Bilim Ve Üniversiteler Açısında Yeni Yıl Ne getirdi Ne Götürdü

Üniversite öğretim üyesi olarak geçen hafta dönemin son günün son saatinde tarım tarihi ve deontoloji dersimi öğrencilerimle mutlu biçimde bitirdikten sonra dersin bir kritiğini isim belirtmeden yazmalarını istedim. Bu ara da öğrencilerden dersin kritiğini isteyen öğretim üyesi olarak kendimin de bir hesap vermesi gerekmez mi? diye düşünmeden edemedim. 

 2004 yılına girerken bilimsel sorumluluğum gereği ne tür hedefler önüme koymuştum. Bu hedeflerin ne kadarını geçekleştirdim, ne kadarını istediğim halde gerçekleşiremedim diye kendi kendime sordum.

Her yeni yılı bir yıla bir başka keyif ile girerim. Yalnız yemek, içmek ve eğlenmek için değil, tam tersine bir muhasebe yapmak için yeni yılı bir olanak veya fırsat olarak değerlendiririm. Yeni yıl geçeli bir hafta oldu ancak geçen yıl ile yeni yıl arasında ne tür fark var diye kendime sorduğumda, yeni yıl ile bir önceki yılın devamı olarak devam ettiği için büyük bir fark yok. Yeni yıl eski yılın kalıntılarını ve temel özelliklerini bünyesinde taşıdığı için yeni olan yalnızca yeni yıla girerken yapılacak planlama gerçekleşirse anlamlık ifade eder.

Pekala, geçen yıl herhangi bir planım var mıydı? Bu planın ne kadarı gerçekleşti? İstediğim ve istemediğim ne tür gelişmeler oldu. Bu gelişmeler benim planlarımı ne kadar etkiledi? Geçmiş yıllarla karşılaştırdığımda geçen yıl yaşanan gelişmelerin yoğunluğunda bir farklılık var mı? Geçen yıl/yıllarda yaşanan olayların ne kadarı benin insiyetifim içinde gerçekleşti. Bu gelişmeler karşısında ben ne yapabilirdim.

Bütün bu soruları sanırım hepimiz kendimize sormuşuzdur. Ancak her birimizin yaşadığı olaylar faklı olduğu için cevaplarımızda farklıdır.

Dış Dinamiklerin Eğitimiz Üzerinde Etkisi Nedir?

Ancak bölgemizde her yıl artan savaş çığlıkları, başak ülkelerin sözüm ona demokrasi adına bölgeye getirmeye çalıştıkları sistem arayışlarının ülkemizde derinde etkilediği artık çıplak göz ile görülmeye başlamıştır. Bu gün ekonomiden-siyasete ve bunun da doğrudan yansıması olan eğitim sistemimizin bütün bu gelişmelerden ciddi olarak etkilendiği hissetmekteyim.

Başta Avrupa Birliğine katılmak için kendi sitemimizi Avrupa normlarına uyarlamak için her konuda toplumun dinamikleri ve kültürel yapısı dikkate alınmadan peş peşe TBMM’inde geçen yasalar bir çoğumuzun hoşuna gitti, bir kısmımız ise biz Mustafa Kemalin önerdiği gibi muasır medeniyetler seviyesine çıkmak için batı ile bütünleşmenin zorunlu olmadığını vurguladık. Nihayet AB ile müzakere başladı ve ilk müzakere dosyası da en kolay diye Eğitim ve Bilim de başladı. Biz üniversiteliler olarak yine ülkemizin Avrupa Üniversite sistemine dahil olmak üzere Bolongya sürecine kendimizi oryente etmeye başladık. Üniversitemizde de bu konudaki kurulun bir üyesi olarak konuyu yakından işlediğim için çok iyi niyetli öğretim üyelerimizin çabalarlı bir yana, bu işi moda deyimi ile biz de varız diyenlerde olmuştur.

Yukarıda belirttiğim gibi enerji kavşağında bulunan ülkemizin etrafından meydana gelen olayların bugün eğitim sistemimizi her yönü ile etkilemektedir. Ki bu konu artık yetkililer tarafından övünülecek duruma getirmiştir.

YÖK ve Hükümetin Eğitim Konusundaki Tartışması Her Yönü İle Zarar Vermiştir

Geçmiş yılarla kıyasladığımda 2005 yılının Türkiye üniversiteleri açısından çok acılı geçtiğini tespit etim. Son birkaç yıldır tutuğum günlüğümde bu yılın daha zor geçtiğini gördüm. Bütün yıl İmam hatiplerin üniversiteye girmesi için katsayı sorunu, baş örtüsü sorunu ile ülkenin eğitim öğretiminin gelişmesi kilitlendi. Hayatın her alanında sokaktan -TBMM’e kadar her alanda kamusal alan, konusu baş örtüsü sorununa bağlı olarak devlete katından toplumun her düzeyine kadar ciddi rahatsızlıklar yaratığı görülmektedir.

