Maliye Bakanı Sümer Oral’a atfen yazılmış olan mektup

Daha öncede bir vesile ile öğretim üyeleri olarak içinde bulunduğumuz geçim sıkıntısını en iyi anlayacağınızı ve duyarsız kalmayacağınızı düşünerek sizlere görüşlerimizi aksettirmiştik. Değişen dünya koşullarında evrensel anlamda dünyadaki meslektaşları ile çalışan ve zaman zaman onlarla dünyanın herhangi bir yerinde bir araya gelen öğretim elemanlarının aldığı maaş bugün eşdeğeri yurtdışındaki/yurtiçindeki özel-vakıf üniversitelerindekinin beşte biri-onda biri kadardır. Öğretim elemanları da sizin gibi zamanının tümünü ülke hizmetine ayıran ve bu amaçla mesai kavramı olmaksızın çalışan kişiler olup emeklerinin karşılığını alamamakta, ciddi geçim sıkıntısı çekmektedirler. Ülkemiz Bilim adamalarının bu durumda bırakılmasının gelecekte nelere mal olacağı aşağıdaki metinde net olarak görülmektedir.

Aşağıda Sayın Maliye Bakanı Sümer Oral’a atfen yazılmış olan önerilerimizin siz gazeteciler tarafında da bilinmesini istediğim için tarafınıza yazıyorum. Bu konudaki duyarlılığınıza güvenmekteyiz. Saygılarımla.

Doç. Dr. İbrahim ORTAŞ

Sayın Sümer ORAL,

Maliye Bakanı

Sayın Bakanım,

Bakanlığınızın da bilgisi olduğu üzere uzun süredir Üniversitelerdeki Öğretim Üye ve yardımcılarının özlük haklarının iyileştirilmesine yönelik olarak yapılan girişimler ve bazı köşe yazarlarının yazıları aracılığıyla üniversitelerin sorunları ve Öğretim Üyelerinin ciddi geçim sıkıntısı altında bulundukları ve bilim yapamaz duruma geldikleri kamuoyunun dikkatine sunulmuştur. Bu meyan da Sayın Başbakanımız lütfedip bazı Üniversite Rektörlerimizi kabul etmiş ve Üniversite Öğretim Elemanlarının sorunlarını ve çözüm önerilerini içeren bir raporun hazırlanarak kendisine sunulması yönünde direktif vermiş ve yetki yasası çerçevesinde özlük haklarının iyileştirilmesi yönündeki çalışmanın yapılması sağlanmıştır. Bu bağlamda haklı olarak Öğretim Üyeleri uzun zamandır bir beklenti içerisine girmiştir. 

Ancak ülkemizin geçen iki yılda geçirdiği büyük ekonomik krizler nedeniyle bu ülkenin bir yurttaşı olarak ülkemizin içinden geçtiği zorlukları bilerek bizlere diğer halk kesimleri gibi ülkemizin sağlıklı bir ekonomik sürece ulaşması için payımıza düşen fedakarlığı yaptık ve hükümetimizin çabalarını destekledik. Fakat son iki yılda tabir caizse yılan hikayesine dönen zam konusu basına da yansıdığı gibi maalesef artık tabiri caiz ise konuyu sürüncemede bırakma sürecine girmiştir. 18/01/2002 tarihli milliyet gazetesi yazarı Abbas Güçlü köşesinde aynen şöyle söylemektedir ‘Son gelen bilgiler ise maliyecilerin meslek grupları arasında hoşnutsuzluk yaratmaması için sadece bir gruba değil hocalara, hakimlere, mühendislere yani herkese zam konusunda çalıştıkları yönünde. İşin en komik yanı ne biliyor musunuz? Bu çalışmaya göre yapılacak zam miktarı 5 ila 10 milyon lira arasında gerçekleşecekmiş!!!’

Sayın Bakanım,

Eğer gelişmeler sayın Güçlünün belirttiği gibi ise bu artış tüm üniversite öğretim üyelerini ciddi olarak yaralayacak ve halkımızın öğretim üyelerine olan güven ve saygınlığına büyük zarar verecektir ki bunun etkisi kolay kolay silinmeyecektir. Daha önce de belirttiğimiz gibi toplumun öğretim üyelerine bakış açısı bilgisi ve biliminden önce aldığı maaş ile değerlendirilmektedir. Toplumun bu yöndeki kanısına katılmamakla beraber içinde bulunduğumuz koşullar bu kanının haklılığını ortaya koymaktadır.

Bizler mesai kavramı olmayan, sürekli çalışma sürecinde olan öğretim üyeleri zorlu geçen kış koşullarında ağırlaşan zorunlu elektrik, su, telefon ve diğer zorunlu giderlerimizi karşılayamaz duruma gelmişizdir. Bizler mesaisi dışında çalışanlar olarak akşam geç vakitlere kadar, sabah erken saatlerde ve hafta sonları yazmak, sınav kağıtlarını değerlendirmek, makale ve rapor yazmak ve ayrıca çok yönlü olarak bilgi birikimi ile zenginleşmek için okumak ve yazmak zorunda olduğumuz için ekstra elektrik ve ısınma için yakıt harcamak zorunda bulunmaktayız. Hiçbir meslekte olmayan mesai dışı çalışma zorunluluğu belirtilen nedenlerden dolayı sağlanmadığı zaman doğal olarak üretkenlik ve verimlilik beklenilmemektedir. 

