Çukurova Üniversitesinin Araştırmada Öncü Olması ve Akademik Ağ Proje Paylaşım Etkinliğinin Etkisi

Prof. Dr. İbrahim Ortaş,

Çukurova Üniversitesi, 

Akademik Ağ Proje Paylaşım Etkinliği Önemli

24 Ocak 2013 tarihinde Üniversitemizde düzenlenen "Akademik Ağ Proje Paylaşım Etkinliği" poster sunumları ve Sayın Prof. Dr. Emin Kansu tarafından sunulan araştırmacı ruhu konulu nefis konuşma hepimizde heyecan yarattı. Bu bağlamda ilk defa yönetimlerin dışında tabandan gelen bir istekle bilimsel araştırma için bilim insanlarının bir araya gelem talebini çok önemsedim. Çukurova üniversitenin şerefi bizim şerefimiz ve onun kamuoyu ve uluslararası alandaki gücü bizlerin gücüdür bilinci ile üniversitemize sahip çıkmak zorundayız. Akademik ağa katkı koyan, toplantının düzenlenmesine katkısı olan herkese sonsuz teşekkürler.

TÜBİTAK’ın Teknoloji Geliştirecek Üniversiteler Listesinde Üniversitemizin Olmaması Bir Eksiklik

Çukurova Üniversitesinin bilimsel düzeyini ve potansiyelini 1987 yılından bu yana izliyorum. Şu anki durumu hepimizin bilgisi dâhilinde. Bütün TÜBİTAK ve YÖK verileri üniversitenin 1990’lı yıllardan itibaren sürekli gerilediğini ve kan kaybettiğini gösteriyor. En son basına yansıdığı kadarı ile TÜBİTAK 10 yıl boyunca Teknoloji transferi ve araştırma alt yapısını güçlendirmek için yılda 1 milyon TL hibe vereceği üniversiteleri de açıkladı. Bu üniversiteler arasında bir zamanların ilk 5. sırada bulunan Çukurova Üniversitesi bulunmuyor olması geceli gündüzlü ulusal ve uluslararası alanda bilimsel çalışma yapan üniversitelerini öne çıkarmak için çabalayan bilim insanları için üzücü olmaktadır. Doğal olarak insanın aklına gelen ilk soru neye göre ve hangi KRİTERLERE GÖRE bu üniversiteler belirlendi? Bu anlaşılmayan ve kabul edilmesi zor sürece karşılık yine de ben kendi üniversitemi bu ilk on arasında görmek isterdim. TÜBİTAK’ın bu karar aşamasına gelmesinin gerisinde yatan nedenleri tam bilmiyoruz, üniversitemizin bir girişimi olumumu onu da bilmiyoruz. 

Üniversitenin Gelişmesinde Yöneticiler Kadar Bizlerde Sorumluyuz

Tabii birçok konuda uzun zamandır genel bir kanı olarak üniversitemizin araştırma ve eğitim anlamında eski formunda olmadığının kritik edildiğini içeride dışarıda duyuyor ve biliyoruz.

Üniversitenin eski formunda olmamasının sorumlusu öncelikle yöneticiler olmakla birlikte bir bütün olarak olan biten konusunda görüş oluşturmamak, üniversite ortamında duyarlı kamuoyu yaratamamak ve/ya öneri geliştirmeme konusunda bizler de sorumluyuz.

Bilim insanı olarak gördüklerimizi paylaşmak, tartışma yaratmak ve yöneticileri bu anlamda zorlamak bizlere düşer diye düşünüyorum. Bu nedenle bir görüş belirtmemek yerine sürekli biraz uzaktan olayları izlemeyi ve yeri geldiğinde konuları objektif gözle anlatmayı yeğledim.  Üniversitenin gidişatı hakkında daha önce 1998, 2007 ve 2011 yıllarında birkaç yazı yazdım ve üniversitenin kendisini masaya yatırması gerektiği konusunu dile getirdim. Bu görüşümün halen arkasındayım.

Son birkaç yıldır canlı dinamik arkadaşlardan da edindiğim izlenim üniversiteyi ileriye taşıyacak yeni bir ruh ve anlayışa gereksinim olduğudur. Bunu üniversite dışında Adana ve Çukurova’daki birçok insandan veya basına yansıyan söylemlerden duyuyoruz.

