Cumhuriyetin Temelinde Aydınlanmış, Bilinçli, İnsan Onuruna Dayalı Birlikte Yaşamı Benimsenmiş Toplumsal Yapı Bulunmaktadır

İbrahim Ortaş, iortas@cu.edu.tr

İnsanın kültürel bir varlık olarak insanlaşması sürecinde, zorunlu olarak oluşturduğu toplumsal sözleşmeler arasında bireyi yaşamda söz sahibi kılan yönetim biçimi, halk iradesine dayanan cumhuriyettir. Doğayı anlamlandıran, toplumun davranışlarını okuyup yorumlayan, sistem geliştiren; toplumu eğiterek düşünsel özgürleşme ve bilinçlenme yolunda iradesini savunan filozoflar, aydınlar ve bilginler sayesinde insanlık, insan hakları, evrensel değerler ve serbest seçimler gibi kazanımlara ulaşmıştır. Bu yönetim anlayışı, ırk, cinsiyet ve inanç farklılıklarına bakılmaksızın bireylerin yasalar karşısında eşit yurttaş olduğu bir sistemi öngörür.

Cumhuriyetin kuruluşunun 101. yılının anlam ve önemi

Cumhuriyet yönetim modeli, insanı merkeze alan ve bireyin kendi iradesini sağladığı bir sistem olarak çağın gereklerine uygun bir şekilde sürekli gelişerek topluma daha fazla hizmet etmelidir. Ancak, dünya genelinde olduğu gibi ülkemizde de, vatandaşların yönetimde söz sahibi olma konusunda dönem dönem aksamalar yaşanabilmektedir. Buna karşın, yasalar karşısında eşit birey olma talebi hemen herkes tarafından benimsenmiştir. Doğanın bize öğrettiği gibi, büyük bir ağacın dibinde yetişen bir çimenin aynı topraktan beslenebilmesi gibi, biz de birlikte var olan imkânları değerlendirebiliriz.

Cumhuriyetin ilk 30 yılı, bugünkü kurumsal altyapının temellerinin atıldığı dönemdir. Bu dönemde, eğitim, plan, proje ve stratejilerle kazanılan nitelikli gelişim, ülkemizin bugünkü eğitim ve gelişmişlik düzeyinin temelini oluşturmuştur. Cumhuriyet; bireyin özgür, bağımsız ve laik bir hukuk düzeni içinde yaşama hakkını güvence altına alan, toplumun egemenliğine dayalı yurttaşlık bilincine dayalı bir yönetim şeklidir. Cumhuriyet, halkın belirli dönemlerde kendi temsilcilerini seçerek yönetimde söz sahibi olmasını sağlayan en uygun sistem olarak, bireylerin yetenek ve çabalarıyla kamusal alanda fırsat eşitliğine dayalı bir varoluş alanı sunar. Bir arada doğanın bize öğrettiği gibi büyük ağacı dibindeki bir çim bitkisi ile aynı topraktan beslenebildiği gibi bizlerde hep beraber var olan olanakları değerlendirebiliriz.

Cumhuriyet aydınlanmadır

Tarih boyunca insanlık; feodal ağalık, krallık, padişahlık ve diğer dikta yönetimlerinden sonra, yurttaşlara seçme ve seçilme hakkı tanıyan laik, demokratik ve sosyal hukuk devleti anlayışına dayalı Cumhuriyet yönetimine, büyük lider Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde ulaşmıştır. Sanayi Devrimi sonrasında Batı uygarlığının ulaştığı en üst gelişim noktasında, aklın özgürleşmesi ve bireyin yaratıcı düşüncesinin vurgulandığı Cumhuriyet fikri, Türkiye'nin de bu yolda önemli adımlar atmasını sağlamıştır.