Ülkelerin geleceklerinin belirlenmesinde yadsınamaz payı olan bilim insanı üniversite öğretim üyesinin devletten maaş alan kesimler içerisinde geri planlara atılarak rutin Devlet memuru sınıfına sokulması anlayışı içerisinde bir süre sonra üniversiteler yaratıcı yeteneklerinin de barınmadığı ’salla başını al maaşını‘ felsefesine sahip insanların yer aldığı kurumlar konumuna gelmektedir. Bizler bu durumun bilincinde olan bilinçli yurttaşlar olarak son iki yılda demokratik yollardan değişik platformlarda sesimizi duyurmaya çalıştık, ancak aldığımız cevap bekle gör oyalaması olmuştur.

Üniversitelerimizin en ciddi sorunlarını yaşayan ve ülkemizin geleceği olan genç Araştırma Görevlilerine ödenen ücretler ev kiralarını dahi karşılamaktan uzaktır. Araştırma Görevlilerine ödenen ücret Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan yoksulluk sınırının altındadır. Öğretim Üyelerimiz geçim sıkıntısına düşmüş , Eğitim – Öğretim ve Araştırma Etkinliklerini gereği gibi yerine getiremez duruma gelmişlerdir. Bu koşullar onları ya yurt dışında iş aramaya ya da Vakıf Üniversitelerinde çalışmaya zorlamaktadır. Milyarlar harcanarak yetiştirilen öğretim elemanlarının ücretleri iyileştirilmedikçe, Devlet Üniversitelerinden beyin göçünün giderek artması kaçınılmazdır.

Sayın Bakanım,

Eğer bugün beyinler göçmüyorsa, göçmeyen beyinler iş bulamadıkları için değil, ülkelerine ve üniversitelere olan saygınlığından dolayı göç etmemektedirler. Bir çok yönden sıradan insandan farklı olan (enerjik, yaratıcı, kültürlü ve yaratma yeteneği olan) elemanlarının bu becerileri ile hayatın her alanında üniversitede aldığı ücretin birkaç katını alacağı bilinmelidir. Ancak bizler yaptığımız işin uzun sürede stratejik bilincinde olan insanlar olarak kurumlarımızı bırakıp göç etmek yerine kurumlarımızla birlikte gelişerek verimli olmayı hedeflemekteyiz. 

Bu bağlamda anayasanın 49 ve 55’inci maddelerinin devletin çalışanları koruması konusundaki açık hükmü dikkate alınarak ülkemizin geleceği olan genç bilim adamı adaylarının üniversitelere kazandırılması için mutlaka teşvik edilmeleri gerekmektedir. Öğretim Elemanlarının ücretlerindeki düşük düzey üniversitelerimizdeki araştırma görevlisi sayısını ve bu kadroların çekiciliğini azaltmaktadır. Önümüzdeki dört yıl içinde Yüksek Öğretim Kurumlarının, bugünküne ek olarak, 30.000 Öğretim Üyesine gereksinim duyduğu belirtilmektedir. Peki nerden karşılanacaktır nitelikli öğretim elamanları? Bu koşullar altında gereken hedefe ulaşılamayacağı kesindir.

Sayın Bakanım,

Sizin de bildiğiniz gibi bugün dünyanın ekonomik gücü olan ülkelerin bütün kazanımlarının kaynağını bilimi ve bilgi gücü oluşturmaktadır. Artık gün gibi açık olan gerçek şudur: Ülkemizin dünyanın geleceği olan bilgi çağında hak ettiği yeri alması için mutlaka eğitim düzeyini en üst düzeyde hiçbir fedakarlıktan kaçınmadan korumak zorundandır. Bu konuda en iyilerini, yetenekleri ve yaptığı işin niteliğine göre değerlendirmek zorundadır. Aksi taktirde günümüzde örneği çok olan bir çok ülkenin durumuna düşerek ismi cismi olmayan bir duruma gelecektir.

Sayın Bakanım,

Sizlerden isteğimiz:

1. Bizim gibi mesai kavramı olmadan çalışan ve salt maaşı ile geçinen, bunun dışında başka hiç bir geliri olmayan öğretim elemanlarının içinde bulunduğu geçim sıkıntısı karşısındaki davranışımızı anlayışla karşılayarak, hükümetimizin isteği üzerine hazırlanan üniversite öğretim üyelerinin özlük haklarınının iyileştirilmesine ilişkin öneriye evrensel ölçekte iş bulma yeteneğine ve donanımına sahip olan öğretim üyelerinin yurtdışında ve yurtiçindeki özel teşebbüsteki maaşı da dikkate alınarak düzenleme yapmanızdır.

2. Üniversite öğretim üyelerinin özlük hakları bir ücret konusu olmaktan çok bir meslek onuru ve emeğe olan saygı sorunudur. Toplumun bizlerden beklentisi ve bizlere gösterdiği saygı ile aldığımız ücret bir birine tezat oluşturmaktadır. Sizlerin de bu beklentiyi dikkate alacağınızı beklemekteyiz.

Saygılarımla.
Doç. Dr. İbrahim ORTAŞ

Doç. Dr. İbrahim ORTAŞ

Çukurova  Üniversitesi, Ziraat Fakültesi,

Toprak Bölümü, 01330, Adana,