ÖSS Sonuçları ve Eğitim Sistemimiz

Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ, Çukurova Üniversitesi, asportas@mail.cu.edu.tr

Son yıllarda ÖSS sınav sonucuna göre sınava giren öğrencilerin aldığı sıfır puanlarını eğitimcileri kaygılandırmaya başladı. Geçen yıl 2003’de 26 bin 448,  bu yıl da 5 bin 729 artışla 32 bin 177 öğrenci sorulan hiçbir soruya cevap vermeyerek sıfır puan almışlar. Gelecek yıl bu sayı artarsa şaşmam. Pekala ne oluyor da 30 binin üzerinde öğrenci 18 yaşına kadar ailenin ve devletin eğitime ayırdığı bunca emeğe karşın sıfır puan alıyor? Bunun sorumlusu yok mu? Son on yılda artan sayıda öğrencinin hiçbir soruya cevap vermemesi tesadüf müdür. Bakalım gelecek yıl bu sayı daha da artacak mı. Geçen yıl da aynı soruyu sorduk. Muhatap yok!. Bir de sınava giren 1 milyon 786 bin 693 öğrenciden sıfır puan civarında gezen düşük puanlı kaç yüz bin öğrenci var.

Peki 18 yaşının üzerindeki yaklaşık 30 bin delikanlının zeka sorunu mu var sıfır puan alıyor? Hepimiz biliyoruz ki çocuklar çok da zeki. Ben sık sık bu konuyu işliyorum. Çocuklar zeki ancak kendilerini ifade etme şansı tanınmamıştır. Gençlere değer verilmemiş, kendileri dinlenilmemiştir. İlk okuldan itibaren eğilimleri izlenmemiş, kendilerine ne tür eğilimi olduğu, neler yapabilecekleri söylenmemiş ve ülkenin içinde bulunduğu işsizlik ve güvensizlik kişiyi de güvensiz yapmaktadır. Benim ile dertleşen gençlerin tamamının kaygısı geleceğe yönelik iş bulma kaygısıdır.

Tabii ülkemiz üniversiteleri dünya üniversiteleri tarihi ile karşılaştırıldığında daha çok yeni ve sayıları da binlerle sayılan batı ülkeleri üniversiteleri yanında sınırlı kalmaktadır. Ülkemiz üniversiteleri ikili öğretim dahil yaklaşık 250-300 bin kişiyi dört yıllık bir okula kayıt yaptırma kapasitesinde olup bunun 5-6 katı öğrenci de her yıl sınava başvurmaktadır. Üniversitelerimizin öğrenci alma kapasiteleri sınırlı, birim öğrenci başına öğretim üyesi sayısı da sınırlı. Bu bağlamda sınava giren her öğrencinin üniversiteyi girmesi beklenilmemelidir. Beklenilen, ülkenin yöneticilerinin duruma göre vaziyet alıp insanların umutlarını söndürmemeleri, sağlıklı bir eğitim planı yaparak ülke insanını yetenek ve zekasına göre doğru alana kanalize etmeleridir. Şu ana kadar planlı ve geleceğe yönelik öngörü olmadığı gibi, tam tersine işin içine meslek liselerini de sokarak tam bir kaos yaratılmaktadır.

Evet üniversiteye ezbere bilgi ile gelen öğrencinin ilk, orta ve lise öğrenimindeki başarı hedefi yalnızca sınavı kazanmak olarak belirlenmiş olan genç bütün enerjisini sınavı kazanmaya yöneltmiş ve sonunda bütün yaşamını ve geleceğini 2.5 saatlik bir sınavda alacağı puana bağlamıştır. Bu sürede bir öğrencinin bilgisinin ölçülmesi mümkün değil. Tüm eğitim süresince öğrencinin aldığı başarı, yıl sonu sınav sonuçları ve genel sınav sonuçları yanında batıda yapılan olgunluk sınavı sonuçlarının bir bileşkesi üzerinde durulması daha yaralı olur kanısındayım.

