AB ve Tarım Eğitimi–1

Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ

Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi. iortas@cu.edu.tr

Kurtuluş savaşı vermiş ve muasır medeniyetler seviyesine çıkmayı hedeflemiş olan ülkemiz kısa sürede önemli adımlar atmış ve yoluna devam ederken, talihsiz ikinci dünya savaşı ülkemizi bir kanada bağımlı duruma getirmiştir. Ülkemizin başlangıçta NATO’ya alınmaması, sonra Kore’ye asker göndermemiz sonucu NATO’ya alınmamız ve Kıbrıs konusunda ABD ile dönem dönem yaşadığımız bu inişli çıkışlı dönemlerde ülkemiz bazen esnek politika izleyerek diğer müttefiklerinin olduğunu da göstermişlerdir. Zaman zaman diplomatlarımız acaba ABD ile kayıtsız şartsız müttefik olmamız bütün yumurtaları aynı kaba mı koyuyoruz sorusunu gündeme getirmektedir. Atatürk'ün direktifleri doğrultusunda sanayileşmek isteyen Türkiye’nin talebi batılılar tarafından her defasında bir bahane ile geri çevrilir. Tam da böyle bir dönemde, çok partili dönemde ABD’nin desteklediği Menderes hükümetlerinin olduğu bir dönemde ülkemiz ABD’den istediği desteği görmeyince Almanya ve dönemin Sovyetler Birliği ile ikili anlaşmalar arayışına girerek kendisine alan kazandırmıştır. Bu arayışların birinde Adnan Menderes Almanlardan bir Demir Çelik fabrikası kurması için yardım ister. Alman Başbakan Erhardt Adnan Menderes’e neden ağır sanayiden bu kadar ısrar ediyorsunuz. Size avans para verelim Türkiye’de tarımı geliştirin der. Entansif tarım yapın, Avrupa’nın hububat ve meyve-sebze ambarı olun der. Hata eksperlerimizi gönderelim size yardımcı olsunlar, üretecekleriniz için kredi değil peşin para verelim der. Nihayet Almanlar Türkiye’nin ağır sanayi isteğini geri çevirir. Amerikalılarda benzer şekilde Türkiye’nin isteğini çevirirler ta ki Ruslar İskenderun Demir çelik ve Seydişehir Alüminyum tesislerini kurana kadar. Yine Amerikalılar ve Avrupalılar 1970’lı yılarda Türkiye’nin Ağır Sanayi hamlesi taleplerinin gündeme geldiği günlerde önerileri bırakın sanayiyi bu pahalı bunun yerine sizin için turizm cenneti olmanız önerilir denir. Tabii şimdilerde ülkemizde artan Turizm potansiyelinin arkasında bu güçlerin uzun vadeli planları mı var bilinmez fakat bilinen bir gerçek var o da son IMF yasaları ile ülkemizin şeker pancarı ekim alanları, tütün ekim alanları yanında Türk tarımında desteklerin kaldırılmasına paralar Tarım eğitiminde disiplinlerin gelişmesi yerine daha genel bir tarım eğitiminin verilmesi dayatmasıdır. 1999 yılında yürürlüğe giren yeni yapılanma ile ziraat eğitiminde de cüceleştirilmeye çalışılmaktadır. Bir zamanlar bize tarımda ilerleyin diyenler şimdi tarımda ileri çıkışlar yapmayın demeye getiriyorlar ve tarım eğitiminin de AB standartlarını geriden izlememizi istemektedirler.

Tarım eğitiminde tabi sorulması gereken sorular şunlar.

1. Sorun nedir?

-  Mühendis enflasyonumu

-  Mühendislik yetersizliği mi?

-  Kalite sorunun mu?

1. Bilinçli bir engelleme mi var?

-  Var ise kimler

  i.  YÖK,

  ii.  Tarım bakanlığı

  iii.  Tarım Orman Konseyi

  iv.  Bilinmeyen eller

Bilindiği gibi öğretim üyelerinin ekonomik yetersizliği nedeniyle gelişmekte olan taşra üniversitelerinin büyük çoğunluğunda yetersiz öğretim elemanının rağmen ikili öğretim yapılmaktadır. Buna müsaade eden tabii yine YÖK olmuştur. 