Bir bütün olarak YÖK- hükümet gerginliği üzücü biçimde geçmesi öğretim üyeleri olarak hepimizi üzmüştür. Dünyanın hiçbir ülkesinde yüksek öğretim sistemi bu kadar ulu orta tartışılmaz. Bu işi bilen bilmeyen karılıyor. Halen üniversitenin tarifinin yapılamadığı, üniversitenin ne işe yaradığının bilinmediği bir ortamda YÖK yasası çıkarılmaya çalışıldı. Zaman zaman çok sert tartışmalar yaşandı.

Hükümetin özel üniversite kurma girişimine YÖK’ün yasal düzenleme izin vermiyor demesi üzerine yöneticiler tarafından sarf edilen sözler üniversite öğretim üyelerini çok üzmüştür. Yeni üniversite kurulmasına yine YÖK’ün alt yapı yetersizliğini ileri sürmesi de tartışma yaratmış, hükümet YÖK’ü baypas ederek TBMM’inde yasal yetkisini kullanarak kurmaya çalıştı. Yılın son haftasında TBMM’inde bir anda akademik ve fiziki alt yapısı oluşturulmadan, misyonu, vizyonu, uzun ve kısa vadede hedefleri belirlenmeden 15 yeni üniversite kuruldu. Süreci TRT 3 TV ekranlarında üzülerek izledim. TBMM’inde sınırlı sayıda vekilimiz el kaldırarak yeni üniversitelerin kuruluşunu onayladılar. Sabah 05 00’e kadar İl milletvekilleri seçmene selam vermek için kişisel söz alarak mutluluklarını belirtiklerini izlemek üniversitelilik bilincini savunan bir öğretim üyesi için ne kadar ağır olduğunu belirlemeye gerek yok sanırım.

Hepimiz dünyanın en genç nüfusuna sahip bir ülkede her yıl 1.6 milyon gencin üniversite kapılarına dayanmasından memnun değiliz ancak kabahat insanları alternatif bırakan ve gençliğin tek kurtuluş kapısı olarak üniversiteyi gösterenlerde aramak gerekir diye düşünüyorum. Maalesef Meslek Yüksek Okulları ve Öğretmen okullarını üniversite bünyesine alarak üniversitelerin seviyesini düşüren anlayış bugün topluma olmayan üniversiteyi üniversite gibi göstermeye çalışmaktadır. Ve yine üzülerek söyleyeyim ki bir çok üniversite öğretim üyesi buralarda öğrenimlerini tamamladıkları için üniversiteyi böyle bilmeleri de acı bir geçeği ortaya koymaktadır.

Meslek liselerinin üniversiteye alınması konusunda yapılan manevralar ve bunun toplumda ve devlet katındaki sert tartışmaları ise yine biz üniversitelileri çok üzmektedir. Öğretim üyeleri olarak her yönü ile temel bilimleri bilen, okuduğunu anlayan, yabancı dil bilen ve dersi hoca ile tartışan öğrenci ile işlemek isteriz. Ancak ne yazı ki Türkiye'nin %10’luk dilimine giren öğrencilerin geldiği üniversitelerde kalite son derece düşük ve biz öğretim üyelerinin de bazen nasıl olsa öğrencinin kalitesi bu üzerinde durmaya değmez yaklaşımları sonucu öğrenciler iyi yetişmeden üniversite diploması almaları canımızı sıkmaktadır.

Üniversite akademik kadrolarının üniversiteler değil de hükümetin vermesi ancak mahkemede sonlanması üniversitelerin akademik kadrolarının oluşturulması temelden sarsmıştır. Üniversitelerin fidanlıkları olan Ar-Gör kadrolarının sırlanması hepimizin araştırma faaliyetlerini zora sokmuştur. Bu arada üniversitelerin verimliliği sık sık tartışılmıştır. Benimde bir dizi yazı ile konuyu açıklamaya çalıştığım gibi sorun temelde bilim felsefesinin olmamamsı ve üniversite geleneklerinin yerleşmemsi yanında maddi yönden desteklenmemesi ve akademik kadroların oluşması için olanakların sağlanması bu tartışmaları kısırlaştırmıştır.

Van Nezdinde Üniversite Yöneticiler ve Öğretim Üyelerine Gözdağı Verilmiştir.

Geçen yıl hiç de arzulamadığımız biçimde üniversitelerin bu şekilde yoğun olarak TV ekranlarında tartışılır duruma getirilmesi üniversitelere kamuoyu nezdinde büyük zarar vermiştir. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi rektörü kaçak arkeolojik malzeme bulundurmak, ihaleye fesat karıştırmak ideası ile tutuklanması yeni bir tartışma başlatmıştır. YÖK yasasından kaynaklanan ve rektörleri ihale, belediyecilik ve holding yönetir gibi üniversiteyi yönetme anlayışı yeni tartışmalar başlatmıştır. Üniversite genel sekreter yardımcısının intiharı ve rektörün yeterli soruşturma yapılmadan tutuklanması toplumu gergileştirmiştir. Bütün bu tartışmalar sonucunda kırılan ilişkiler, üniversitelerin akademik kadrolarını sınırlanması, fonlarındaki parlarını kullanamama üniversitelere büyük zarar vermiştir.