Sanayi Devrimi’ni kaçırmış ve dünya gelişmelerini zamanında okuyamamış olan topluma yurttaşlık bilinci ve kendi kendini yönetme imkânı sunan Cumhuriyet; Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının çabalarıyla toplumsal birliği, çağdaşlaşmayı ve bilim ışığında ilerlemeyi amaç edinmiştir. Cumhuriyet, "fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür" bireyler yetiştirme gayesiyle, toplumun demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti çatısı altında bir arada, birbirine üstünlük sağlamadan yaşamasını sağlayan en yüksek bilinç olgusudur. Cumhuriyet, yönetimin soy, sop ve aile bağlarına değil, halkın kendi geleceğini belirleme iradesine dayandığını vurgular ve bu yönetim anlayışını genç nesillere emanet eder.

“Benim manevi mirasım bilim ve akıldır” Ondan Şaşmayın!

Mustafa Kemal Atatürk’ün, “Benim karakterim bağımsızlıktır ve özgürlüktür” ifadesini rehber edinerek sorunları bilimsel yöntemle çözebiliriz. Atatürk’ün “Eğer bir gün benim sözlerim bilimle ters düşerse bilimi seçin” sözü ve “Benim manevi mirasım bilim ve akıldır” ifadesi, bizlere akıl ve bilim yolundan şaşmadan, Cumhuriyet ilkeleri ile yol alma görevini bırakmıştır. İnsan olarak, güvenilir bir yurttaş olmak ve insanca bir arada yaşamak için nitelikli eğitimle donatılmış, bilinçli, kültürlü ve entelektüel, 21 yy yetkinliklerini kazanmış bir toplum oluşturma iradesine sahibiz.

Cumhuriyet ilkelerine uygun bir ortam sağladığımızda, bu hedefe birlikte ulaşabiliriz.

Cumhuriyetin kazanımlarının önemini ve değerini gün geçtikçe daha çok fark ediyoruz. Cumhuriyetin kurucuları ve taşıyıcılarına minnettarız!

İnsanın kültürel bir varlık olarak insanlaşması tarihi içinde zorunlu olarak oluşturduğu toplumsal sözleşmeler içinde şu ana kadar insanı birey olarak yaşamda söz sahibi yapan sistem halk iradesi olan cumhuriyettir. Doğayı anlayan, toplumun davranışlarını okuyan/yorumlayan ve sistem geliştiren ve toplumları eğiterek düşünsel olarak özgürleşerek bilinçlendirerek kendi iradeleri ile nasıl yönetilmek istediklerini savunan ve öncülük eden filozoflar, aydınlar, bilginler, ufku açık insanların bedel ödeyerek insanlığı getirebildikleri yer, insan hakları evrensel değerleri, serbest seçimler, ırk, cinsiye, inanç farklılığı yaratmadan bireylerin yaslar karşısında eşit yurttaş olduğu görüşünün uygulandığı yönetim şeklidir. İnsanlığın geçmişte kurduğu, feodal ağalık, krallık, padişahlık ve değişik şekiller altındaki dikta yönetimlerinin ilerisinde yurttaşlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi, laik demokratik sosyal hukuk anlayışı yönetim modeli olan Cumhuriyet yönetimini toplumun büyük çoğunluğunun ufkunda bile olmayan yönetimi Gazi Mustafa Kemal ülkemize kazandırdı. Bizim bilmediğimiz o günün ve bu günün en uygun yurttaş iradesine dayalı yönetim modelini bizlerin büyüklerine benimsetti. Sanayi Devrimi sonrası Batı Uygarlık Tarihinin en üst gelişim noktası olan aklın özgürleşmesi ve bireyin yarıcı düşüncesi fikri Cumhuriyet fikri ile taçlandı. Türkiye Sanayii devrimini ve aydınlanmayı kaçırdı ancak Cumhuriyet yönetimi ile tolumu eğitim yolu ile aydınlatarak özgür birey etme yolunda önemli yol aldı. Cumhuriyetin ilk 30 yılında bugünün bütün kurumsal yapılanması o dönemde atıldı. Bugün ki eğitim düzeyimiz ve gelişmişliğimiz o dönemde kazandırılan nitelikli eğitim, plan, proje ve stratejileri ile kazandırıldı. Ülkemizin dününde ve bugününde Cumhuriyet; bireyin özgür, bağımsız ve laik bir hukuk düzeni içinde yaşama hakkını güvence altına alan, toplumun egemenliğine dayanan bir yurttaşlık bilinci temelli yönetim biçimidir. Cumhuriyet, diğer sistemler içinde halen halkın kendi temsilcilerini belirli dönemlerde seçerek yönetim üzerinde söz sahibi olmasını sağlayan en uygun bir arada yaşama sistemidir. Cumhuriyet yönetim modeli insanlığın geçmişte yaşadığı krallık, padişahlık, tek kişi yönetimine karşı yaşamın her alanında bireyin yetenekleri, zekâsı, çabaları ile kamusal alanda fırsat eşitliğine uygun olarak kendini gerçekleştirdiği yönetimdir. İnsanlığın tarihsel tecrübelerinden alınan dersler ışığında hak ve hukukun adalet, fırsat eşitliği, can ve mal güvenliğinin ayrıcalık tanımadan sağladığı yönetimin adıdır. Sanayi Devrimini kaçırmış, dünyadaki gelişmeleri zammında okuyamamış topluma yurttaş olma ve kenedi yönetme olanağı sağlayan Cumhuriyet fikrinin babası Mustafa Kemal ve silah arkadaşlarının çabaları ile kazanılmış olan Cumhuriyet, toplumsal birliğin, çağdaşlaşmanın ve bilim ışığında ilerlemenin temelidir. Cumhuriyet; fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür bireyler yetiştirme istek ve talebi insanın insan olma yolunda gelişmesi toplumun demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti çatısı altında bir arada birbirine üstünlük sağlamadan yaşaması için en önemli üstü bilinç olgusudur.  Cumhuriyet; ülke yönetiminin ırk, soy, sop ve ailelerinin yönetimi yerine halkın kendi geleceğini kedisinin belirleme iradesini koruma görevini genç nesillere emanet ederek ilelebet yaşatılacak bir miras olarak varlığını sürdürme iradesidir.

