Deprem Değil, Yozlaşma ve Çürümüşlük Öldürür: 6 Şubat Depremi Sonrası Toplumsal Sorumluluk, Hafıza ve Etik İtirazlar

ÖZET

6 Şubat 2023 tarihinde dokuz saat arayla gerçekleşen iki büyük deprem, yalnızca fiziksel yıkıma değil, aynı zamanda 50 binin üzerinden insanın yaşamlarını kaybetmesine neden oldu. Yaşanan ihmaller, geçmişten yapılmış birçok konudaki yanlışlar, kurallara uygun olmayan kararlar, denetimsizlikler ve ranta dayalı açgözlülükler depremlerde kayıpların artmasına ve daha çok acı ve gözyaşlarına neden oldu. Yapılan makro düzeydeki bilimsel ilkelere ve yasalara uygun olmayan yanlış işlemler toplumsal vicdan ve kurumsal sorumluluk alanlarında derin kırılmalara yol açmıştır. Bir doğa olayı olarak depremin yol açtığı ağır can ve mal kayıplarının kaderle açıklanamayacağını; aksine insan kaynaklı ihmal, denetimsizlik, rant odaklı yapılaşma, liyakatsizlik ve etik erozyonun bir sonucu olduğunu söylersek yanlış olmayacaktır.

Japonya gibi deprem gerçeğiyle yaşayan ülkelerde benzer bir depreme can kayıplarının sınırlı kalması, bizlerin de yapması gerekenler ve alınması gereken ciddi önlemlerin olduğunu gösteriyor. Türkiye’de yaşanan birkaç büyük afet sonrası büyük kayıpların verilmesinin temelinde bilimsel ve yönetsel eksikliklerin yattığını vurgulamak hepimizin vicdani ve etik sorumluluğundadır.  AFAD’ın yetersiz kalması, Kızılay’a yönelik “çadır satışı”, zamanında kurtarma müdahalelerinin yapılamamış olması, hayırseverler tarafından gönderilen yardımların ihtiyacı olan doğru kişilere ulaştırılmaması gibi ithamlar kamusal güvenin zedelenmesine neden olan örnekler olarak hatırlanmaktadır.

Bütün diğer ülkelerin tecrübeleri, bizim yaşadıklarımızdan yasal zorunluklar yanında, aynı zamanda insan yetiştirme anlayışının da sorgulanması gerektiği açık. Etik değerlere, toplumsal sorumluluğa ve “biz” bilincine dayalı bir nitelikli eğitim ve yaşam anlayışının zorunluluğu ortaya çıkmıştır. On binlerce insanın ölümü, on binlerce binanın yıkılması ve diğer olgular ile trilyonlarca değerinde zararlara yol açmıştır. Bu paraların acilen bilimsel temeli eğitime ayrılması ve her alanda nitelikli eğitim kadar nitelikli etik değerleri olan insan yetiştirmemiz gerekiyor.  Albert Camus’un yozlaşma ve zorbalık eleştirileri ile Yaşar Kemal’in “taşın toprağın hafıza” vurgusu, depremin yalnızca fiziksel değil, ahlaki ve tarihsel bir mesele olduğunu bize hatırlatıyor.

Sonuç olarak deprem bir doğa gerçeği, ancak şiddetinin yıkım üzerindeki etkisi insanın konuya hazırlanmasına bağlı. Yaşananlardan ders çıkarmak, geleceğe hazırlanmak için toplumu top yürekle eğitmek gerekiyor. Olup biteni unutulmaması gerekiyor. Bu unutmayışın ahlaki bir itiraz ve toplumsal dönüşüm çağrısı olduğunu da belirtelim. Unutmadık, unutturmayacağız!

Yazının tamamına  https://ibrahimortas.com.tr/blog-detay.asp?id=81&dil=0#gsc.tab=0

Sitesinde erişilebilir

It's Not the Earthquake, It's Corruption and Decay That Kills: Social Responsibility, Memory, and Ethical Objections After the February 6 Earthquake

İbrahim Ortaş

The two major earthquakes that occurred nine hours apart on February 6, 2023, caused not only physical destruction but also the loss of over 50,000 lives. Negligence, many past mistakes, decisions that did not comply with regulations, lack of oversight, and greed based on rent-seeking increased the losses in the earthquakes and caused more pain and tears. Erroneous actions at the macro level that did not comply with scientific principles and laws have led to deep fractures in the areas of social conscience and institutional responsibility. It would not be wrong to say that the heavy loss of life and property caused by earthquakes, as a natural phenomenon, cannot be explained by fate; rather, it is the result of human negligence, lack of oversight, rent-seeking development, incompetence, and ethical erosion.

Countries such as Japan, which experience frequent earthquakes, demonstrate that reducing casualties in similar events requires serious measures and actions on our part. It is our moral and ethical responsibility to emphasize that scientific and managerial shortcomings lie at the root of the heavy losses suffered in Turkey after several major disasters.  Examples that have damaged public trust include accusations that AFAD was inadequate, that the Red Crescent sold tents, that rescue operations were not carried out in a timely manner, and that aid sent by philanthropists did not reach the right people in need.

The experiences of all other countries clearly show that, in addition to legal requirements, our approach to human development must also be questioned. The necessity of a quality education and of a life philosophy grounded in ethical values, social responsibility, and a sense of “us” has become apparent. The deaths of tens of thousands of people, the destruction of tens of thousands of buildings, and other events have caused trillions in damages. These funds must be urgently allocated to education on a scientific basis, and we need to cultivate ethical values as well as high-quality education across all areas. Albert Camus's criticism of corruption and tyranny and Yaşar Kemal's emphasis on “the memory of stones and soil” remind us that earthquakes are not only a physical issue but also a moral and historical one.

Conclusion: Earthquakes are a natural phenomenon, but the extent of their destructive impact depends on how well people are prepared for them. We must learn from what has happened and educate society wholeheartedly to prepare for the future. We must not forget what has happened. Let us also note that this refusal to forget is a moral objection and a call for social transformation. We have not forgotten, and we will not let others forget!