TÜRKİYE’DE BİLİM İNSNALARI VE BİLİM İNSANLIĞI YOK OLUYOR...

  (Mevcut Maaş sistemi Türk Bilim İnsanlarını Yoksulluk Sınırına Getirdi) 

Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ

Yüksek Öğretim Kurumlarının, dolayısıyla Bilim insanlarının birinci derecedeki görevi evrensel bilgi ve becerilerle donatılmış nitelikli insan gücü yetiştirmek, ileri teknoloji geliştirmek, bilim yaparak çağın sorunlarını çözecek bilgileri üretmektir.

Toplumlar birbirleri ile bilgileri ile yarışabilirler. Bilgisiz teknoloji üretilmez. Bilgisiz eğitim olmaz. Bilgisiz sanayi yapılmaz. Bilgisiz çağdaşlık yakalanmaz. Bilgisiz sağlıklı yaşanmaz. Bilgisiz savaş kazanılmaz. Bilgisiz barış yolları da bulunmaz. Kısaca, BİLGİSİZ İNSAN GİBİ YAŞANMAZ. BİLGİYİ İSE BİLİM İNSANLARI ÜRETİR.

Bilim insanı bugünden yarına var olmaz. Ancak Bilim insanı bugünden yarına yok olabilir. Yerini de yenilerinin alması on yıllar alır. Çok da pahalıya mal olur ülkeye. Bilim insanlığı bir yaşam biçimi olup bir kültürün sonucu oluşur. Bugün az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en ciddi sorunu bilimsel yaşam biçiminin olmamasından dolayı acı çekmektedirler. 

Biz Bilim İnsanları bugün mevcut maaş politikasından dolayı yok olma tehlikesi ile karşı karşıyayız. Unutulmamalıdır ki Bilim İnsanları yok olan bir ülkenin, Bilim İnsanlığının yok olduğu bir ülkenin kendisi de yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Doğal olarak bu yok olma fiziksel anlamda değil.

Bir ülkenin gücü eğitimli, yetişmiş beyin gücü ile ölçülür. Japonya’yı Japonya yapan gerçeğin Bilim İnsanları olduğu gerçeğini unutmamak gerekir.

Bir Bilim insanı 30 yıllık eğitim-öğretim ve Akademik aşamalar sonunda yetişir. Bu süreç içerisinde ve devamında Bilim insanı hiçbir zaman mesai kavramı olmaz. Hep özveri ile çalışır. Düşünür, araştırır, yazar, çizer, konuşur. Gecesi-gündüzü, tatili-bayramı olmaz bunları yaparken.

Bu bağlamda bilim evrensel olduğu için bu işi yapan Bilim insanı da evrenseldir.

Ancak Bilim insanı, bugünkü ekonomik koşullarda kendisine reva görülen maaş ile büyük Atatürk'ün "Hayatta en Hakiki Mürşit İlimdir" sözündeki bilimin gereğini yeterince yerine getirememenin ağırlığı altında ezilmektedir. Bir Profesörün Devlet Üniversitesindeki 600 milyon lira (880 dolar) olan maaşı (bu arada bir Doçent maaşının 400 milyonun, asistan maaşının 250 milyonun altında olduğunu da belirtmek gerekir), bu ülkede kendi mezun ettiği yeni bir Üniversite mezununun özel sektördeki başlangıç maaşının yarısı bile değildir. Devlet kademelerinde dahi emeğinin karşılığının karşılaştırılması bile düşünülemeyecek (Genel müdür vb.), Profesörün çok çok üzerinde maaş alan çok sayıda kesim vardır.

Son günlerde, Üniversitelerdeki ek ders ücretlerinin artırılması suretiyle Üniversite Öğretim Elemanlarının durumlarının bir ölçüde düzeltilmesinin mümkün olabileceği bazılarınca telaffuz ediliyor ki, sadece bu yolla yapılacak bir düzenleme, değil Üniversitelerin durumlarının iyileştirilmesi - Bilim insanı Özlük Haklarının iyileştirilmesi, tersine, Bilim insanları ve Bilim İnsanlığının yozlaştırılması yönündeki adımları pekiştirmiş olur. Zira Üniversitelerde Öğretim Elemanlarının sadece bir bölümü (daha ziyade Araştırma olanaklarının az olduğu, gelişmemiş Üniversitelerde) ek ders ücreti alabilmekte (kaldı ki ek derse mahkumiyet Bilim insanlarını araştırma yapmaktan, bilgi üretmekten uzaklaştırmıştır) çoğunluğu ise salt maaşı ile geçinmeye çalışmakta, zorunlu ders saati dışındaki zamanını Araştırmaya, Laboratuvara, bilgi üretmeye kullanmaktadır.

Bizler bütün zamanını bilimsel işini düşünerek (‘sleep on your problems’) geçiren insanlar olarak üniversitede aldığımız maaştan başka hiçbir yan geliri olmayan insanlarız. Ek iş yapamayız yaptığımız andan itibaren bilimsel faaliyetlerimizi yürütemeyiz ve işimizde de konsantre olamayız. Bu anlamda bilimsel çalışma disiplini sürekliliği olan bir uğraşıdır. 