Çukurova Üniversitesi Marka Olmalıdır

Çünkü Çukurova üniversitesi ciddi anlamda kurumsal bir kimlik ve marka yaratamadı ve belirli alanlarda iddia sahibi olamadı. Tek tek belirli konularda uluslararası alanda bilimsel çalışmaları ile bilinen arkadaşlarımızvar ancak TEK TAŞ İLE DUVAR OLMADIĞINI biliyoruz. Geniş katılımla ve desteklenen bilimsel çalışma gruplarının varlığı önemli.

Geçen hafta Ankara’da Uluslarasın Organik Tarım kongresi için Tarım Bakanlığı ile görüşme yapmaya gelen Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi öğretim üyeleri ve yöneticileri ile konuşurken, fakülte kendisine bir misyon belirlemiş ve “bu konuda ben farklıyım ve bir konuda öne çıkıyorum” diyor. Açıkçası gıpta ettim ve saygı duyuyorum. Benzer şekilde Antalya Üniversitesi Tıp Fakültesi organ nakli konusunda marka olduğunu ve bu konuda iddialı olduğunu çalışmaları ile belirttiler. Türkiye ve Dünyada organ nakli çalışmaları tanınır olmuşlardır. Bu konuda Çukurova üniversitesi sahip olduğu ekolojik, lojistik ve ekonomik üstünlükleri nedeniyle belirli konularda öne çıkabilir ve kendisini var edebilir. Ancak bunun için bir bütünsel bakış açısına ve yeniden yapılanmaya mutlak gereksinim bulunmaktadır. Ne yazık ki geçmişte üniversitemizde dönem dönem belirli alanlarda ekol olan çalışma alanları kurumsallaşamadığı için kişilerin ayrılması veya emekliliği ile kendiliğinden ortadan kalktıkları görülmüştür. Üniversitenin kurumsallaşması için güçlü ve öncelikli alanların desteklenmesi çok önemlidir.  

Üniversite Dinamiklerinin Çabası Önemli

Bu anlamda akademik ağın girişimini ve talebini önemsedim. Üniversitede bir şeylerin değişmesi ve iyiye gitmesi için çabalayan ve üreten arkadaşları görmek bizleri mutlu ediyor. ÖED’inin zaman zaman yönetimlere taşıdıkları konuları üniversite dinamizmi açısından önemlidir. Hemen belirteyim Üniversitesi kısa sürede eldeki potansiyeli kullanmaması durumunda ileride korkarım bu şansını bir daha yakalayamayız. Bunun birçok nedeni var daha önce yazıldığı için bir daha belirtmeyeceğim. Bu bağlamda üniversite dinamiklerini kaybetmeden ortaya çıkan en küçük bir canlanmayı iyi değerlendirmek ve üniversitenin büyük çoğunluğunu bu doğrultuda isteklendirmek gerekir.

Yeni Dönem İçin Yeni Bir Başlangıç Önemlidir

Her rektörlük döneminin başlangıcı bu anlamda çok çok önemli. Çoğumuz yeni yönetimler ile birlikte bir atılım beklentisi içindeyiz. Önceki rektörlerimize sorumluluk bilinci içinde kaygılarımla birlikte yapılması gerekenleri, dünyadaki gelişmeleri ve önerilerimi aktarmıştım. Üniversitenin bilimsel araştırmaya öncelik vermesi gerektiği şimdi de geçerlidir.

Üniversite bir bütün ve yöneticilere düşen görev bilimsel çalışmaları desteklemek, içeride ve dışarıda üniversiteyi temsil yeteneği olan akademisyenleri daha da isteklendirmektir. Doğal olarak bize düşen görevler de vardır. Yönetimlere rağmen üniversitenin kalitesini düşürmeden sürekli çalışmak ve ileriye doğru çarkı zorlamaktır. Eğer her şey yöneticilere kalsaydı belki son yılda çoğumuzun demoralize olup bilimsel çalışmayı bırakmamız gerekirdi.

