Eğitimde Paradigma Değişimi: Öğretmeden Öğrenmeye-3

Prof. Dr. İbrahim ORTAŞ, Çukurova Üniversitesi, iortas@cu.edu.tr

3. Bilişim Devrimi ve Yeni Paradigma

İnsanlık tarihinin önemli süreçlerinden olan tarım toplumundan sanayi toplumuna geçiş beraberinde yeni yaşam biçimleri ve eğitim sistemini de getirmiştir. Tarım toplumundaki medreselerde eğitim ağırlıklı olarak felsefe ve tıp üzerindeyken, sanayi toplumunda bilim disiplinlerin gelişmesi ile daha geniş bir aralıkta çeşitli alanlarda eğitim verilmeye başlanmıştır. Bilim disiplinleri beraberinde teknolojinin gelişmesini sağlaması sonucu teknik eğitim değişik disiplinlerde verilmeye başlanmıştır. Eğitim bu aşamada yer yer üretim ilişkilerine göre şekillenmiştir. Üretim şekli ham maddenin işlenmesi ve katma değer katılarak geniş alanda kullanılabilir ürün elde edilmekteydi. Bilgi ve iletişim çağında teknoloji eğitimi daha çok yazılım, bilgiden bilgi üretme, bio-teknoloji, nano-teknoloji çerçevesinde yürütülmektedir. Sanayi toplumunda üretim şekli daha az iş gücü ve daha çok üretimi hedefliyordu. Ağırlıklı olarak sanayiye dayalı üretim bilginin yoğun işlendiği, yetişmiş insan gücünün olduğu batı toplumlarında yüksek yatırım ve işletme maliyetleri ile yapılıyordu. Geçen çeyrek yüzyılda bütün dünyada yoğun bilginin artık durağan değil, iletişim araçları kullanılarak dağılımı dinamik hale gelmiştir. Bilgisayar ağırlıklı ve erişimi kolay ve etkili bir süreç yaşanmaya başlanmıştır. Hindistan’da iyi bir bilgisayarcı yazacağı bir yazılım programı ile anında ABD’deki üretime yön verebilmektedir. Programının maliyeti bir CD disketi ücretine kadar düşmüş bulunmaktadır. Ayrıca son birkaç yıldır sanrayi-4 devrimi ile teknoloji eğitimi çoklu disiplinlerin birlikte yapılmasını zorunlu kılmıştır. Geçmişte birkaç bilim disiplinin bir araya gelerek yarattığı  π tipi (Ortaş, 2001) bilimlerin doğmasına neden olmuştur. Böylece hem yeni bir sınıf doğmuş olmaktadır hem de yeni eğitim alanları. Artık çok sayıda mekanik bilgisi olan mühendis yerine, yaratıcılığı olan bir tek mühendis çok daha fazla üretim yapabilme yeteneği kazanabilmektedir. Bilgisayara ve modellemeye dayalı yüksek bilgi ve teknoloji kullanımı beraberinde yeni süreçlerde yaratmıştır. Bu arada yoğun iş gücü gerektiren üretim sistemleri ve/ya süreçleri gelişmekte olan ülkelere kayarken, bilgiyi değerlendiren, bilgiden bilgi üreten ve birim kg başına maliyeti yüksek üretim sistemleri üreten ülkeler artık hizmet sektörüne kaymış durumdadırlar. Gelişmiş ülkelerin ürettiği fikri yazılım kolayca anında yüksek değer ile satılabilir bir nitelik kazanmıştır. Her üretim ilişkisi kendi sosyal ve eğitim üst yapısını oluşturacağı için yeni bir eğitim modeli doğmuş durumdadır.

Bilgi çağının yeni paradigmasının da buna göre yapılanması gerekir. Artık kalabalık sınıflarda herkese ezberleyerek öğretmek yerine, kişiye yüklenilmiş amaca yönelik bilgiye ulaşması ve yeryüzünde özgürce dolaşarak her türlü bilgiye erişiminin önünün açılması gerekir. Dün yalnızca yüksek eğitim görmüş, ileri okur-yazar olan kişilerin sahip olduğu bilgi bugün yer yüzeyinin her hangi bir köşesinde okuma yazma bilen herkes tarafından ulaşılabilmektedir. Eğitim de artık mobil kütüphaneler de işlenmektedir. İnteraktif eğitim, uzaktan eğitim, sanal eğitimi gündeme gelmiştir. Gelişmiş bazı üniversitelerin artık derslerini uzaktan veya online eğitimine dönüştürdükleri, sınavların online üzerinden yaptıklarını görüyoruz. Okul-sınıf, sıra kavramlarının tartışıldığı bir konuma gelinmiş ve öğretmen, öğretim üyesinin rolü ve fonksiyonu değişmiştir. Öğretme ders anlatma şeklinde değil daha çok yönlendirme ve danışmanlık düzeyine indirgenmiş konuma gelmiştir. Bilişim devrinde çağı yakalamak ve çağa yön vermek için her şeyden önce toplumlarına, devletlerin ve beyinlerin yeniliklere hazır olması gerekir.

