DEKAN ADAYI BELİRLEME SÜRECİ FAKÜLTELERİN DİNAMİĞİNE ZARAR VERMİŞTİR.

Üniversitelerde Seçim Sistemleri-10

Prof. Dr. İbrahim Ortaş,

Çukurova Üniversitesi, iortas@cu.edu.tr

Ülkemizdeki 20 üniversitenin rektörü Temmuz 2012’de belirlendi. O tarihten 6 ay öncesi değişik fakültelerin dekan adaylarının atanması çoğu üniversitede YÖK-üniversite rektörlükleri arasındaki ilişkiye bağlı olarak gerçekleşmedi. Bu aralar çoğu fakültede dekan adayları asaleten atanmak üzere belirleniyor. Tabii bu konuda standart bir mekanizmanın olmaması kadar rektörlerin adaylık sürecinde verdiği bazı sözler  bazı sorunlar doğuruyor.

Aşağıdaki yazı 2008 yılında aldığım bazı notlardan ibaretti ve yayınlanmamıştı. Bugünlerde çoğu fakültenin dekan adaylarının belirlenmesi nedeniyle konunun yetkililer ve üniversite kamuoyunca tartışılması artık kaçınılmaz görünüyor.

Dekan Adayı Belirleme

2547 Sayılı YÖK Yasası ile fakültelerin tüzel kişilikleri kaldırıldığı için dekanlıkların akademik ve bilimsel fonksiyonları daraltılmış oldu. Dekanlıkların yapması gereken akademik kadroların belirlenmesi işi rektörlükler tarafından yapılmaktadır. Mali olarak kendi kaynaklarını yaratmanın dışında merkezi bütçeden sınırlı kaynak geldiği için istenilen ölçüde esnek olunamamaktadır. Mevcut hali ile dekanlık yetkilerinin çoğunu rektörlükler üstlendiği için dekanlara çok fazla iş düşmemektedir. Yine de idari olarak bazı düzenlemeler ve küçük çaplı organizasyonlar yapabilmektedirler. Hal böyle olunca dekanlığa olan ilgi azalmıştır.

  Çoğunlukla dekan adaylarının belirlenmesi YÖK yasasına uygun olarak rektörler tarafından üç aday belirlenir ve YÖK üç adaydan birini üç yıllığına atar. Dekanlık Seçimi mevcut 2547 sayılı yasada olmamasına karşın, bazı üniversitelerde rektörler demokratik olma adına gayrı resmi olarak ön yoklama yaparak YÖK’e üç aday bildirmektedirler. YÖK de genellikle üniversitenin görüşüne uygun olarak atama yapar. Bazı üniversitelerde rektörler seçimi dikkate almamakta, çalışmak istedikleri adayı değişik yöntemlerle belirlemekte ya da seçimi manipüle etmektedirler. Rektörlük seçimi öncesi verilen sözler, duruma göre sandık koyma, durma göre doğrudan aday belirleme, bazen yüz yüze görüşme ile bazen de birkaç kişiye danışarak aday belirlendiğini duyuyor ve görüyoruz.

Bu anlayış fakültelerin sorumluluğunu fakültenin değil rektörün üstlendiği anlamına gelmektedir, bu nedenle de sorunlara sahip çıkacak istekli ve güçlü adaylar sürecin dışında kalmakta/bırakılmaktadır.

  Yaşanan gelişmeler fakülteleri çalışamaz duruma getirmiştir. Bu da zamanla fakültelerde güvensizlik duygusu yaratmıştır. Zira mevcut hali ile akademik kadroları fazla olan fakültelerde seçim adı altında yapılan eğilim yoklamaları nitelikli seçimden uzaktır. Dolayısıyla fakültelerin sağlıklı işlemesi için mutlaka adayların tutarlı yöntemlerle seçime gitmelerinin sağlanması gerekir.

Model Bir Öneri

2008 yılında Doğu Akdeniz Üniversitesinde konuşmacı olarak davet edildiğimde Mühendislik Fakültesi İçin aşağıda belirtilen ilanla dekan aday adayı aranıyordu. 

