İbrahim Ortaş Koran Günlüğü 25 Mart 2020, iortas@cu.edu.tr

 Virüs Dünya İçeriye Kapattı. Daha da Kapatacağa Benziyor

Sabah 06 gibi ağır bir baş ağrısı ile uyandım. Gözlerimi kapayınca ağrının şiddetini daha da ağırlaştığını fark etim. Kalktım, dişlerimi fırçaladım, biraz su içtim. Sonra salonda uzandım. Gözlerimi kapadığımda yeniden ağrının oluştuğunu fark etim. Bu arada bir öksürük başladı. Evet, sanırım yakalandım dedim. Ne yapalım biraz dışarı çıkıp yürüyeyim dedim. Sonrada dışarı çıkar fırına uğrar bu arada sokakların nabzını tutularım dedim. Neyse bir müdet sonra baş ağrım ve öksürük geçti. Kendimi iyi hissetim. Değilmiş deyip rahatladım. Neyse ki değilmiş. Herkes gibi en ufak bir etki kaygı yaratıyor. 

Saat 08 gibi gün içinde işe gidenler, öğrenciler, dükkânı açan esnaf, belediye otobüsleri servisler cıvıl cıvıl sokaklarda in-cin oynuyor. Bir anda baktım bir tek ben varım sokakta. Birde selfi çektireyim böyle bir fırsat bir daha ya yakalanır ya da yakalanmaz. Bir belediye otobüsü geçti içinde bir yolcu maske takmış. Sonra halk otobüsü daha sonra bir belediye otobüsü daha hepsi boş. Tek tük araçlar geçiyor. Bakkal dükkânları açık. Fırın açık, orada da kimseler yok sayılır. Fırına girişi yasaklamışlar. Dönüş yolunda tek tük insanlar ile karşılattığımda genelde “günaydın” demeyi herkese belirtirim. Yanımdan geçenlerinde sanki ümidi bitmiş gibi ne selam aldılar ne de baktılar.

Yine de günleri aydınlık olsun. İnsanın şu iki haftada şakına döndüğü adeta kâbus gibi rüyadaki yaşamın ne olduğunu ve ne anlama geldiğinin bilmemezliğin perişan halini yaşıyoruz. İnsanlar adeta evcil tavukların kuş gribine yakalandığında ağıla toplanarak kapıların üstlerine kilitlendiği gibi içeride kalınmasının istenmesinin nedenini de tam anlamamış veya anlamaya yatkın bir anlayışımız yok. Çoğu insan kendi kendine yetme becerisine sahip değil. Zor günlerde ne tür meşguliyetler oluşturmasını herhalde bilmiyor. Öğreneceğiz, bekleyeceğiz akşamdan sonra sabahın gelmesini. Bekleyeceğiz yeniden o çivil cıvıl günleri. Yine sabah erkenden kuş sesleri ile uyanacağız, hazırlanacağız öğrencilerimizle buluşmaya. Onların gençlik enerjisinden kendimizi bulmayı, derse heyecanla başlamayı, tartışmayı.

Dünyada nerdeyse 4 milyar insan eve hapsedildi. İlk defa bu kadar kalabalık insan evde esaret altında evlere zorunlu kapandı. Çoğu insan özelliklede gençler hiç böyle bir şeyi yaşamdı/ğı gibi hayal bile edemezdi de. Evde kalma süresinin uzanacağı bekleniyor. Yavaş yavaş evde kalmanın yaratığı can sıkıntısına karşı neler yapılabilir. Çok çeşitli önerilebilir. Şimdilik evde spor nasıl yapılır, vücut bağışıklık sisteminin nasıl geliştirileceği konuları konuşulmaktadır. 

Ankara sokaklarında polis, zorunlu olmadıkça evden dışarı çıkmayın dediler.  Sokalar genelde boş, uçak seferleri nerdeyse durmuş durumda, şehirler arsı otobüsler bir ara ile yolcu alıyorlar. "Şehirlerarası yolcu otobüslerinde yolcu sayısı yüzde 83 düştü. Şehir içi trafik yoğunluğunda 15 büyükşehirde düşüş yüzde 65. Şehir içi ulaşımda nerdeyse sıfırlanmış.

Virüsün kaynağı yaşlılar değil. Veya yaşlılar virüslü oldukları için evde kalmıyorlar. Bağışıklık sistemlerinin Koronavirüs’ten etkilenmeye daha çok müsait olması nedeniyle sosyal mesafe kuralına uymaları ve evlerinde kalmaları daha uygun olacağı düşünülerek 65 yaş üzeri yaşlılara tavsiye edilmektedir.