Biz üniversite öğretim üyeleri veya bizim büyük hocalarımız üniversite eğitimi konusundaki tartışma söz konusu olduğunda öğrencilerin kalitesi ve derse olan ilgisizlikleri sıkça işlenmektedir. Genelde dört yıllık üniversite öğrenimi gören öğrencilerin (tamamı 1.5 milyon) sınava girenlerin ilk %10’luk dilimini oluşturan 150 bin kişi oluşturmaktadır. İlk %10’lık dilime giren öğrencilerin seviyesi diğer geride kalan %90 ile karşılaştırıldığı zaman küçümsenmeyecek ölçüdedir. Ancak sınavı kazanıp üniversiteye gelen öğrencilerin büyük çoğunluğu sanki hiç matematik bilmiyor, kimya ve fizik dersi görmemiş gibi. Sınavlardaki başarıya bakmak için test sınavı ile klasik sınav karşılaştırıldığında test sınavı sonuçları daha yüksek çıkmaktadır. Klasik sınavda sorulan sorular daha basit ve esnek olmasına rağmen öğrencilerin sorulan açıklama ve yorum katma becerisinin düşük olduğu görülmektedir. Nedeni sorulduğunda ilk okuldan bu yana test çözerek buraya kadar geldiklerini ve böyle yetiştirildiklerini belirtmektedirler.

Her ne kadar ÖSS sınav sonucuna göre devlet okulları başarılı ise de son yıllarda devlet okullarına olan güvensizlik nedeniyle özel okulların sayısı devlet okullarını aşmıştır. Ülkenin her kasabasına yerleşen dershanecilik bugünkü sonuçların bir göstergesidir. Bugün hızla artan ve bir sektör haline gelen dershanecilik, özel okullar özel kurslar nereden çıktı? Peki bu sonucun sorumlusu yüz binleri bulan gençler mi?

Sorumlu Kim?

Hepimizin gözlemleri sonucu oluşan olgu her kim iktidara gelirse gelsin ilk yaptığı iş hemen Mili Eğitimdeki yöneticileri değiştirmektir. Neredeyse ilk okulların yaz boz tahtasına dönen yönetici değişimi Türk Milli Eğitim sisteminin bugün içine sürüklendiği duruma dönüşmüştür. Okul yöneticiler maddi yetersizlik ve ilgisizlikten şikayetçi. Bir çok okul müdürü velilerin desteği ve bağışlarla ayakta durduklarını belirtmektedirler. Eğitim gönüllüleri, hayırseverlerin mal varlığı ve eğitime katkı payı paraları ile kaç okul yaptırıldı ve ne kadarı yaptırılmayı beklemektedir. Vatandaşlar eğitim kurumları adına alınan ek vergiler, katkı payları ve bağışları seve-seve vermektedirler. Ancak yinede istenilen seviyede hizmet alınmadığından şikayetçi.

Bütün bu sonuçlar çocukların değil sistemin sorgulanması gerektiğini ortaya koymaktadır. Artık eğitim sistemimiz adına yakışır şekilde Milli Eğitime uygun olarak köklü, çağın gereklerine uygun, bilimsel normlara uygun olarak hazırlanması gerekir. Bir sistemin milli olması ise ancak o ülkeye ait değerlerin işlenmesi gerekir. Artık her Milli Eğitim Bakanı nüfusunun çoğunluğu genç olan bir toplumun geleceğini düşünerek en az 20 yıllık projeksiyonlar çizmek zorunda olmalılar. Neden eski yöneticilerimiz ileride bu denli yığılmanın olacağını düşünmediler. Buna göre okul, alt yapı ve öğretmen yetiştirme programı yapılmadır.

Yapılması gereken;

1.  Eğitim bir bütün olarak ele alınmalı

2.  Ortaöğretim süresince öğrenciler yeteneklerine göre yönlendirilmeli,

3.  Öğrencilerin %70’e yakını meslek okullarına yönlendirilmeli

4.  Geleceğin nitelikli insan kaynağı ve bilim adamaları için % 30’a yakını liseye yönlendirilmeli.

5.  Üniversite eğitimi çağdaş, nitel ve yerinde yönetim ilkesine göre yürütülmelidir.

Türkiye Şansını Kaçırdı mı?

Peki neden 1946 da kurulan Köy Enstitüleri o dönemde UNESCO tarafından Dünyaya Türk eğitimi model örnek olarak gösterilirken bugün her iktidar döneminde yenibaştan değiştirilmektedir. Türk eğitim tarihine bakıldığında Cumhuriyetin eğitim projesinin bu dönemde şahlandığı ancak çok kısa sürede önünün kesildiği görülmektedir. Ne oldu kim bu ülkenin yurttaşlarının üst düzeyde eğitilmelerini istemedi. Hiç sorgulandı mı?

