Abraham Lincoln’un, Oğlunun Öğretmenine Mektubu

Okulların aşıldığı şu günlerde Abraham Lincoln’un, oğlunun öğretmenine yazdığı mektup yeninden Eğitim ve Öğretim üzerinde ülke olarak düşünmemizde fayda vardır. Hepimiz gidişattan şikâyetçiyiz. Öğrencimizden şikâyetçiyiz, öğrenciler ve aileler bizden şikâyetçi. Halk politikacıdan şikâyetçi, politikacı halktan şikâyetçi. Hepimiz kendimizde eleştiri hakkını görüyor alabildiğine eleştiriyoruz, fakat bir başaksı herhangi bir yanlışımız hakkında bir şey söylediği zaman küplere biniyoruz. Birçoğumuz kendi yanlışımızdan önce başkasının yanlışını görerek kendi haklılığımızı ilan etmekteyiz. Sevmediğimiz kişinin piresini deve, sevdiğiz kişinin devesini pire etmekte üstümüze yoktur. Bizim gibi düşünmeyeni yok saymayı istemeyerekte olsak başvurmaktayız. Başarılıyı ödüllendirmek ve teşvik etmek, isteklendirmek yerine, cezalandırmayı, bıktırmayı ve sonunda hayattan soğutmaktayız. Tembeli ve yanlışı uyarmak veya cezalandırmak yerine, ödüllendirmeyi, korumayı ve baş tacı yapmakta üstümüze yoktur. 

Bilginin değer olduğu dünyamızda bilginin yerine benden’misin? Yoksa değil mi sinnin aldığı, yasaların yerine baba yasanın aldığı, ahbap çavuşluğun, adam sendeciliğin, revaçta olduğu dünyamızda sorunun temelinde yetişmiş insan gücünün eksikliği gelmektedir. Bu konuyu uzun zamandır işliyoruz. Fakat bunlar bir anda olmadığını ve uzun süreli bir süreç olduğunu öğrendim. Yetişmiş insan gücünün nicel sürecini kazanmadan nitel değişime geçmenin ise hiç etkili olmadığını gördüm.

İnsanın neden yaşadığının anlayamaması, doğaya hükmederken doğayla birlikte yaşamak adına onu küçük çıkarlarına alet etmeyi nerdeyse ilke haline getirmiştir. Doğa ile bağışık olmayan insan kendi doğası ile de barışık değil ve artık kendisine yabancılaştığı görülmektedir. İnsanın mutluluğu bu aşamadan sonra daha çok mal ve sermaye sahibi olmak, mevki sahibi olmak gibi erdemlerde aramaktadır. Bunun için başkalarını sırtından geçinmeyi ve sömürmeyi değişik yöntemlerle geliştirdi. Bütün bunların ardından insanlar arasındaki dengesizlikler ve birbirine düşmanlıklar başladı. İnsanın doğasında olmayan bu tür öğelerin hepsi birer öğreti olduğu görülmektedir. Kişi kenedisine yabancılaştığı andan itibaren kendisi olmamakta artık başkasının gölgesi ve kuklası olmaktadır. Bu aşamadan sonrada herkesin kuklalaşmasını istenmektedir. İşte insanin kendi yaşamındaki kısacık serüveni. Ve benim Abraham Lincoln’un, oğlunun öğretmenine yazdığı mektupta öğrendiklerim.

Eğer hepimiz mektüp’ta yazılanları öğrencilerimize öğretebilirsek zan ederim biraz daha çağdaş değer yargılarına ulaşabiliriz.

Bu ve benzeri konularda eminim elinize binlerce yazı ve belge geçmektedir. Bilgi toplumunda bilginin paylaşılması gerekir diye düşünüyorum. Birçoğumuz ilgi duymaya biliriz. Fakat eminim ki büyük çoğunluğumuz en ufak bir bilgiyi değerlendirmektedir. Son bir yılda sizlerden ve birçok üniversiteli öğretim üyelerinden aldığım maillerde genel eğilim, üniversiteliler bilginin paylaşılmasından yana ve bazı konulardaki dilek ve şikâyetlerinin başkası tarafından dile getirilmesinden yana'dırlar. Anladığım kadarı ile üniversitelerimizde birçok öğretim üyesi kendisini ifade edememektedir. Özelliklede hocalarından ve yöneticilerden baskı gördüğüne inandığım kişiler sorunlarını iletecek bir şikâyet mericiği aramaktadırlar. Bence Abraham Lincoln'un öğretisi yol gösterici fakat eğer kaderiniz başkasının elindeyse ve insanın kendine yabancılaşması bunu sağladıysa tabii bunu gerçekleştirmek mümkün olmamaktadır. Şikâyetlerin doğrudan yapılması yerine bunun da daha çok gazete, dergi ve İnternet aracılığı ile sağlanmasını istemektedirler.

Abraham Lincoln’un, oğlunun öğretmenine yazdığı mektup

Öğrenmesi gerekli biliyorum; tüm insanların dürüst ve adil olmadığını, fakat sunu da öğret ona: "her alçağa karşı bir kahraman, her bencil politikacıya kendini adamış bir lider vardır.

"Her düşmana karşı bir dost olduğunu da öğret ona. Zaman alacak biliyorum, fakat eğer öğretebilirsen, kazanılan bir doların, bulunan beş dolardan daha değerli olduğunu öğret.

Kaybetmeyi öğrenmesini öğret ona ve kazanmaktan neşe duymayı. Kıskançlıktan uzaklara yönelt onu. Eğer yapabilirsen, sessiz kahkahaların gizemini öğret ona.

Bırak erken öğrensin, zorbaların görünüşte galip olduklarını... Eğer yapabilirsen; ona kitapların mucizelerini öğret. Fakat ona; gökyüzündeki kuşların, günesin yüzü önündeki arıların ve yemyeşil yamaçtaki çiçeklerin ebedi gizemini düşünebileceği zamanlar da tanı...

 Okulda hata yapmanın, hile yapmaktan çok daha onurlu olduğunu öğret ona.

Ona kendi fikirlerine inanmasını öğret, herkes ona yanlış olduğunu söylediğinde dahi...

Nazik insanlara karşı nazik, sert insanlara karşı sert olmasını öğret ona.

Herkes birbirine takılmış bir yönde giderken, kitleleri izlemeyecek gücü vermeye çalış oğluma.

Tüm insanları dinlemesini ve sadece iyi olanları almasını da öğret...

Eğer yapabilirsen üzüldüğünde bile nasıl gülümseyebileceğini öğret ona. 

Gözyaşlarında hiçbir utanç olmadığını öğret. Herkesin sadece kendi iyiliği için çalıştığına inananlara dudak bükmesini öğret ona ve aşırı ilgiye dikkat etmesini... Ona, kuvvetini ve beynini en yüksek fiyata satmasını fakat hiçbir zaman kalbine ve ruhuna fiyat etiketi koymamasını öğret.

Uluyan bir insan kalabalığına kulaklarını tıkamasını öğret. Ona nazik davran ama onu kucaklama. Çünkü ancak ateş çeliği saflaştırır. Bırak sabırsız olacak kadar cesaretine sahip olsun, Bırak cesur olacak kadar sabrı olsun.

Ona her zaman kendisine karşı derin bir inanç taşımasını öğret. Böylece insanlığa karşı da derin bir inanç taşıyacaktır... Bu, büyük bir taleptir, ne kadarını yapabilirsen bir bakalım... O ne kadar iyi, küçük bir insan,

oğlum...