İnsanı merkeze alan, yaşamda insan kendi var olma iradesi sağlayan Cumhuriyet yönetim modeli çağın gereksinimlerine göre sürekle gelişerek topluma daha çok hizmet versin dediğimiz yurttaşların iradesinin yönetimde söz sahibi olması konusunda ne yazık ki dünyada olduğu gibi ülkemizde de dönem dönem aksamalar ve sapmalar yaşanmaktadır. Ancak buna rağmen bilinçlenen ve yaslar karşında, fırsatlarda eşit birey olama talebi hemen herkes tarafından benimsenmiştir. Bir arada doğanın bize öğrettiği gibi büyük ağacı dibindeki bir çim bitkisi ile aynı topraktan beslenebildiği gibi bizlerde hep beraber var olan olanakları değerlendirebiliriz. Başımıza bir iş geldiğinde Mustafa kemal Atatürk’ün belirtiği gibi “benim karakterim bağımsızlıktır ve özgürlüktür” diyeceğiz, sorunları da bilimsel yöntemle çözeceğiz. Yine Kedisinin ifadesi ile “Eğer bir gün benim sözlerim bilimle ters düşerse bilimi seçin” sözü yanında “Benim manevi mirasım bilim ve akıldır”. İfadesi ile akıl ve bilim yolundan şaşmadan gemiyi menzile götürecek şekilde Cumhuriyet ilkeleri ile götüreceğiz. Diğer yollar, insanı insan bakı yaptığı, insan insanın haklarını gasp ettiği kavga, gürültü, kan ve gözyaşıdır. İnsan olarak yaşam yolculuğumuzda erişeceğimiz en üst mertebe yetişkin bir birey olarak güvenilir bir yurttaş olacaksak ve insanca bir arada yaşamak için insanımızı nitelikli eğitim ile donatarak bilinçli, kültürlü evrensel düzeyde entelektüel, 21 yy yetkinliklerini kazanmış olarak yetiştirerek hedefimize doğru omuz omuza, el ele ulaşabiliriz. Bunu yapacak kadar birikim ve irade var. Yeter ki ortamı Cumhuriyetin anlayışa uygun hale getirelim.

29 Ekim 2024, Adana