Yine söylüyoruz bizim işimiz, uğraşımız  ekstra harcama yapmadan ilerlememizi ve ülkeyi çağdaş devletler seviyesine getirmek için gerekli bilimimizi yapabilmemizi engelliyor. Bilimi izleyebilmek ve bilimi yapabilmek için  kitap almak, fotokopi çekmek, kongreye ve sempozyuma katılmak gerekiyor. Bunların hepsini maaşımızdan arda kalamayan kısmıyla yapmak zorundayız. Söz konusu bu faaliyetlerimi artık yürütemediğimizi bildirmek isteriz.

Artık uluslararası toplantılara katılamıyor, katıldığımız toplantılarda da meslektaşlarımız ile yemek yemek için bile masaya oturamıyoruz. İki gece otelden yemek yemek için dışarı çıkmamak ne kadar acı verir biliyor musunuz ? Artık gururumuzun incindiğini belirtmek isteriz. Hiç kimsenin bizleri uluslararası toplantılarda parasızlıktan dolayı zor durumda bırakmaya hakkı yoktur. Bırakın eşe dosta bir hediye almayı, eşine ve çocuğuna bir çikolata bile alamamak ne demektir bilir misiniz? Bütün bunlar mesleği ve uğraşı aynı olan iki insan fakat biri birinden 10 katı daha gelire sahip biri yiyebiliyor gezebiliyor diğeri ise kafasını önüne eğiyor zavallılara oynuyor, arkadaşları ile parasızlıktan dolayı birlikte olmamak için yalan söyleme zorunda kalıyor. Bu kişinin uluslararası arenada sağlıklı bir psikolojiye sahip olması beklenir mi. Uluslararası işbirliği yolları sosyal ortamlarda sağlanır bunlar yapılmadan sağlanabilir mi?  Evet halimiz bu.

Para kazanma yolları olan banka batırmayı işlemlerini bilmeyiz, İthalat ihracat işinden anlamadığımız için teşvik primi almayız, Kara para aklamayı bilmek, uyuşturucudan para kazanmayı bilmek, hırsızlık bilmek, çete kuramayız, fiziki güç gösteremeyiz. Sahte fatura düzenleyemeyiz. İnsan ticaretinden hiç anlamayız. Adam kandırmayı, başkasının sırtından para kazanmayı hiç mi hiç beceremeyiz ve gururumuza  yediremeyiz. Anlayacağınız, normal yollardan para kazanmanın dışındaki hiçbir yol bilmeyiz. Bilmediğim için de adım adımız enayi.

Bu ülkede Devlet Üniversitesindeki bir Profesör, Özel-Vakıf Üniversitelerdeki eşdeğerinin beşte biri, onda biri maaş alıyorsa, bu ülkede bir Profesör yine bu devletten maaş alan bazı kesimdeki çaycı, şoför (ki bu insanlar hak ettiklerinden fazlasını değil, azını bile alıyorlar) kadar maaş alamıyorsa, bu ülkede birileri gecede 5-10 milyarlar kazanabiliyor ve bu ülkenin Bilim insanlarına aylık 450 - 900 doların altındaki maaş reva görülüyorsa, bu ülkede bir Profesör ay sonunu nasıl getireceğini düşünmek zorunda kalıyorsa, bu ülkede bir Profesör orta halli bir evde oturamıyor (bu arada, zamanında kasıtlı olarak kat sayıya bağlanmayan aylık kira yardımının da 600 bin lira "evet sadece 600 bin lira" olduğunu hatırlatmakta yarar var), orta halli bir arabaya binemiyor, orta halli giyinemiyor, çocuğunu orta halli bir okula gönderememenin sancısını yaşamak zorunda bırakılıyorsa BİR YERLERDE YANLIŞ VAR DEMEKTİR. Bizler bu yanlışın düzelmesi için yurt dışına giden beyin göçüne katılmamakta hep direndik. Özel üniversitelere gitmekten ve ikinci bir iş yapmaktan hep kaçındık. BİZ BİLİM İNSANLARI,ÇOĞUMUZ, ÜLKEMİZE YÖNELİK İDEALİMİZDEN TAVİZ VERMEMEK İÇİN HEP DİRENDİK ve FEDAKARLIK YAPTIK. Bu direnmeye daha ne kadar gücümüz yeter bilemiyoruz. Özellikle Devlet Yetkililerinden bu konuda söyleyecek sözü olan varsa duymak istiyoruz. Lütfen bir şey söylesinler. Mesela "Biz, bilimsiz de yaparız" desinler, "bu kadarla da bilim yapılır" desinler, "hep bilim yapmak zorunda değilsiniz, akşamları da köfte-ekmek satın" desinler, "Beyin göçüne katılın" desinler. “Bilimi ithal da ederiz” desinler. Ama bir şey söylesinler lütfen. Ya da "artık gerçekten yeter, bir ülkenin geleceğinin güvencesi, Bilim Üreticisi siz Sayın Bilim insanları, sizden hep özveri istedik, size zor koşullar yaşattık, bunu daha fazla istemeye ne kendimiz ne ülkemiz adına hakkımız yok, size, onurunuza, emeğinize yakışır ülke ve dünya gerçekleri içerisinde yaşam düzeyi sağlamanın zamanı geldi de geçti bile, hiç zaman kaybetmeden gereğini yapmak boynumuzun borcudur" desinler ve de gereğini yapsınlar. Tabii çok geç olmadan.

Aksi taktirde Sovyetler Birliği dönemindeki bilim insanlarının durumuna düşeriz.

 Saygılarımızla ..