Tabii tarım eğitimini derinlemesine bilimsel gelişmeden koparıp azgelişmişlik muamelesi göstererek daha genel anlamda bir tarım eğitiminin önerilmesi ancak artık Afrika’ya uygulanabilir. Bizlere kredi veren ülkelerde Tarım eğitiminin nasıl yapıldığı biliniyor. Bütün batı ülkelerinde temel dersler ve bir takım genel meslek dersleri ilk iki yılda alınır daha sonraki yılarda öğrenciler temel çalışma disiplinlerine yönelir ve kendi anında teorik ve pratik dersler alınır. Örneğin Pratik biyolojiyi ilgilendiren, tarım orman, tıp ve hayvan yetiştiriciliği konusundaki temel dersler birlikte bile alınır fakat ilerleyen 2 ve 3 yılarda öğrencilerin kazandığı birimlere göre ayrılır. Ülkemizde zan edersem Sabancı Üniversitesinde benzer durum uygulanmaktadır.

Tarım insanlığın sürdürülebilirliği için gerekli olan gıda güvencesinin sağlanması için olmasa olamaz mesleklerden biri olarak en eski mesleklerden biri olarak algılanır. Tabii tarım insanın ilk uğraşısı olduğu için ilkel kabile yaşamından, kılana geçiş, feodal köylülük sürecindeki binlerce yıl bu eğitim doğal olarak ailede öğreniliyordu. Kent devlet yapısına geçişle birlikte kente zanaatlar farklılaştı ve bazı kişiler tarımdan koptu tarım zanaatı köylülerin elinde kaldı. Nüfuz artışı ile birlikte artan gıda talebi tarım eğitiminin daha bilimsel olarak yapılmasını zorunlu kıldı. Yakın zaman kadar ülkemizde en prestijli meslekler arasında yer alan tarım eğitimi 1980’lı yılara kadar aldığı öğrencilerinin puanı Tıp ve diğer mühendislik bilimlerini tercih eden öğrencilerinkinden çok yüksekti. Ziraat Fakültelerini bitiren Mühendisin işi hazır idi. Fakat şimdi durum çok farklı bir boyuta, meslek tercihi sıralamasında en gerilerde mesleğinin saygınlığının yeninden kazandırılması için yürütülen çabaların sonucu maalesef mesleği yüceltmek değil tamamen yok saymak anlamına gelmiştir. Yukarıda belirtildiği gibi Tarım eğitimi insanlığın zorunlu ihtiyaç duyduğu gıda güvencesini sağlamak için gerekli metotların geliştirmesi ve yeni kaynaklarının araştırılmasını gerektirmektedir. Sağlık ve beslenme arasındaki sıkı ilişki bugün gelişmiş ülkelerin en çok üzerinde durdukları konuların başında gelmektedir.  ABD sağlık bakanı sağlıklı beslenme ile 300 milyar dolarlık bir gelir kazanacaklarını hesaplamaktadır. Yetersiz beslenmenin neden olduğu kansızlıktan tutunda patojenik salgınlara kadar çalışan insanın işe gelmemesi veya iş yerindeki verim düşüklüklerinin yarattığı toplamı korkutucu boyutlarının ortadan kaldırılması için sağlıkçıların tarımcılarla birlikte çalışmasını istemektedir. Norveç’te yakın geçmişte bir dişçilik fakültesi kapatıldı. Nedeni sağlıklı beslenen ve bilinçli toplumların diş sağlığı minimum düzeyde olduğu için insan kaynaklarını başka alanlara kaydırmaktadır.

Şimdi 6 Milyarlık insan nüfusunun içinde 70 milyonluk Türkiye nüfusunun besin kaynaklarının geliştirilmesinin sorumluluğunu üstlenmiş olan Tarım eğitimi yeniden çağının gereklerine göre düzenlenmeli. Gıda güvencesinin de sürdürülebilirlik ilkesine uygun olarak çevreyi koruyan bir bakış açısı ile her alanın derinlemesine I tipi bakış açısı ile geliştirilmeli ve I’lar bir araya gelerek Pi ‘ler oluşturarak sorunu çözmeleri gerekmetedir. Aksi takdirde bilim gelişmez ve gıda güvencesi tehlikeye girebilir.

Yeniden Atatürk'ün öngördüğü çağdaş muasır medeniyetler seviyesine çıkabilmemiz için her alanda büyük hamleler yapmamız gerekmektedir. Bunların başında da tarımımızı çağdaş normlara çıkarmamız gerekmektedir. Çağdaş tarım teknikleri ile yapacağımız üretim modelleri ülkemizin kendisini dünyaya kabul ettirilmesinde öncü rol oynayacaktır. Ülkemiz bunu başaracak güçte ve yetenektedir. Yerer ki organize olabilelim.

  5/Mart/2005, Adana