Eğer gelecekte söz sahibi olmak istiyorsak şimdiden en büyük seferberliği eğitime ayırmamız gerekir. Genelde ÖSS sonuçlarına göre Türkiye’nin matematik ortalaması 2 soru civarında; fizik ortalaması daha kötü durumda. Matematik bilmeyen bir insanının günümüzün yoğun ekonomik çıkmazında yaşamını kurtlara kaptırmadan sürdürmesi mümkün mü? Açık söyleyeyim özel okul dershane vs kaldırılmalı memleketin her yanında okulların fiziki mekânlar ve eksikliği hızla giderilmeli, ücret politikası yeniden düzenlenmeli ve öğretmenin sokakta mendil satması ayıbı ortadan kaldırılmalı, tam gün eğitimine geçilerek sağlıklı, kendine öz güveni olan ve yaratıcı düşünce ile donatılan nesiller yetiştirmek zorundayız. Yoksa ezberci test sınavı etrafında koşan şimdiki yapı ile kendimizi kandırır dururuz. Sonuçta ülke irtifa kaybeder ve sonuçta hepimiz garibanları oynaya oynaya kendini yönetemeyen bir üçüncü dünya devleti olur gideriz.

Ülkemiz üniversitelerinin en ciddi sorunu olan “bilim adamı yetiştirme” programının geleceğe yönelik uzun erimli olarak başlatılması ile bu gençlerin ülkemizde tutulmasının yolları aranmalıdır. Bugün Türk üniversitelerinde artan şekilde düşük profilli ve verimsiz akademik kadrolar oluşmaya başlamıştır. Bir çok başarılı öğrenci Ankara ve İstanbul'daki sınırlı üniversitelerin belirli mesleklerini seçmekte, diğer mesleklere ise genelde düşük puanlı öğrenciler zorunlu tercihlerinden dolayı kayıt yaptırmaktadırlar. Bu şekilde üniversiteye gelen düşük profilli öğrenciler ileride bölümlerde bilim adamı sıfatı ile aday olmaktadırlar. Bu durumda ileride bazı fakülteler geleceğin gerçek bilim adamı sorunu yaşayacaklardır. Bu bağlamda öğrencilerin tercihlerinde bilim adamı olmayı hedefledikleri alanlara kaydırılması gerekir.

Yeni ÖSS sınavını yüksek puanla kazanan gençlerden bilim yapmak isteyenlere başta temel bilimler veya bunların uygulamalı alanlarına kayıt yaptırarak geleceğin bilim adamı adayı olabilirler. Örneğin biyoloji, fizik ve kimya biliminin bütün uygulama alanları tıp, ziraat, orman ve diğer bazı alanlarda işlenebilir. Elektrik-elektronik bölümünü kazanamayan bu konuda araştırmaları fizik, tıp, ziraatın ilgili bölümlerinde ortak projeler ile yürütebilir. Bugün bilim disiplinler arasında bu olanağı sağlayabilmektedir. Böylece daha başarılı ve motivasyonu yüksek gençlerin üniversitenin gelecekteki kadrolarını oluşturma şansı tanınmış olur. Ancak bu öğrencinin uygulamalı bilileri tercih etmesi, ileriye yönelik araştırıcı olarak kurumda kalması ve kafasındaki merakını araştırma ile gidermesi hem ülkemiz bilimin kalitesinin yükselmesine hem de kişinin sağlıklı ruh haline kavuşması için de önemli olduğuna inanıyorum. Açıkçası buralarda başarılı bilim adamı nitelikli kişilere ihtiyaç duyulmaktadır. Çok iyi puanla Elektrik-Elektronik Mühendisliğini kazanıp okulu bitiren yakınım olan genç bugün bir fabrikanın bir köşesinde maaşa talim etmekten öteye geçememektedir. Tabii üniversitelerinde liyakate dayalı bir bilim adamı politikası benimsemesi gerekir. Üniversiteler sadece meslek elemanı yetiştiren kurumlar değiller, aynı zamanda bilim adamlarını da yetiştiren kurumlardır. Başarılı öğrencilerimize benim önerim, tercihlerinizde bu konuyu da gözden uzak tutmayın.

Aydın ve ilerici gençlere bilim adamı olması ve ülkemizi çağdaş medeni devletler seviyesinin üzerine çıkarması gerekir.