Akademik Takvim

Sözlük anlamı olarak takvim gün bilgisi olarak belirtilmektedir. Bir diğer anlamı ise tarihi bilgiyi sıralamak olarak da ifade edilebileceği gibi hepimizin takvimi zaman kavaramı ile ilgili bir olgu ve araç olarak algılarız. Zaman kavramı tarih bilincini içerdiği için insanın insan olması sürecinde organize olmak, geleceğini planlamak ve zamanında uygulamak için önemli bir araçtır. Mısır’da başlayan takvim oluşturma süreci dünyanın tanınması ve bilimin öneminin anlaşılması sürecinin başlangıcıdır. Ve nihayet insanlar yaklaşık 7000 yıldır (resmi olarak 2001) kendi tarihlerini kaydederek geleceğe bilgi aktarmayı sistematik bir şekle sokmuşlardır. Aynı zamanda önünü görmek içinde bir sonraki yılın planını ve sürecini gün bilgisi sistematiği içerisinde organize etmektedirler. Yakın geçmişte Internet ortamında yabancıların gözünde Türk toplumu konulu bir yazıda Türk toplumunun sorunları, 10 başlık halinde işlenmişti. Hatırda kalan en önemlilerinden biri de ‘Türklerin organize olmadıkları, günlük tutmadıkları’  şeklinde idi. Tabii organize olmak bir kültür ve yaşam biçimi olmakla beraber kişinin organize olması için kedisine yardımcı bir unsurun olması yararlı olmaktadır. Bu unsurların başında ajanda ve takvim gelmektedir. Tabii takvim, doğal olarak tarih insan buluşu olup, zaman içinde gelişimi ile önemli bir yer tutmaktadır. İnsanın yaşamı organize etmesi geleceğe yönelik strateji ve projeksiyon oluşturmada bir miheng taşı olarak kabul edilmektedir. Bu anlamda takvim ve ajanda bugünkü kullanım amacından çok daha fazla bir anlam ifade etmektedir. İçinde bulunduğumuz bilgi toplumunda birim zamanda artan sorumluluklar ve beklentiler zamanın etkin kullanımı konusunu sıradan insandan başlayarak en yetkili kişilerin gündemine taşımıştır. En yaygın şikayet konusu ‘zaman olamadığı için okuyamıyorum, zaman olamadığı için istediğimi yapamıyorum’ gibisinden şikayetler hepimizin günlük duyduğumuz bahanelerdendir. Büyük şirketler son dönemlerde elemanlarının zamanı etkin kullanması için semineler ve konferanslar düzenlediğini biliyoruz.

Yukarıda belirttiğim gibi insanın insan olma süreci zamanı etkin kullanma süreci ile gelişir. Takvim, ajanda ve günlük kullanımı daha çok zaman sorunu olan  sorumlu ve disiplinli çalışan kişiler tarafından uygulanmaktadır. Bu konudaki hafızam ülkemizi bir dönem yöneten ve akademik unvanlı yöneticilerin dönemlerinde randevulara geç geldikleri sık sık gazete manşetlerine konu olmuştu. Aynı şekilde çevremizde belirli mevkilerde bir çok insanın önünde bir çok takvim, ajanda olduğu halde hiç de kullanmadığına şahit olmuşuzdur. Bu canlı örnekler yabancıların bizi tahlil etmede ne denli haklı olduklarını göstermektedir.

Son yıllarda bir çok kuruluşun başta reklam amacı olmak üzere takvim bastırdığı biliniyor, kimileri çıplak insan resmi, kimileri siyasi mesaj, kimileri doğal güzellikler vererek takvimler kavgasının başladığı ve bazen de polemik konusu olduğu biliniyor. Bunların hepsi doğal, bir de bizim gibi disiplinli çalışması gereken kurumların kendine özgü bir takvimlerinin olması gerekir diye düşünüyorum. Bunun adı bütün dünyada Akademik takvimdir. Üniversitelerin de takvim bastırdığını ve öncelik eşe dosta, kalırsa Bölüm Başkanlıklarına ve bazı ayrıcalıklı hocalara gönderildiğini biliyoruz. Burada kast ettiğim takvim üzerinde günleri belirten renkli ve boyalı arda arda sıralanmış sayfalar değil. Bizimkisi işleyişimizi belirten önemli günlerimizi hatırlatan gün bilgisi güncesidir. Önemli günlerimiz genelde resmi yazı ile iletilir ve öğretim üyeleri olarak arşiv geleneğimiz olmadığı için her gün gelen onlarca yazı arasında akademik takvime ilişkin bilgiler de kaybolur gider. Daha sonradan ne zaman dönem sonu ne zaman dönem başlıyor, ne zaman yarıyıl sonu sınavları, ve bütünlemeler, üniversitenin kuruluş yıldönümü, ne zaman öğretim yıl dönümü gibi bizleri ilgilendiren konularda sık sık birbirimize sorar ve bazen ilgilileri rahatsız da ederiz. Bu tür sorunların ortadan kalkması ve daha çağdaş bir anlayışla üniversitelerin açılış döneminden başlayarak bir sonraki yılın açılışına kadarki süreci içeren konuların bir bütün olarak el altında olması büyük kolaylık yaratacaktır. Ayrıca her üniversitenin kendisini ilgilendiren konuları ve önemli günleri belirten bir takvim, cep ajandası veya normal boy ajandası hazırlanabilir.

