Vakıf Üniversiteleri Sorunu-1

Adana Yeni Üniversiteye Hazır mı?

Prof. Dr. İbrahim Ortaş, Çukurova Üniversitesi, iortas@cu.edu.tr

Basından öğrendiğimize göre ATO Vakfı Üniversitesi için ilk adım atılmıştır. Adana Ticaret Odası (ATO) öncülüğünde kurulacak Vakıf Üniversitesinin 2009-2010 eğitim ve öğretim döneminde üç fakülte, iki enstitü ve bir de yüksek okul ile öğretime başlamak istemektedir. Basının aktardığına göre, yeni kurulacak Vakıf Üniversitesi 2009-2010 eğitim-öğretim dönemine yetiştirmek için milli emlak tarafından tahsis edilecek bir arazi üzerine 15 bin m² kapalı alanda kurulacakmış. İlk etapta Fen Edebiyat, İktisadı ve İdari Bilimler ile Mühendislik olmak üzere 3 fakülte, Sosyal Bilimler ve Fen Bilimleri Enstitüleri'nden oluşacağı belirtiliyor. Bilemiyorum konu ne kadar tartışıldı. Ancak yeni kurulacak olan üniversite ile yetiştirilmesi beklenen öğrenci mevcut hali ile Çukurova Üniversitesince rahatlıkla sağlanabiliyor ve sağlanabilir. Yeni bir İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi'ne gereksinim olduğunu sanmıyorum.

Mühendislik fakültesi için ön görülen bilgisayar ve endüstri alanları da Çukurova’da mevcut. İleride kurulması düşünülen Güzel Sanatlar Fakültesi'nde öngörülen endüstriyel tasarım, grafik ve iletişim bölümleri de Çukurova’da mevcut.

Ve bu fakültelerde mezun olan öğrencilerimizin çoğu da boşta geziyor. Bilindiği gibi işsizlik oranı en yüksek öğrenim görmüşler arasındadır.

 Bu bağlamda kentin yeni bir üniversiteye ihtiyacı var mı?

Varsa gerçekten bu üniversitenin şimdilik Adana için kurulma zorunluluğu var mı?

Kurulacak üniversitenin misyonu ve vizyonu nedir?

Yeni üniversite Adana'nın hangi sorununa çözüm arayacak?

Var olan Çukurova üniversitesi  hangi sorunu çözdü veya çözemiyor da yenisi ile bu sorunlar çözülecek?

Çözemiyorsa sorunun kaynağı nedir?

EĞER YENİ BİR ÜNİVERSİTE KURULACAK İSE Dünyadaki yeni gelişmelere bağlı olarak yeni bir paradigma ile donatılmış bir üniversitenin kurulması gerekir. Bu üniversitenin aceleye getirilmeden, çok farklı boyutlarda TARTIŞILMASI GEREKİR.

Üniversite Okul Değildir

Yeni üniversite açılımı söz konusu olduğunda hep sanayileşemeyen ülkemizin son yıllarda, MESLEK OKULU gibi üniversite açma anlayışı gündeme gelmektedir. Ülkemizin Cumhuriyet döneminde yetiştirdiği saygın birkaç bilim adamından Prof. Dr. Cahit ARF tam da Çukurova Üniversitesi’nde yaptığı bir konuşmada Üniversiteyi şöyle tanımlamıştı: "Üniversite kurulmaz, Üniversite olunur". Üniversite her şeyden önce bilimsel birikimin yansımasıdır.

Bu bağlamda Adana'da açılacak ikinci üniversite için çok sayıda liseli boşta kalıyor gerekçesi dışında gerekli önkoşulların yeterince sağlanamadığını düşünüyorum.

Kent Yeni Üniversite İçin Hazır mı?

Yetkililere sormak gerekir: "Adana Kenti İkinci bir Üniversite için bir çok yönden hazır mı?"

Şöyle ki; akademisyen açısından

Üniversite için yeterli alt yapımız mevcut mu?

Yeterli öğretim üyesi var mı?

Kütüphanesi ve gerekli veri iletişim ağı sağlam mı?

Laboratuvarları çağına uygun olarak donatılmış mı?

Bina, arazi, ve diğer olanaklar mevcut mu?

Sosyal ortam buna uygun mudur?