65 yaş üstü insanımızın evde kalması sanırım bir ciddi yanlışa yol açtı. Amaç yaşlıları virüsten korumak iken, yaşlılara adeta siz artık riskli ve işe yaramazsınız gibi bir duyguya dönüşmüş. Sokaktaki insanlarda veya bazı magandalar yaşlılar ile dalga geçmeye başladılar. Evet, sıkılıyorlar, kendi kendilerini yönetecek hazırlıkları yok. Yaşlıların bu süreçte psikolojik desteğe de ihtiyaç duyacakları muhakkaktır. Bu dönemde büyüklerimizin ihtiyaçlarının karşılanması ve sürekli aranmaları motive edici ve destekleyici konuşmaları yapılmasını önemli. Çoğu kitap okuma alışkanlığı sahibi değil, yazmıyorlar, erkeler evde işlere ortak olmak, birlikte bir şeyler paylaşmayı bilmiyor. Ancak öğreneceğiz veya öğrenecekler. Ancak yaşlıların geçmiş hakkındaki bilgi birikimi ve geçmişte yaşanmış ve bugün unutulmaya yüz tutulmuş çoğu gelenek ve görenek ve diğer kültürel birikimlere sahipler. Çok güzel elişi yapan, fıkra anlatan, hikâyeler bilen çok insan var. Sonra tecrübeleri çok önemli onlardan yararlanılabilir.

İnsanın adeta eve hapsedildiği bu durumun yönetilmesi için bireysel olarak ve kamusal olarak iletişim teknolojilerinin de yarımı ile bazı değişiklikler veya farkındalıklarla ortak etkinliklerde yapılabilir.

Evde ev işine ortak olma, yemek yapma. Yemek yapmak inanılmaz zevkli bir iş.

Birlikte etkinlik yapma, ortak film izlemek aile dayanışması için önemli.

Albümleri yeniden gözden geçirmek, balkonda bir iki bitki yetiştiriciliği

Müzik yapmak. Resim yapmak.

Kitap okumak, Okuyup ta okuyamadığımız kitaplar için fırsat olabilir

Günlük tutmak, çok öneririm.

Spor ve egzersiz yapmak.

Evde düzenlenmesi gereken düzenleme yapılabilir. Yakınlar ve arkadaşlar ile telefon görüşmeleri, görüntülü görüşme epey bir zaman sağlayarak geçmiş ve hasret giderilebilir.

Çin’de günde 100 milyon maske dikiliyormuş. Karınca orduları üretime geçmişler. İtalya’da birçok tanınmış marka tekstil şirketi de maske dikmeye başlamışlar. Ah şu özel teşebbüs ve para biraz dizginlense. İnsanlığa katkı kutsaladır.

ZMO bakanlığı 65 yaş üzerine destek telefonu sundular. Önemsedim. Feyzullah başkanım, tebrikler öneri olarak sağlığı yerinde olan tüm arkadaşlarımızın yakınlarındaki 65 yaş ve sütünde ihtiyacı olan arkadaşlarımıza ve meslektaşlarımıza hizmet sunabilirler. Böyle bir durumda bulunduğum yerin konumunu ve telefonu vererek yarımın parçası olabiliriz. Ben bulunduğum sitedeki komşularıma Whatsaap üzerinden telefonumu vererek, ihtiyaç duyan komşularıma destek çıkacağımı belirtim. Bu süreçte 65 ve üzerindeki arkadaşlarımızı hastalığın bir parçası olmadığını ve bilgi ve tecrübe kaynağımız olduğunu belirterek onların hastalığı bünyelerinin yakalanmamaları için onların iyiliği için evde kalmalarını belirtelim. Bünyeleri virüse görece daha dayanıklı arkadaşımızın dayanışma için yarımcı olacağını belirtelim. Dayanışma içinde bir arada oluğumuzu belirterek isteyerek yarımcı olmayı benimsediğimizi belirtelim.

Cumhurbaşkanı Recep Tayip Erdoğan ulusa sesleniş konuşmasında, “Ülkemizde 53 bin vatandaşımızı evlerinde izlemeye, 8 bin 554 vakayı ise hastanelerde takibe aldık. Bunlardan 797 kişi tamamen iyileşip taburcu olurken 4 bin 603 kişiden numune alınarak ileri tetkik yapıldı. Covid-19 teşhisi konan bin 872 kişinin tedavisine devam ediliyor” dedi.

Sağlık bakanlığı verilerine göre SON 24 SAATTE 5.035 test sonuçlandı. 561 tanı kondu. 15 hastamız hayata veda etti. Bugüne dek kaybettiğimiz hasta sayısı 59. Toplam hasta sayımız 2.433. Bu arada dünyadaki genel durum şu; dünya genelinde korona virüs nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı 20 bin 494'e, vaka sayısı ise 452 bin 156'ya ulaştı.

Dünyada 4 milyar insan eve kapanmış ve karantina altında. Bu gidişatla bütün insanlık korona korkusu ile tek tek izole olarak içeriye çekilmek zorunda kamış olacaktır.

25 Mart 2020 Adana