Bilişim ve iletişim teknolojileri çağında bilgi çok hızlı bir şekilde

·  Üretilmekte,

·  Yayılmakta ve

·  Güncellenmektedir.

 Bilişim çağında bilgi üretiminin hızla güncelleşmesi ve yayılması eski bilginin sorgulanmasını gündeme getirmektedir. Geçmişte öğretilen bazı teknik bilgiler artık kullanılamadığı için birçok anlayışın ve alışkanlığın yeniden sorgulanması ve değiştirilmesi gerekiyor.

Çağımızdaki bilişim çağı artık eğitim sistemini farklılaştırdığı gibi bilgi kaynaklarını da farklılaştırmıştır. Kütüphaneler artık kitapların biriktirildiği yerler değil, artık dokümantasyon merkezleri durumuna gelmişlerdir. Kişisel elektronik veri tabanlı kütüphaneler üzerinden daha çok bilgiye ve dokümantasyona ulaşılmaktadır. Ders içerikleri ve programlar temelden değişmiştir. Bilişim çağında eğitimin bütünlük içinde kendisini yenilemesi ve sorgulaması gerekmektedir.

Gelişen yeni konsepte özellikle sanayi- 4 devrimi yaklaşımı ile öğrenme ve öğretmede yeni yaklaşımların yaratılması gerekir. Bu arada eğitmenlerin yerinin ve konumunun değişilmesinde yarar görülmektedir. Yeniliği yaratıcı ve dinamik kafalar ile yürütmek gerekir. Ancak eski alışkanlıklar nedeniyle yeniliklerin yakalanması bazen zor olabilir. Mutlaka yeni yaklaşım ve yeni yüzler ile yakalanması gerekir. Eski sistem içinde yer alan kişilerin uzun süren deneyimler sonucu oluşan alışkanlıklarından, anlayışlarından kolay kolay kendilerini kurtaramadıkları sıkça görülmektedir. En çok da büyük işletmelerde yapılan çalışmalarda, değişimden uzak, duygusal zekâya sahip olmayan yöneticilerin yönettiği işletmelerin zamanla gerilediği ve çalışamaz olduğu görülmüştür. Özellikle de bizim gibi duygusallığı yüksek olan toplumlarda eski alışkanlıklardan kurtulmak çok zor olduğu için yeni paradigma için yeni bir anlayış, ruh gerekir.

Yeni paradigma değişimi ancak dışarıdan gelen paradigma öncüleri tarafından sağlanacağına inanılmaktadır (Barker, 1993). Üniversitelerde öğretim üyelerin yerlerinin değişilmesi gerektiğinin bilinci batı toplumlarında belirginleşmiştir. Yeni bir paradigma yeni bir atılım demektir; bunun için enerji ve irade gerekir.

Paradigma öncülerinin önemli özellikleri nelerdir? veya neler olmalıdır? (Barker,1993)

a) Faklı eğitim süreçlerinden geçmiş yeni mezun gençler. Genelde yeni gençler ilk heyecanları ile farklı fikirler üretebilmektedirler. 

b)  Özgür düşünebilme kapasitesine sahip, bağımsız ruhlu kişiler.  Farklı alanlara geçiş yapmak isteyen değişik konularda geniş bilgi birikimi ve deneyim olan gelişmeye açık kişiler.

c) Aykırı bakabilen, sorgulayabilen, tabiri caiz ise her şeye burnunu sokan, bilmediklerini tamir etmeye veya kurcalamaya çalışan kişiler.

•  Ülkemizdeki eğitim sistemi maalesef, farklı düşünen, aykırı, unsurları bünyesinden uzaklaştırmış, muhafazakâr ve dar görüşlü, entelektüel alt yapısı olan değil, sığ her söyleneni yapan ve var olan ile yetinen insanları sistemin kilit noktalarına getirmiştir. Bilginin yaygın olarak üretildiği üniversitelerin üniversite özerkliklerinin kısıtlanması sonucu üniversitelerin bilgi üretme kısıtlanmıştır. Özellikle sosyal bilimler alanında bilgi üretimi son yılarda iyice teknik boyuta indirgenmiş durumdadır. 

•  Farklı bakış açısına sahip, biraz aykırı, kontrolü zor kişilikler olduğu anlaşılan bu dinamiklerin tek bir kalıba sokulması da zor görülüyor. Yeni buluşçular ve kâhinler biraz eski köye yeni adet getiren kişilikler olarak görüldüğü sürece yenilik ve yaratıcılık yakalanmamaktadır.