Adanalı vatandaş gözünde yeni üniversitenin rolü ne olmalı?

Adanalı öğrenci gözünden üniversite nasıl olmalı?

Adana sivil toplumu yeni üniversiteyi nasıl karşılıyor?

Yeni kurulacak üniversitenin kentten beklentisi nedir?

Kentin gözü ile üniversite

Yönetici gözü ile üniversite

Sivil toplum gözü ile üniversite

Vatandaş gözü ile üniversite

Öğrenci gözü ile üniversite...

Sonuçta para ve makam gözü ile değil, kentin topraklarından bir parça daha kaparak değil, odaların ve dernek üyelerinin aidatlarıyla birilerine sosyal statü sağlayarak değil, gerçekten şehrin üniversite ihtiyacı esas alınarak duruma bakmak gerekiyor. 

Yeni Üniversite mi Kenti Geliştirecek, Yoksa Kent mi Üniversiteyi Geliştirecek

Bir diğer sorulması gereken soru

•  Kent mi Üniversiteyi Geliştirecek,

•  Üniversite Mi Kenti Geliştirecek

Bu sorunun tartışılmasını ve Adana'nın beklentilerine uygun yeniden konunun tartışılması görüşündeyim.

Her şeyden önce ne aradığımızı net olarak ortaya koymamız gerekir. Ayrıca ne istemediğimizi de bilmemiz gerekir.

Bunun için de var olan Çukurova Üniversitesi tecrübesinin iyi ve aksayan yönlerinin her yönü ile masaya yatırılması gerekir. Dünyada kent-üniversite ilişkileri konusundaki örnek modellerin incelenmesi sağlıklı olacaktır. Adana'da ikinci üniversite için en azından Eskişehir modeline bakılması, gerekiyorsa Çukurova Üniversitesi'nin ikiye bölünmesinin daha sağlıklı olacağını düşünüyorum

Yeni Üniversite Çukurova Üniversitesi İçinden Çıkmalıdır

Adananın sorunlarını akademik boyuta tartışalım. Adana'nın ihtiyacı ikinci bir üniversite ise, yeni bir üniversite her yönü ile nasıl sağlanır, onu konuşalım. Unutmayalım, üniversite bina ve para ile kurulabilir ancak felsefesi ve kültürel alt yapısı olmadan gelişmez. Güçlü bir Çukurova Üniversitesi yaratılmadan açılacak yeni üniversite her iki üniversiteyi de geliştirmeyecektir. Yeni vakıf üniversitesi, Çukurova üniversitesi'nden bir kaç kişiyi yüksek ücretle  bünyesine katarak orada ders verdirterek araştırma yapma şansını ortadan kaldıracaktır. Bu durumda her iki üniversite için de geleceğin bilim adamları kaynağı zayıflayacağı için HER İKİSİ DE ZARAR görecektir.

Açık söyleyeyim, eğer Adana'ya ikinci bir üniversite kurulacak ise, Eskişehir örneğinde olduğu gibi Çukurova'nın bünyesinden ikinci bir üniversite çıkmalı ve kamu üniversitesi olmasını isterim. Adana Ticaret Odasının da sürece maddi ve manevi destek sunmasını isterim. Bir zamanların büyük köyü bugünün metropolü Adana zengin tarım potansiyeli, girişimci iş çevreleri ve üniversitenin insan gücü ile bütünleşince güneyin merkezi konumuna gelmiştir. Adana'nın daha fazla gelişmesi için, hepimizin değişik kanallardan daha fazla çaba harcamamsı gerekir. Üniversite olarak büyüyecek ve yeni tohumlar üreterek yeni alanlar açacak ise bununda kendi dinamiği içinde gelişmesi gerekir.