Dünyanın birçok ülkesinde dekan adayı belirlemede sahip oldukları kriterler ülkemizde neredeyse hiç konuşulmuyor. YÖK ile birlikte yaşanan dekan belirleme yöntemi zamanla fakültelere ciddi zarar verdiği ve fakülteleri işleyemez duruma getirdiği görülmüştür. Üniversitelerin ana unsuru olan fakültelerin üst yöneticilerinin belirlenmesinde liyakat ve yetkinlik için fakültenin yetkili organlarının bir ön seçiciliği kaçınılmaz görülüyor.

Aşağıda Doğu Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü’nün Mühendislik Fakültesi’ne dekan arayan ilan metni yer alıyor. Lütfen aranan niteliklere dikkat ediniz!

Doğu Akdeniz Üniversitesi Rektörlüğü’nden

Münhal Duyurusu

Üniversitemiz Mühendislik Fakültesi Dekanlığı için üniversite içinden ve üniversite dışından başvuru kabul edilmektedir.
 

Adaylarda aranan nitelikler:

o  En az Doçent veya Profesör olmak,

o  Bir üniversitede en az 3 yıl tam zamanlı statüde öğretim üyesi veya eğitim yöneticisi olarak çalışmış olmak,

o  Misafir kadroda bulunmamak ve ADEK kriterlerini sağlamış olmak,

o  Pek iyi derecede İngilizce bilmek, (ikinci yabancı dil bilmek tercih sebebidir.)

o  Yükseköğretim amaç, ilke ve sistemleri hakkında geniş bilgi ve deneyim sahibi olmak,

Yukarıda belirtilen niteliklere sahip adayların başvurularını 31.01.2008 Perşembe günü mesai bitimine kadar detaylı özgeçmişleri ile birlikte DAÜ Akademik İşlerden Sorumlu Rektör Yardımcılığı’na yapmaları gerekmektedir.
 

Değerlendirme Süreci:

o  01.02.2008 Mühendislik Fakültesi, Fakülte Kurulu’nun başvuruları değerlendirip uygun adayları belirlemesi

o  04.02.2008  Adayların duyurulması

o  11.02.2008 Adayların fakülte öğretim üye ve öğretim elemanlarına sunum gerçekleştirmesi

o  13.02.2008 Elektronik ortamda portal üzerinden tüm tam zamanlı fakülte öğretim üyeleri ile öğretim elemanlarının oy kullanabileceği seçim yapılması

Oylama sonucunda %51 veya üzeri oy alan aday çıkmaması halinde:

o  14.02.2008  En yüksek oy alan iki aday arasında ikinci tur seçim yapılaması,

  İkinci tur oylama sonucunda %51 veya üzeri oy alan aday çıkmaması halinde:

o  15.02.2008 İkinci tur oylamaya katılan iki aday arasında üçüncü  tur seçim yapılması

Üçüncü tur oylama sonucunda da %51 veya üzeri oy alan aday çıkmaması halinde ileriki bir tarihte seçim sürecinin yenilenecektir.

Akademik İşlerden Sorumlu Rektör Yardımcılığı

14.01.2008

Özet olarak: Yaşanan tecrübeler mevcut sistem ve yöntemle fakültelerin yönetilemediğini, kendi içine kapandığını ve sorunların zamanla büyüdüğünü göstermiştir. Fakültelerin iradesinin dikkate alınmaması, adayların yönetim yetkinliği ve yeteneği dikkate alınmadan atama yapılması fakültelere zarar vermektedir.

Fakültelerin sorunu temelde üniversitelerin sorunudur. Çözüm için bir an önce fakültelerin tüzel kişiliği yeniden verilmelidir. Fakülteler kendi bütçelerini yapabilmeli, akademik kadrolarını kendileri belirleyebilmelidir.

Üniversitelerde yaşanan görünmez kaygı ve kendini baskı altında hissetme duygusu sorunların tartışılmasının önünü kesmiştir. Sorunlara sahip çıkmayan ve çözümü hep başkalarından bekleyen anlayış sorunları daha da ağırlaştırmıştır.

Yaşanalar hepimize ciddi sorumluluklar yüklemektedir. Korkarım ki yarın bunca yanlışın hesabını vermekte zorlanacağız. 

15 Eylül  2012 Adana