Akademik Ağ Yönetime Yol Gösterici Olabilir

Bu bağlamda akademik bilgi paylaşımı poster sunumuna katılımı akademik bir istek olarak gördüm ve çok mutlu oldum. Akademik ağın yaptığı bu poster etkinliği kimin ne yaptığı konusunda bir bilgi vermesi ve bilimsel tanışma bakımından önemli.

Asıl sorun bundan sonra Akademik-Ağ ne tür bir misyon yüklenerek üniversiteyi ileriye zorlayacaktır. Üniversitenin önüne bir hedef koyacak mı? Bu konuda ısrarcı olacak mı? Yeri geldiğinde üst yönetim ile tabandan gelen istekleri ve gelişmeleri paylaşarak yönetimin daha fazla çaba harcamasını sağlayacak mı? Bütün bunlar bir bilgi bilinç ve örgütlülüğü gerektiriyor. Ve bu konuda üniversitenin temel politikası ve izleme biriminin olması üniversitenin dinamizmi ve salığı için önemli.

Bütün gelişmeler önemli ancak peşini bırakmamak ve Çukurova Üniversitesini birkaç konuda markalaştırmak için daha da zorlayıcı olmamız gerekir. Tabii yük ve sorumluluk yalnızca Akademik Ağda ve ÖED’de değil, Üniversitedeki sendikalar da bu konuda istekli olmalı ve üyelerini bu konuda bilgilendirmelidir. Bu anlamda bütün örgütler bir bilinç içinde üniversitenin gelişimine tarafı olmalı ve isteklendirici olmalıdır.

Bilim İnsanları Yönetimleri Bilimsel Çalışmaya Daha Çok Katkı İçin Zorlamalıdırlar

Ayrıca da hepimize düşen başka bir görev de yöneticilerden bilime sahip çıkmasını istemek ve buna zorlamaktır. Bilimsel motivasyonu yüksek bilim insanlarını üniversitede tutması için çaba sarf etmesini istemek. Nitelikli bilim insanı sayısı üniversitede artmadıkça üniversite ileriye gidemez. Ve “kötü para iyi parayı kovar”  teorisi ve anlayışını kendimize uyarlarsak  “çalışmayanlar çalışan bilim inşalarından çekineceği için çalışanlar sevilmeyen kişiler olacak ve bir gün gelecek çalışanlar üniversiteden kovulan kişiler olurlar”. Üniversitelerimizde negatif seleksiyonun gün geçtikçe yaygınlaştığını görüyor ve konu üniversite dışından da konuşulur duruma gelmiştir. Yıllardır her ortamda üniversitelerin en önemli sorununun nitelikli bilim insanı seçimi olduğunu belirtiyor ve bunun da biricik nedeni olarak rektörlük seçimlerinin oya endeksli yapısı olarak görüyorum. Bu konudaki görüşlerimi en son Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Kongresinde birçok yetkilinin olduğu ortamda üniversitelerin bilim insanı yetiştirme sorununun ciddiyetinin belirttim. Akademik kadro ilanı liyakatten çok rektörün iki dudağı arasında olduğu sürece ülkemiz bilim ve teknoloji alanında bir adım iler gidemez. Yapsa yapsa üniversitede bilim yapmış gibi olur.

Yaşadığımız tecrübe üniversitenin bilimsel gelişimi ve dinamiği yönetimlerden çok üniversitenin yükünü taşıyan ve sorunu yaşayan bilim insanlarının sırtında geçmektedir. Üniversite dinamizmi yaratmak yöneticilerin katkısı kadar üniversitedeki aktif bilim insanı potansiyeli ve bunların aşağıdan gelen güçlü isteği daha da önemlidir. Yöneticiler isteseler de eğer üniversitenin aktif nitelikli bilim insanınız yoksa ve hevesli değillerse yine hiçbir şey yapamazlar. Üniversitelerin örgütlü bilim gücünün uyanık olması ve üniversitenin sürekli başarısı için istekli ve zorlayıcı olması gerekir. Bilimsel doygunluğa kavuşmuş, içeride ve dışarıda saygı gören, öz güveni gelişmiş, kendi konusunda otorite olmuş bilim insanı sayısı bir üniversitede ne kadar çok artarsa o üniversite o kadar güçlü olur.