Her Önüne Gelen Üniversite Açmamalıdır

Vakıf Üniversiteleri sorunu ülkemiz yükseköğretimi içinde son 20 yıldır kendi içinde ayrı bir yer oluşturuyor. Türkiye'de ve Kıbrıs'ta hizmet veriyorlar. Sıfırdan yetiştirdikleri araştırıcı örneği neredeyse yoktur. Neredeyse ücret ödememek için asistan bile almadıkları söylenmektedir. Var olan vakıf üniversiteleri kamu arazileri ve kamusal kaynakla yetişmiş, isim yapmış bir kaç ismi bünyelerine katarak biraz da reklam yapmaya çalışıyorlar. Ancak yinede öğrenci tarafında arzulanan ölçüde ilginin oluşmadığı da bir gerçek. Tabii şimdi özel üniversite talebi oluşmaya başladı. Yabancı kaynaklı üniversiteler ülkemizde şube açmak istemektedirler. Bütün bunlar önümüzdeki dönemlerde ciddi baskı oluşturacaklardır. Bu konun aceleye getirilmeden ve her arsa, bina ve para bulanın yatırım yapacağı bir alan olmamsına dikkat etmek gerekir. Yarın vakıf ve özel üniversite hatta yabancı üniversiteler aranan bütün koşulları sağladı, hatta hatta başka imkanlar da sundu buna evet mi diyeceğiz. Korkum odur ki dün dershaneler konusunda yaşadığımız sorunu, yarın vakıf veya özel üniversiteler de yaşayabiliriz. Bu da üniversite öğretimini salt okul olarak gören anlayışı geliştirecektir.

Vakıf Üniversiteleri Kendi Kadrosunu ve Kaynağını Kendisi Yaratması Gerekir 

Aralık ayı başında Ankara’da bir konferans veren Alman Yüksek Öğretim Sendikaları başkanı Romuin Beich “Almanya'da açılacak özel Üniversiteler diğer üniversiteler kadar her yönü ile alt yapıyı kurmak ve geliştirmek zorundadırlar”. Aksi taktirde kurulamaz demişlerdi. Ülkemizde açılacak vakıf adı altında açılacak üniversiteleri mutlaka kendi kaynağını kendisi yaratmalı, kamu üniversiteleri ile aynı alt yapıya sahip olması gerekir. Hatta kurulduktan sonrada kendi akademik kadrosunu kendisi Yüksek Öğretim sistemine bağlı olarak kendisi yaratabilmelidir.

Bu bağlamda Vakıf Üniversiteler, eğer farklı bir model oluşturacak ve kendi kaynağını kendisi sağlayabilecekse bir yere kadar açılsın derim, yoksa kamu üniversitelerinin bütçesinden ve kadrosundan bir kasımını tırtıklamak veya hazine arazilerini ele geçirmekle üniversite olunamaz.

Yeni Açılacak Üniversitelere Bilim Felsefesi Açısından Bakılması Gerekiyor

Ayrıca üniversitenin felsefi ve bilimsel boyuta araştırma yapama zorunluluğu da unutulmamalıdır. Son yıllarda açılan vakıf üniversitelerinin araştırma kapasitesi de ayrıca sorgulanmaktadır. Yasal zorunluluk olmasa, fen-edebiyat fakültesi bile açmayacaklar. Bir hocam "Doğrudan fayda sağlamayan, değişim değeri sıfır olan bilimin (üniversitelerin) özelleştirilmesi; temel bilimlerin öldürülmesi demektir". Yeni açılacak üniversitenin, böyle bir mantık içinde baştan üniversite olmayacağı kanaatindeyim.

Sonuç olarak, Adana da kurulacak ATO üniversitesi, Çukurova üniversitesinden bir kaç hocamızı götürerek üniversite kurulmaz düşüncesindeyim.. Eğer odalar bir şeyler yapmak istiyorlarsa çağ üniversitesi örneğini dikkate alabilirler. Türkiye'de vakıf  üniversite potansiyeli çok yüksek değildir. Hepsi devlete bakıyor. Kaynağını kamudan almak istiyor. Vakıf üniversitelerin çoğunun kontenjanı boş kaldığı bir gerçek. Bunlara bir yenisini eklemek, Adanalıya ait arazilerin 300-500 dekarını bunlara havale etmek, sonra da diploma dağıtmak, bu ülkeye de, Çukurova’ya da bir fayda sağlamaz.

Çukurova gibi potansiyel bir bölgedeki üniversitelerden farklı bir bakış açısı ile kendi kaynağı ile gelişecek bir üniversiteye evet, mevcutlara ile aynı programı uygulayacak ve kamunun kaynağını kullanacak üniversiteye ise mesafeli durmayı tercih ederim.

Keşke farklı bir yapılanma ile kurulsa ve Adana'ya farklı bir atmosfer kazandırsa, bundan sevinç duyarım.