Geçen yıl yaşadığımız bu yoğun ve sonuçsuz uğrasılar sonucu ulus olarak bir birimizi anlamadan bir birimize girerken, dünya bilim ve teknolojide devrimleri yaşadı.

Aslında öğretim üyeleri olarak hepimizin yıllık olarak faaliyet raporu sunmamız gerekir. Yıllık raporların herkesin bulunduğu fakülte kurlunda tartışılması ve onanması bir nebze olsun kişileri zorunlu olara biraz daha çok üretken duruma getirebilir. Bunun öncelikle bölümlerde başlaması, bölüm kurularının yıllık olarak her öğretim üyesinin kısacada olsa sunması önemli bir gelişme olabilir. Başlangıçta biraz zor olabilir ancak bölüm başkanlarının bu konuda ısrarcı olmaları zamanla yerleşik bir duruma gelebilir. Doğal olarak hemen sorulacak soru kimin daha fazla üretmesinin ne önemi var. Hepimizin sorumluluğu bilim yapmak, bunu para için değil bilim adamı olarak sorumluluğumuz gereği yapmak zorundayız. Zaten bu iş için de bize para ödenmektedir.

Öğretim üyeleri olarak mutlaka her ders için mutlaka geri besleme ile öğrenci anketleri derslerin işlemesi de sorgulanmalıdır. Öğrencilere ders sonunda isimsiz kağıtlara dersin içeriği ve işlenişi hakkında bilgi sunması istenmektedir. Kendi kendimi değerlendirmek yerini kurumsal bazda değerlendirilmem kurumun işleyişi ve gelecekte öğretim üyelerinin belirli bir başarıya göre destek görmesi açısından önemli bir yöntem olacaktır.

Geçen yıl bireysel olarak bilimsel faaliyetlerim

2005 yılı için öz-geçmişime baktığımda rizosfer ve toprak biyoteknolojisi gurubu olarak üniversitemizde bir adat uluslar arası kurs, Portekiz Lizbon’da düzenlenen mikoriza konulu kursunda kursa eğitme olarak 3 saatlik ders anlatıldı, Fransa’nın Dijon kentinde yapılan mikoriza toplantısına bir sözlü sunu ve bir poster, Çin’de düzenlenen 15. Uluslararası Bitki Beslenme kongresinde bir sözlü sunu ve iki poster ile katıldık. Beş adet uluslararası makale yazıldı, bunlardan ikisi basıma kabul edildi. Üçü halen inceleme aşamasında. Springer yayın evi tarafından basılacak bir kitaba bir bölüm yazıldı ve yayına kabul edildi. Toprak ansiklopedisinin daha önce yazılan bir bölüm güncelleştirilmiş hali ile yeniden basıma verildi. Uluslararası Ulusal kongrelerde 6 makale sunuldu. Ulusal hakemli dergilerde 4 makale yayınlandı. Yurt içinde okular, dernekler, dergilere tarım-toprak-çevre ve eğitim felsefesi ve üniversitelilik bilinci konusunda 3 konferans verildi. Ulusal gazete, dergi ve bültenlerde yazdığım başta eğitim ve üniversiteler ile ilgili olarak yazdığım 40 yazı çoğu değişik dergilerde aynı ad altında yayınlandı.

Bir adet yüksek lisans tezi bitirildi. Tarım tarihi ve deontoloji dersinin ders notları öğrencilere materyal olarak kullanılabilir duruma getirildi.

Dört uluslar arası dergiye hakemlik, üç ulusal dergiye hakemlik için gelen çok sayıda makale kritik edilmiştir.

Ne yapamadığıma gelince, şu anda elimde yayınlanmayı bekleyen çok sayıdaki makalenin yazımı için zaman bulamamak. Bunun nedeni zamanınızın büyük çoğunluğunu internet’e harcamak.

Geleceğe yönelik olarak planlarım ve beklentilerim ise yüksek bakalım 2007’yılına girerken ne kadarı gerçekleşti.

Bu arada hepinizin yeni yılınızın bilinçli ve planlı olması yanında bayramınızın da sağlık ve mutluluk içinde geçmesini candan gönülden dilerim. Geçen yıl bayramı Asya’daki Tusunaminin acı etkisi altında kutladık. Bu yılda yine Asya’da Pakistan’da Keşmir bölgesindeki  şiddetli depremin yoksul halk üzerindeki olumsuz etkisi ile giriyoruz. Keşmir’de evsiz ve çadırsız soğuktan donan hemcinslerimizi unutmamak dileği ile.