17. 05 2002

Sayın Hocam,

  Uzun zamandır üniversite öğretim üyeleri, YÖK, TÜBİTAK ve TÜBA nitelikli öğretim üyesi yetiştirilmesi konusunda değişik arayışların içerisindedirler. Nitelikli öğretim üyesi yetiştirmede gelişmiş ülkelerin üniversiteleri kendilerine göre ilkeler geliştirmiş ve bu ilkeler çerçevesinde üniversiteye alınan kişiler zaman içerisindeki bilimsel başarıları ve etkinliklerini de dikkate alınarak üniversiteli akademisyen olma özelliği kazanmaktadırlar.

Batı üniversitelerinde araştırıcı özelliği olan gençler teşvik edilir, desteklenir hatta onlara ayrıcalıkta tanınabilir. İyi öğrenci ve bilim insanları üniversiteler tarafından paylaşılamaz. Üniversiteler arasındaki rekabet en iyiyi üniversitesine kazandırmak için, burs imkanları dahil çok özel çabalar harcanır. Batı üniversitelerinde de ayrımcılık, nepotist yaklaşımlar görülmekle beraber sistem zaman içerisinde ayıklayıcı olmaktadır. Sistem kendi içinde bilimsel anlamda kapasitesi yüksek olanları öne çıkarmakta ve her türlü maddi ve manevi destekle korumaktadır. Hepimizin bildiği Prof. Oktay Sinanoğlu 27 yaşında Amerika'nın en iyi üniversitesinde profesör olmuştur.

  Bildiğiniz gibi geçen hafta sonu Lisansüstü Eğitim Sınav’ı (LES) yapıldı. Son sınıf öğrencilerimizin gelecek ile ilgili kaygıları nedeniyle sınav öncesi çok heyecanlı olduklarını gözledim. Öğrencilerin ve mezunlarımızın en büyük şikayeti üniversitede bir yakınlarının olmaması nedeniyle Araştırma görevlisi kadrosuna alınmadıkları, büyük bir çoğunluğu ise çok erken dönemlerde böyle bir isteği olsa bile bunun gerçekleşmeyeceğini düşündüğü için bu arzusundan vazgeçmektedirler.Üniversitelilik bilincinin ve bilim heyecanının öğrencilik yıllarından başlamak üzere Ar-Gör ve Doktora döneminde şekillenip geliştiğine inanmaktayım ve bu konuda değişik platformlarda görüşlerimi belirtmeye çalıştım.

  LES sınavı öncesi CBT dergisinin 787. sayısında LES neden TUS gibi olmasın konulu bir yazı yazdım. Ondan önce de yine benzer bir konuda CBT’nin 783. sayısında ‘Üniversitelerin kendi içinde çoğalma İngilizce tabiri ile inbreeding ( kapalı-izole edilmiş grup içinde seçim) konusunda birer makale yazmıştım. Yazılara değişik üniversitelerden Lisans, Yüksek Lisans, Doktora  ve Ar. Görevlilerinden olumlu destekler ve değişik bakış açısına sahip fikirler geldi. Ben de bunardan çok yararlandım.

  Konuya ilişkin bir diğer ciddi sorun ve eleştiri de Ar-Gör olacak kişilerin mutlaka bağlı bulunduğu Enstitüde kayıtlı olmaları zorunluluğudur. Örneğin bir kişi eğer Ar-Gör. kadrosu ilanına başvurması için o ana bilim dalının bağlı olduğu Enstitüye öğrenci olarak kayıtlı olmuş olması gerekiyor, aksi taktirde kişinin Ar-Gör olma şansı hiç olmayacaktır. Bu da inbreeding’in en büyük nedenlerinden biri olduğunu düşünüyorum. Aynı zamanda bu eşitlik ilkesinde de aykırı düşmektedir. Umarım bu konuda YÖK ve üniversiteler konuyu çok boyutlu olarak tartışarak bir çözüm yolu bulabilirler. Özellikle ‘proje asistanlığının’ en iyi çözüm yollarından biri olduğunu düşünüyorum. Proje asistanlığı konusunda CBT dergisinde çıkan yazıda ilgilenenlerin bilgisine sunuyorum.

  Üniversiteliler olarak hepimizin sorunu olan bu konulardaki görüşleriniz büyük önem taşımaktadır. Üniversitelilik bilinci içerisinde bu konuları tartışmak ve yeni yaklaşımlar kazandırmak hem kurumaları güçlendirecektir, hem de bilim insanı potansiyeli olan kişilerin bilim kuruluşlarına kazanılmasına yardımcı olacağı inancındayım.

Saygılarımla

Doç. Dr. İbrahim ORTAŞ

Çukurova Üniversitesi, Adana