Nitelikli Aktif Bilim İnsanı Üniversite Dinamiği İçin Önemlidir

Zaman zaman değişik üniversitelerde yöneticilerin akademisyenlerin yetersiz bilimsel çalışma yaptıklarını ve yöneticilik taleplerinin artığını belirten konuşmalarına tanık oldum, oluyorum. Bilimsel liyakati ve yeterliliği olmayan akademik kadroların oluşumunu yol açan yöneticilerin öğretim üyelerinin profilini şikâyet etmemeleri gerektiğini düşünüyor ve belirtiyorum.

Belirttiğim gibi konu yine temelde nitelikli bilim insanı ve onların dinamizmine kalıyor. Bu bağlamda akademik ağın girişimi önemli ve bu ağ üzerinden üniversiteyi nasıl dinamikleştirebiliriz, bunu düşünmek zorundayız. Yoksa yine biz bize kalırız. Yine söylenir dururuz. Tek tek söylemek yerine hep beraber üniversitemizi nasıl markalaştırırız onu konuşalım ve yönetimlere bu konuda görüş iletelim ve de onları isteklendirelim.

Toplumun biz üniversitelilere atfettiği bilim insanı unvanının ulvi ağırlığı ve bunun gelecek kuşaklara karşı olan sorumluluğumuz bizlerin toplumun önünde ve dinamik olmamızı gerektiriyor. Üniversitenin dinamiği yöneticisi ve akademik kadrosunun dinamiği ile bütünlük oluşturmak zorundadır. Bilim insanı her konuda görüşü olan ve metodolojik düşünmesi gereken kişi olarak görüş oluşturmak ve toplumu aydınlatmak sorumluluğuna sahiptir. Üniversite ortamı görüş açıklama özgürlüğünün olduğu en yoğun ortamlardır. Üniversitelerin sinmiş, en azından sorumlu oldukları üniversite sorumluluğu konusunda bile görüş açıklamak asgari bir sorumluluktur. Bu bağlamda akademik ağ ekseninde poster sunusu yapan arkadaşlar istekli kişiler olarak görüyor ve bunun sayısını iki katına nasıl çıkarırız konusu üzerinde kafa yoralım derim.

Yeni Yönetimin Süreci Yeniden Başlatma Şansı Var

Amaç üniversite yönetiminin yeni başlaması fırsatını da iyi kullanarak üniversiteyi yeniden bir öz değerlendirmeden geçirmek, gücünü ve potansiyelini uygun olarak misyonu ve vizyonu belirleyerek geleceğe yeni ufuklar açmasıdır. Üniversitenin mutlaka bir bilim politikası oluşturması için isteklendirelim. Bu arada üniversitemizde Bologna süreci konuşuluyor. Bologna’nın ne getirip ne götürdüğünü tartışalım. Avrupa’da Bologna’ya itiraz sesleri yükseliyor onu da bilelim. Türkiye’nin belirli uluslararası ilişkilere bağlı yapması gerekenler de olabilir. Ancak bizim kendimizin ne yapacağımızı bilinçli ve istekli bir şekilde bilerek yol almamız gerekir. Ders programı belirleme şekli ve eşdeğerlikler ile bilimsel araştırma misyon ve vizyon oluşturma üniversitenin bilim politikası ayrı konular. Bologna sürecine güvenirsek ileride sonuçsuz kalmış olabiliriz. Bu konuda temkinli olmakta fayda var. Buna rağmen yeniden üniversite olarak bilimsel araştırma ve nitelikli eğitimi öncelikli gündem olarak ajandamızda tutalım. Yönetimler kadar biz akademisyenlerin de istekli ve talepkâr olması önemli. Bu olmadan üniversite üniversite olmaz. Bu çatı altında geçinen ve maaşını alan her yurttaşın görevi bu kurumun iyiliğini düşünmek ve kurumun sağlıklı gelişimini sağlamak zorundadır.

Bu vesileyle Akademik Ağın ilk girişimini kutlamaya değer buluyorum ve devamını yukarıda belirttiğim çerçevede hep beraber görmek isteriz.

2 Nisan 2013 Adana