•  Ülkemiz paradigma yaratacak kişilere pek önem vermiyor ve beyin göçüne uğratıyor. Dinamik ve yaratıcı beyinlere sahip çıkılmadığı için ülkemizin iyi yetişmiş insan gücü (gen kaynaklarını) erozyona uğramaktadır.

Einstein’ın “Karşılaştığınız sorunları, o sorunları yarattığınız düşünce düzleminde kalarak çözemezsiniz” anlayışı yeni paradigma yaratmak için çok anlamlıdır.

Robert Frost “Önündeki çitin oraya neden konulduğunu öğrenmeden onu aşağı indirme” diyor. Her konuda mutlaka içinde geçtiğimiz durumu sorgulamak ve yeni paradigmalar yaratmak zorundayız. İnsanlığın gelenekçi ve tutucu yanlarının ağır basması bazen sorun çözmede kısırlıklar yaratabilmektedir. Soruna boğulmadan farklı bir yaklaşım getirmek, yer değiştirmek başkasına danışmak, konu hakkında yaratıcı düşünceleri derlemek sorunun çözümüne katkıda bulunabilir. Özellikle de eğitim kurumalarında zamanla köhneleşen ve bir süre sonra alışkanlık haline gelen düşüncelerin yarattığı verimsizliği ortadan kaldırmak için mutlaka yer değişimi sağlanmalıdır. Özellikle akademik kadroların kendilerini özgür olarak ifade edebilmeleri için yeni mekânda yaratılacak yeni düşünceler kişiyi daha üretken ve mutlu kılacaktır.

Stephan Zweig “Bilimde körlük yanılgı değil, ”korkaklık ”tır. Bilim adamının korkaklarla, ürkeklerle ya da saygıdan ötürü gerçeği görmemeye hakkı yoktur.

Hedef Koymak Yeni Paradigmanın Öncüsü Olmalıdır

En iyi eğitim modelini de devreye soksanız, eğer yeni amaç ve hedefler ortaya konulamıyorsa ve o hedeflere uygun motivasyon sağlanmıyorsa hiçbir ilerleme sağlanmayacaktır. Hedef koymak “ne istediğini bilmek” önemlidir. Modern dünyada yeni trend insan odaklı akıl ve bilimin öncülüğünde yaratıcı ve kritik düşünmeyi öne alan, öz güveni gelişmiş, etik değerlere saygılı, öğrenme isteği yüksek, sorumluluk sahibi insan yetiştirmektir. Fen okuryazarlığı kadar teknoloji okuryazarlık bilgisi ve bilincine sahip olmak özellikle önemlidir.

Eğitim öğrenci odaklı olması, kişinin örtük potansiyelini ortaya çıkaracak, kişinin kendisini geliştirmesi ve yaşamdan hoşlanarak yaşama anlam katması önemsenmelidir. Bunun için empati yaparak, yaratıcı drama dahi, etkileşimli öğrenme, deneyerek öğrenme, yaratıcı öğrenme kavramları ve yönetimleri devreye sokulmalıdır. Hepsinden önemlisi kişinin kritik düşünme ve okuma-yazma yeteneği gelişmiş ve paradigma değişimine ayak uyduracak bilgi ve bilince sahip olması önemli.

Eğitimde Yeni Paradigma Ne Olmalıdır

Günümü iletişim ve biyo-nano teknoloji çağının kendine özgü eğitim ve öğretim farklılığı yaşanmaktadır. Günümüzde öğrenmek için yer ve zaman sınırlayıcı olmaktan çıkmış olup, artık insanlar aradıkları bilgiye yeryüzünün her alanında ulaşabilmektedirler. Bilişim çağının güçlü organı WEB tabanlı internet erişimi sayesinde bulunduğunuz coğrafyada bilgi alabilir veya sağlayabilirsiniz. Kitap, gazete, dergiler online üzerin taşınmış, kalem, boya ve diğer kırtasiye girdileri rafa kalkmış durumdadır. Dersler eğitim kurumları arasında interaktif olarak sağlanmaktadır. Dünyanın en iyi üniversitesi veya hocasından ağ üzerinden veya video üzerinden ders almak mümkün duruma gelmiştir. Bilgisayar ağları üzerindeki dersi öğrenci istediği zaman videobanttan izleyebilir, ileri geri giderek not alabilir duruma gelmiştir. Günümüzde batının gelişmiş üniversiteleri değişik paket programlar aracılığı ile hocayı ayağına çağırmak yerine hocanın derslerini anında diğer bir sınıfa yansıtabilmektedirler. Türk yükseköğretimi bu teknolojiyi kullanarak hem yurtdışından ders aldırtabilir hem de Anadolu'daki pek çok üniversitede öğretim elemanı eksikliğini bu şekilde tamamlayabilir.

