığınızı değil yeni bilgi isteyebilir veya sorgulayabiliyor. Bu nedenlerden dolayı günümüzde üniversitede ders vermek gerçekten çok zor ve yeni paradigma değişimi gerekiyor.

Kendimizi Yenilemek Zorundayız

Artık öğretim üyeliğinin de yeniden sorgulanması gerekiyor. Öyle anlaşılıyor ki artık tahtada ders anlatmak, kitaptan bir şeyler okumak, PowerPoint ile bilgi aktarma devrinin bitiği bunun yerine aktif öğretme ile öğrenci merkezli yapıdan daha ileri yapıya geçmek gerekiyor. Bil­gi aktarımı yerine bilgiyi irdelemek, eleştirmek, alternatifini ortaya koyma dönemi başlamıştır. Aslında üniversitenin tanımına uygun olarak öğretme değil birlikte öğrenme dönemi başlamaktadır. Artık bilgiyi değerlendiremeyen, anal­ize edemeyen ve eleştiri mekanizmasına sahip olmayan hocaların işi de artık zor. Tek konuda bilgi sahibi olmak artık üniversite öğretimi için zorlaşacak çok yönlü olmak mutlaka her alanda matematik ve felsefe bilmek kadar o konunun bilim tarihini ve felsefesini kavramak gerekir. Yöntem ve tartışma konusunu bilmek gerekir.

Ölçme ve Öğrenci Not Değerlendirme Sistemi Gözden Geçirilmelidir

Üniversitelerin en önemli tercih nedeni iyi ve kaliteli eğitim almak ve buradan kendilerine yeni iş alanı ve gelecek kazanmak istemeleridir. Üniversitelerin bu bağlamda kendilerini yenilesi ve öğretimlerini ve çıktılarını sıklıkla analiz etmeleri önemledir.

Bu bağlamda her dönem başında birimlerin değerlendirme yapması, hocaların yeni ders notlarını hazırlamaları önemli. Bir önceki dönemden kalan değerlendirme notlarını dikkate alarak eksiklerini gidermesi çok önemlidir.

Ölçme değerlendirme bir başarı durumu ve not değerlendirmenin de ötesinde öğretilenin kişi de ne denli kalıcı olduğunun belirlenmesini hedeflemelidir. Üniversite olarak öğrenci belirlediğimiz ölçülerimizi ne denli yakalayabiliyor sorusunun cevabı sağlıklı bir ölçme değerlendirmeden geçiyor. Öğrencinin başarı durumu ve minimum düzeyde bilmesi gereken konular ve alması gereken başarı notunun da net olması gerekir. Bizim gibi çalışma alışkanlığı ve disiplini gelişmemiş ülkelerde belirli barajların ve sınırların olması önemli. Öğrencinin iyi yetişmesi için not değerlendirmede son yılarda önerilen bağıl değerlendirme sitemi sonuçları çok da tatmin edici sonuçlar vermediği görülüyor. Yeni yeni çoğu ülke MUTLAK değerlendirme sitemine geçiyor.

Ülkemiz bir taraftan yüksek nitelikli kadife eleman bulamaz iken diğer taraftan niteliği düşük çok sayıda diplomalı mezun iş aramaktadır. Bu paradoksun mutlaka ortadan kaldırılması gerekir. Bu bağlamda bağıl değerlendirmenin istatistiki analizden çok pedogojik, eğitim felsefesi, eğitim psikolojisi, eğitim sosyolojisi ve ölçme değerlendirme yöntemlerinde dikkate almak gerekir.

Üniversitelerin bu bağlamda öğretme kadar öğretilenin ne düzeyde öğrenci tarafından alındığını ölçecek sistemler üzerinde çalışması gerekir.

Bu bağlamda Türkiye üniversiteleri olarak çağı yakalayacaksak, dünyada geleceğin en büyük ilk 10 ekonomik gücü olacaksak, yeni paradigmalar kendimizi hazırlamamız ve kaliteli eğitim yapmamız gerekir. Aksi takdirde iyi eğitilmemiş, niteliksiz işsizler diplomalılar ordusuna her yıl yüz binlercesini daha eklemiş oluruz.

Unutmayalım dünyayı insan şekillendiriyor. Nitelikli eğitimli insanının yoksa hiçbir yol almanız mümkün değil.