Araştırma Üniversiteleri Arasında Çukurova Üniversitesinin Yeri, Potansiyeli ve İlk 10’a Girme Olanağı İçin Bazı Öneriler

16 Ekim 2019 tarihinde Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından “Araştırma ve Aday Araştırma Üniversiteleri 2017 ve 2018 Yılları Performans İzleme ve Değerlendirme Sonuçlarının açıklandığı bir toplantı gerçekleştirildi. YÖK akademik kadro ve bütçe imkânları açısından desteklenen 11 araştırma ve 5 aday araştırma üniversitesine yönelik 2017-2018 yıllarına ait performans değerlendirmesini sonuçlandırdı. Yapılan açıklamada 3 ana başlık altındaki 33 göstergeye göre performans değerlendirmesi yapılmış. Üniversitelerden talep edilen 2017 ve 2018 yılı verilerini içeren raporlar üzerinde yapılan doğrulamalar ve kıyaslamalı analizler sonucunda YÖK 11 Araştırma ve 5‘de Aday Araştırma Üniversitesinin performans değerlendirmesi yapmıştır.  Söz konusu üniversiteler, ‘araştırma kapasitesi’, ‘araştırma kalitesi’ ve ‘etkileşim ve işbirliği’ olmak üzere üç başlık altında toplam 33 göstergeye göre sıralandı.

1), “Araştırma Kapasitesi” başlığı değerlendirilirken; üniversitede bulunan bilimsel yayın sayısı, atıf sayısı, ulusal proje sayısı, ulusal projelerden elde edilen fon tutarı, uluslararası proje fon tutarı, ulusal ve uluslararası patent başvuru sayısı, ulusal patent belge sayısı, uluslararası patent belge sayısı, faydalı model/endüstriyel tasarım belge sayısı, doktora mezun sayısı ve doktora öğrenci sayısına bakılmıştır.

2) “Araştırma Kalitesi” boyutunda; Incites dergi etki değerinde %50’lik dilime giren bilimsel yayın oranı, Incites dergi etki değerinde %10’luk dilime giren bilimsel yayın oranı, ulusal bilim ödülü sayısı, öğretim üyesi firma sayısı, öğrenci/mezun firma sayısı, YÖK 100/2000 Doktora Burs Programı öğrenci sayısı, TÜBİTAK 2244 Sanayi Doktora Programı öğrenci sayısı, TÜBİTAK 1004 Teknoloji Platformu Projesi kapsamında alınan fon tutarı, bilimsel yayınların ve tezlerin açık erişim yüzdesi, dünya akademik genel başarı sıralamalarında ilk 500'e girme sayısı ve akredite edilmiş program sayısı göstergeleri dikkate alınmıştır.

3) “Etkileşim ve İşbirliği” başlığında ele alınan üçüncü boyutta ise; üniversite-üniversite işbirlikli yayın oranı, üniversite-sanayi işbirlikli yayın oranı, uluslararası işbirlikli yayın oranı, üniversite-sanayi işbirlikli patent belge sayısı, uluslararası işbirlikli patent belge sayısı, kamu fonları kapsamında üniversite-sanayi işbirlikli Ar-Ge ve yenilik projelerinden alınan fon tutarının ilgili proje sayısına oranı, kontratlı üniversite-sanayi işbirlikli Ar-Ge ve yenilik projelerinden alınan fon tutarının ilgili proje sayısına oranı, uluslararası öğrenci oranı, uluslararası öğretim üyesi oranı ve dolaşımdaki öğretim üyesi/öğrenci sayısı göstergeleri dikkate alınmıştır.

Ayrıca bu 33 göstergeye ek olarak değerlendirme sürecinde dış paydaşlarında görüşü alındığı belirtilmiştir.

Aşağıdaki tabloda bu yıl İstanbul Üniversitesi bünyesinde çıkan İstanbul Cerrahpaşa Üniversitesinde eklenmesi  +1 fazla ile 6 aday üniversite bulunmaktadır. Toplam 16 kamu üniversitesi ülkenin öncü üniversiteleri olarak belirlenmiş bulunmaktadır. Gerek YÖK ve gerekse kamuoyuna yansıyan bilgilerden bu üniversitelere özel amaçlı destek sunulduğu anlaşılmaktadır.

Türkiye’deki Potansiyel Üniversiteleri Desteklemek Önemli

Anladığım kadarı ile Türkiye 2023 programı çerçevesinde dünya akademik başarı sıralamalarında en az iki üniversitemizin dünyadaki ilk 100’e ve en az beş üniversitemizin de ilk 500’e girmesini sağlamak için ek destek sunmak istemektedir. Bu bağlamda hedefe ulaşma potansiyeli yüksek üniversitelerimiz belirlemek ve destekleyerek Türkiye’nin ekonomik, nüfus ve coğrafi büyüklüğüne uygun hak ettiği yere ulaşmasını hedeflemektedir. Teorik olarak üniversitelerin özerk ve kendi bilimsel insan gücü potansiyeline farklılaşması ekseninde değerlendirilirse bu tür desteklerin yapılması normal. Tabii gönül ister ki her üniversite maddi ve manevi olarak desteklensin ve hak eden üreten ve potansiyeli olan üniversite bilim dünyası ve öğrenciler tarafından takdir edilsin ve tercih edilsin.

YÖK’ün bu aşamadaki çalışmasına prensip olarak yerinde bir yaklaşım. Bu eksende Çukurova Üniversitesinin bu değerlendirmede son iki yıllık performansı ve ileriye yönelik ilk 10 içine girme konusundaki potansiyelimizi belirleyebilir ve sıçrama yapabilir miyiz?

YÖK ilk 5’te yer alan Araştırma Üniversitemizin teknolojik araştırma sektörü ödenekleri, ek kadro, yurtdışı doktora burs ve TÜBİTAK “Mükemmeliyet Merkezi Destek Programı” desteği sunacağı belirtildiği için doğal olarak 130 kadar kamu üniversitesi yarışa katılmak istemektedir.

Yeniden gönlümüz üniversitemizin ilk 10 sıralamasında yer almasıdır. Bunun için ne yapılabilir?

Türkiye Üniversiteleri Sıralaması

Son iki yıldaki değerlendirmeye göre performansı en yüksek 5 üniversite; ODTÜ, Boğaziçi, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, İstanbul Teknik ve Hacettepe olarak yerleri değişmemiştir.

Araştırma ve aday araştırma üniversitelerinin 2017 yılı toplam performans puanı 530 iken, 2018’de 614 olduğu görülmektedir. Hemen bütün üniversiteler performansları 2017’e göre 2018’de 2-10 puan artış gösterdikleri görülüyor.  Ankara Üniversitesi geçen yıla göre 10 puan artırmış. Aday araştırma üniversitesi konumundaki Yıldız Teknik Üniversitesi ise 2017’de 7’nci sırada iken 2018’de 6’ncı sıraya yükseldiği görülmektedir. Çukurova Üniversitesi 2017’de 19.81 puan, 2019 yılında ise 1.33 puan artırarak 21.15 puan düzeyinde 15 sırada bulunmaktadır.

2018 performans puanlarına göre, Aday Araştırma Üniversiteleri puan durumuna göre Erciyes Üniversitesi 10’uncu, Ege Üniversitesi 11’inci, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa 12’nci, Gazi Üniversitesi 13’üncü, Bursa Uludağ Üniversitesi 14’üncü, Çukurova Üniversitesi 15’inci ve Selçuk Üniversitesi 16’ncı sırada yer alıyor.

Çizelge YÖK Tarafından 2017-2018 Yılları Üniversite Performansı