Geçenlerde yurtdışında katıldığım bir konferansta, toplantının yapıldığı üniversitenin cep ajandası kayıt ile birlikte dağıtıldı. Ajandanın takvimi Ağustos 2000 ile başlıyor ve Ocak 2002 yılında sonlanıyor. Ajandanın içerisinde girişte Üniversite kampüsün yerleşimi, bölümler belirtilmiş, ikinci sayfasında Birinci ve İkinci sömestrlerde öğretim üyesinin verdiği dersleri işaretlemesi için saat aralıklı olarak ayrılmış iki sayfa, ardında Öğretim üyesinin kendi disiplinini ve hedeflerini belirlemesi için ayırdığı iki sayfalık boş kısım var. Arkasında Üniversitenin kısa tarihçesi, çalışma alanları, kuruluş amacı ve Üniversite müzesi hakkında bilgi web sayfası ile birlikte adres belirtilmiştir.  Arkasından 1. ve 2. sömestre akademik takvimi kronolojik olarak açılış, sınav tarihleri, bütünlemeler ve ödev dönemleri tarih sırasına göre sıralanmıştır. Takip eden sayfalarda üniversitedeki lisans, yüksek lisans disiplinleri ve araştırma ünitelerinin isimleri sırlanmıştır. Takip eden sayfalarda akademik birimlerin adres, telefon, e-posta ve web sayfaları işaret edilmiştir. Ajandanın son kısmında yine Apendix kısmında bir periyodik cetvel, ardından bütün elementlerin özelliklerini gösteren bir tablo, takip eden sayfalarda birimler, ve bunların Latince’deki yazılışı ve okunuşu, Latince alfabe ve kullanım alanları ardından bazı temel bilimlerdeki ölçü birimleri ve bunların değişik sistemlere dönüşümleri işlenmiştir. Logaritma cetveli takvimdeki önemli birimlerden biridir. Takip eden sayfalarda bazı temel matematiksel formüller ve en arkada jeolojik zamanları gösteren bir tablo. Cep ajandasının arka kapağında ise ayrıca bir kez daha bir önceki yılın içinde bulunulan yılın ve bir sonraki yılın bir takvimi işlenmiştir. Böylece öğrenci, çalışan ve öğretim üyelerine yönelik olarak hazırlanan cep ajandası son derece pratik ve kullanılır olarak hazırlanmış olup herkese dönem başında dağıtılmaktadır.

Bizler de benzer bir akademik takvim hazırlayabiliriz. Geniş ve temel bilgileri içermesi nedeniyle aranılan bir çok bilgiyi el atında tutan takvim, cep takvimi ve ajanda çok büyük yarar sağlayacaktır. Söz konusu ajandaya kendi üniversitelerimize özgü bazı özel bilgiler ve notlar ekleyebiliriz. Örneğin ders geçme notu belirlenirken mevzuat hakkında da bazı temel bilgiler içerebilir. Öğrencilere ve öğretim üyelerine yardımcı olacak pratik bilgiler işlene bilir. İstenirse büyük çaplı önceden planlanmış seminer ve konferanslar ilgili sayfalara gölgelenmiş olarak işlenebilir. Bu tür takvimin istenirse birkaç boyutta basılabilir. Öğrencilere dağıtılacağı gibi kurum dışına da verilerek kurum hakkında bilgilendirme çalışması da sağlanmış olabilir. Proje ve rapor dönemleri belirtilebilir. Ayrıca bazı özel günlerde söz konusu takvimde belirtilebilir. Üniversitede görev başında ölen veya şehit düşen bazı hocalarımız ve diğer öğretim üyelerinin anma günleri belirtilebilir. Şimdilik akla gelmeyen farklı konularda işlenebilir. 

Başında da belirtildiği gibi takvimi salt duvara asılacak ve içinde bulunduğumuz günü belirlemek için değil, tam tersine akademik çalışma takvimimizi belirten bizleri disipline eden bir bilinçlendirme aygıtı olarak görülmeli ve amaca yönelik olarak hazırlanmalıdır. Yoksa güzel resimlerle hazırlanmış ve birinci sınıf hamur kağıda basılmış bir üniversite takvimi sıradan bir takvimden farklı olmaz. Nihayet üniversitelerde her yıl başında hazırlanan duvar takvimleri tarih takip etmekten başka bir işe yaramaz.

Yeni bin yılda yeniden yapılanmak, dinamik ve verimli çalışma için akademik takvimin oluşturularak üniversite çalışanlarının organize olması en azından neyin ne zaman yapılması gerektiği hakkında önceden bilgi sahibi olması ve kendisini organize, disipline etmesi sağlanabilir. Organize olmuş kişi ve toplumların başarılı oldukları bilinir. Artık organize olma zamanıdır. Bu da önce akademik takvim sürecini oluşturma ve gün bilimine uygun günce tutarak bilginin sistematikleşmesi ile sağlanabilir. Bilgi çağı bilginin sistematik kullanımı ile sağlanmaktadır. Yoksa hafızalardaki hülyalar ve rüyalar çabuk unutuluyor. Batının doğu toplumundan farkı sistematik gün bilimi bilgisini kullanabilmesindedir.

Saygılarımla

Doç. Dr. İbrahim ORTAŞ

Çukurova Üniversitesi,