Tarımsal Öğretimin 162 Yılında Artan Sorumluluklarımız

Prof. Dr. İbrahim Ortaş, Çukurova Üniversitesi, iortas@cu.edu.tr

Tarım Öğretiminin 162. yılı kutlaması yıldönümünde tarım bilimcileri olarak konunun her yönü ile bizlere ciddi bir sorumluluk yüklediğini düşünüyorum. Çünkü insan ve atımın bir bütün olduğunu birinin varlığının diğerine bağlı olduğunu görüyorum.

İnsanlığın en eski öğretilerin başında tarım eğitimi gelmektedir. İnsanın varlığını sürdürmesi için doğadan öğrendikleri nesillere pratik yaptırarak öğrettikleri gerçeği günümüze kadar değişik formatlarda süre gelmiştir.

Tarım Önemini Atatürk Erken Kavradı

Yakın geçmişe kadar önemi çok vurgulanmayan tarım, artan nüfus ve beraberinde gelen beslenme baskısı tarımı önemli kılmıştır. Tarımın öneminin iyi kavrayan dünya liderlerinin başında da Mustafa kemal Atatürk gelmektedir. Atatürk’ün de belirttiği üzere tarımın önemi “Dünyada fütuhatın iki vasıtası vardır. Biri kılıç, diğeri saban. Zaferin vasıtası yalnız kılıçtan ibaret olan bir millet, bir gün girdiği yerden kovulur, terzil edilir, sefil ve perişan olur. Onun için hakiki fütuhat yalnız kılıçla değil, saban yapılandır. Kılıç kullanan kol çok geçmeden yorulduğu halde, sabanı kullanan kol zaman geçtikçe toprağın daha çok sahibi olur. Kılıç ve saban bu iki fatihten birincisi ikincisine daima mağlup oldu”  her gün artmaktadır. Ancak tarımsal ve tarıma dayalı sorunlarda  artmaktadır.

Mustafa Kemal Atatürk’ün bu sözleri yalnız kılıçla alınan zaferin geçici, ancak tarımdaki zaferlerin kalıcı ve daha üstün olduğunu belirterek tarımın önemini çok işlenmediği bir dönemde gerçekçi bir yaklaşımla tarımı kazanmanın cephede kazanılmış savaştan daha önemli olduğunu belirtiyor. Günümüzde 6 milyar insanın beslenme kaynağının yegane temeli olan tarımın önemini ve Atatürk'ün ne demek istediğinin şimdi daha farklı boyuta anlıyoruz. O halde tarım bir ülkenin refah, zenginlik ve kendine yeterlilik gösteren öncelikli konusu olmalıdır.

Tarım Toprakları Tehdit Altında

Asıl söylemek istediğim, tarımın öneminin artığını, tarım öğretiminin 162 yılında işlerken, diğer taraftan tarımsal eğitim ne getirdiği ve ne götürdüğünün iyi işlenmesi gerekir. Başta Söke, Bursa ve Çukurova bölgesi olmak üzere bir çok alanda geniş tarım alanları amaç dışı kullanılmaktadır. Başta tuğla sanayi, açılan otoyollar, genişleyen şehir yerleşkeleri tarım alanlarını tehdit eder boyutu aşmıştır. Örneğin Osmaniye’den Mersine kadar geniş bir alanın amaç dışı kullanımı insanlık adına tarımın yok edilmesi anlamına gelmektedir.

Bir diğer konu ise tarıma dayalı artan çevre kirliliği ve bunun insan sağlığı üzerindeki etkileri de.

Konu çok ciddi ve günden güne toplum sağlığının bozulmasına neden olan denetimsiz ilaç, hormon ve gübre kullanımı gibi girdilerin kullanımında kaynaklanan sorunlar. Doğal dengenin etkisinin ötesinde gidiye bağımlı tarımsal üretim artık sorgulanır duruma gelmiştir. Tarımsal eğitim bu konuya da işlevlik kazandırılması gerekir diye düşünüyorum.

Tarım Eğitimi Özerk Olmalı

Diğer bir konu tarımsal öğretimin YÖK bünyesinde oluşan Tarım Orman Konseyi ve Yüksek öğretim Kuruluna bırakılması ve Tarım eğitimin okul esasına göre tek müfredat ile belirlenmesidir.

Ziraat Fakülteleri bulunduğu bölgenin ekolojisi dışında öğrencilerin pratik yapma olanağı bulmadığı alanların çoğu zaman abartılı işlenmesine neden olmaktadır. Doğrusu tarım öğretiminin ekolojik yaşama uygun sürülmesidir.

Arzumuz, özerk üniversite ortamını sağlanması ve Tarım Mühendisliğinin kendi dinamiğimiz içinde bölge koşulları gerçeği ile evrensel ölçekte çağın gereklerine uygun eğitim ve öğretim yapılmasını sağlamaktır. Maalesef bugün dört mevsimin yaşandığı ülkemizde adeta okul programını andıran bütün ziraat fakültelerinde aynı öğretim yapılması bizce üniversitelik anlayışı ile çok bağdaşmamaktadır. Biz Çukurovalılar olarak kendi ekolojimize uygun dinamik programlar ile fakültemizin eğitim, öğretim ve araştırmalarını yürütmek istediğimizi belirtmek isterim.

Ancak biz ülkemizin sorunların anlayacak, durumdan vazife çıkaracak, sorumlu, iyi yetişmiş, çağdaş dünya görüşüne sahip dünyalı ziraat mühendisi yetiştirmeyi birinci önceliğimiz olarak görmekteyiz.

Tarımsal öğretim bundan böyle sorgulayıcı ve ülkemiz eğitimini ileriye taşıyan nitelikte olması gerekir. Ayrıca tarım eğitimi toplum sağlığı ve çevreyi de gözeten nitelikte olması anlamlı olacaktır.

Nice tarımsal öğretim yıllarına…