Bilime Katki Payi Alinsin! 

 Üniversitemiz Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü Ögretim Üyelerinden Doç.Dr. Ibrahim Ortas’in “Bilime Katki Payi Alinsin” baslikli yazisi bilgisayar ve Internet kültürü alaninda önde gelen dergilerden CHIP ‘in Genel Yayin Yönetmeni Sn. Gökhan Sungurtekin’in ilgisini çekmis ve Chip’in Ocak 2001 Sayisinda “Read.Me” kösesinde yayinlanmistir. Yazinin metni asagida görülmektedir. Bilime Katki Payi “Bu ülkede ne yazik ki bilim adamlarinin disinda kimse, bilimin ülkenin gelecegi için tasidigi önemin farkinda degil. Bizim rolümüz, bu bilince sahip olanlar tarafindan yürütülen çalismalarin ticari sonuçlarini, yani farkli ürünleri tüketmek için hazir durumda beklemek ve onlari daha da zengin etmek. ” Uluslararasi Uzay Istasyonu Projesi tüm hiziyla devam ediyor. Yakin gelecekte tüm modüller eklendikten sonra projeye katilan firmalar arastirma çalismalarina baslayacaklar. Amerika Birlesik Devletleri, Rusya, Avrupa Uzay Birligi ve Japonya'nin katilimiyla yürütülen proje, insanligin kaderini etkileyecek arastirmalarin merkezi olacak. Geçtigimiz ay Discovery Channel'da Uluslararasi Uzay Istasyonu hakkinda oldukça kapsamli bir program yayinlandi. Projenin asamalari ve istasyonu olusturan modüllerin teknik altyapilari kadar, projeye katilan ülkelerin yapilan arastirmalar sonucunda elde edilecek bilgilerin paylasimi konusunda birbirleriyle çekismeleri de oldukça ilgi çekiciydi. Kendilerine ait bölümlerde farkli bilimsel çalismalar yürütme imkanina sahip olduklari halde bu ülkeler, diger arastirmalarin sonuçlarini da elde etmenin yollarini ariyorlar. Peki biz ne yapiyoruz? Bu ülkede ne yazik ki bilim adamlarinin disinda kimse, bilimin ülkenin gelecegi için tasidigi önemin farkinda degil. Bizim rolümüz, bu bilince sahip olanlar tarafindan yürütülen çalismalarin ticari sonuçlarini, yani farkli ürünleri tüketmek için hazir durumda beklemek ve onlari daha da zengin etmek. Bilimsel arastirmalara yeterince kaynak ayrilmadigi sürece bu rolü oynamaya devam edecegiz. Discovery Channel'da bu programi seyredip, insanligin gelecegini sekillendiren bu bilimsel çalismalara ne kadar uzak oldugumuzu düsünürken, Cumhuriyet gazetesinin 9 Aralik 2000 tarihli ‘Bilim Teknik’ ekinde Çukurova Üniversitesi'nden Doç. Dr. Ibrahim Ortas’in ‘Bilime de Katki Payi Alinsin’ baslikli yazisina rastladim. Yazida sayin Ortas’in bilime kaynak yaratilmasini saglayacak önerileri yer aliyor. Akilci çözümler sunan bu önerileri aynen aktarmak istiyorum: 1- Eger bütçeden pay ayrilamiyorsa bir baska öneri olarak egitime ayrilan katki payi gibi bilime katki payi adi altinda bir fon olusturulmali. Gönüllü olarak bu fona para aktarabilecek kisilerin sayisi azimsanmayacak kadar çok olacaktir. Bu fona yapilacak katki belki de bu ülkeye getirisi olacak çalismalarin en yararlisi olacaktir. Bugüne kadar birçok insan zamlardan, KDV’den ve vergilerden çok sikayetçi oldu, fakat hiç kimse ögretime ayrilan ek vergiden sikayetçi olmadi. 2- Spor toto-loto, maç biletlerinde ve benzeri uygulamalarda alinan ücretin yüzde olarak dagiliminda Türk Silahli Kuvvetleri, Kizilay, Çocuk Esirgeme Kurumu ve Diyanet Isleri Baskanligi için belirli paylar ayrilmaktadir. Bunlara ilave olarak bilimsel arastirmalara da belirli bir pay ayrilabilir. 3- Amerika Birlesik Devletleri örneginde oldugu gibi ihracat ürünlerinden alinacak %0.001'lik küçük bir vergi birimi o malin ve hizmetin gelistirilmesinde kullanilmak üzere arastirmaya ayrilabilir. 4- Bölgesel olarak agirlikli üretimi yapilan mal ve hizmetlerden alinacak küçük bir birim katki payi bile bilimsel arastirmalarin seyrini degistirebilir. 5- Genel bütçeden bilime ayrilan pay artirilabilir. Gelismis ülkelerde %2-3 arasindaki dilim ülkemizde %0.01'lerin altindadir. En azindan ikinci dünya ülkelerinden Yunanistan, Ispanya ve Portekiz gibi ülkelerin bütçelerinde bilime ayirdiklari payin üzerine çikabilelim. Sayin Ortas’in da yazisinda belirttigi gibi, vergiler konusunda özellikle son dönemde çok hassas olmamiza ragmen, egitime ve bilime yapilacak katkiya kimsenin karsi çikacagini zannetmiyorum.