Muhtemelen önümüzdeki dönemde tek tek üniversiteler yerine değişik üniversitelerden alınmış ders kredileri toplamı üzerinden multi- üniversitelerden alınmış diploma veya sertifikalar daha revaçta olabilir. Bu da bazı üniversitelerin ortak programlarından mezunların olacağı şimdiden görülmektedir. Sandviç programlar, yan dal ve ortak alanlar şimdiden bazı üniversitelerde işletilebilmektedir. İleride bu lise ve orta öğretim düzeyinde de uygulanabilir.

Bilginin Ölçme Değerlendirilmesinde Yeni Paradigmalar

 İletişim teknikleri ile bilgiye ulaşım kolaylaşmış, diğer taraftan temel bilimlerdeki araştırmalar evreni ve dünyayı anlamamıza ve yeni ufukların doğmasına yol açmakta ve yaşamı yeniden sorgulatmaktadır. Yeni paradigma öğrencilerin ders seçme ve isleme esnekliği kazandırmaktadır. Öğrencinin kendisine uygun dersleri seçmesi ve başarılı olması sorumluluğunu öğrenciye yüklemektedir. Öğreticinin sorumluluğu yalnızca dersin içeriğini, amacını ve işleyiş ilkelerini sunmaktadır. Böylece öğrenci merkezli eğitimde hocaya genel bilgi sunmak yanında sınav yapmak ve denetlemek görevi düşmektedir. Yeni eğitim modelinin amacı olan istenilen çıktının kalitesinin kontrolü başlı başına bir konu. Eğitim kurumlarının öz değerlendirme ve stratejik planlama unsurları bu konuda Dünya tecrübelerini değerlendirmeleri yararlı olacaktır. Ne aranıyordu, ne bulundu? sorusu artık çok daha sık sorulmakta ve sorgulanmaktadır. Beklentiler ne ölçüde karşılanıyor? Çıktı fonksiyonel midir? İhtiyaç karşılanabiliyor mu? Sorularının sorulması ve cevaplarının aranması gerekir. Bu kriterlerin oluşması için kurumun kendi kriterlerinin olması gerekir. Ayrıca kendisini iyi tanımlaması ve misyon vizyon tanımlamasını ortaya koyması gerekir.

Amacı, vizyonu ve misyonu belirlenmiş ve yol haritasını çizmiş bir eğitim kurumu belirlediği politikaya göre çıktılarında aradığını sorgulama şansı olacaktır. Amacı ve görürlük hedefi olmayan hiçbir eğitim kurumu bu bağlamda nitelikli insan yetiştirmede başarılı olamamaktadır. Çıktılarının verileni alma kapasitesi, bilgiyi pratiğe dönüştürme kapasitesi, bağımsız düşünebilme, yaratma, sorgulama, analiz ve sentez yeteneği değişik ölçümler ile belirlenebilir. Bu konuda bilişim programları da geliştirilebilir. Son yıllarda ölçme değerlendirme modelleri ve teknikleri bilgi teknolojileri ile zenginleştirilerek daha sağlıklı sonuçlar çıkarabilmektedir.

Sınav sisteminin değerlendirilmesi için ölçme değerlendirme (quiz, test, yazılı, ödev vs), paydaşların anket sonuçları ve diğer önlemler alınabilir. Yukarıda da belirtildiği gibi değerlendirme online üzerinden otomatik olarak değerlendirilip her bir öğrenci için elektronik olarak hazırlanan portföye ulaştırılabilir. Sonuçta öğrencinin kendi iradesi ile aldığı seçmeli dersler sonunda doldurduğu kredi ile mezun olması ve iş bulması bu portföy üzerinden değerlendirilebilir.

Sınav sistemini mutlaka gözden geçirilmeli, ezbere veya teste dayalı bilgi hatırlama gücünü ölçme yerine, “daha çok alternatif düşünce üretebilme nitelikleri taşıyan, bilgiyi analiz ve sorgulamaya ve eleştirel düşünme becerisi ölçme ve değerlendirmeye dayanmalıdır. Sorular daha çok kişinin hayatta karşılaşabilecekleri durumları içerecek şekilde hazırlanmalıdır. Eğitim sınava odaklı yapısından kurtarılmalı, öğrencinin sınıf başarısı, zekâsı ve olgunluk sınavında kazandığı birikim esas belirleyici olmalıdır. Derslerde ve değerlendirme sınavları yaratıcılık ve merak güdülerini dürtükleyen ve çözümleme esasına göre yapılmalıdır. Ölçme değerlendirme, kalite kriteri ve seviye yükseltilmesi tamamen eğitim kurumunun ne aradığına bağlı olması gerekir. Bütün bunların yapılabilmesi belirli bir alt yapı, donanımı ve yetişmiş insan kaynağına gereksinim bulunmaktadır.

Derslerin web ortamında hazırlanması, değişik kursların online geçmesi, pratik uygulamaların videoya alınması ve uygulama öncesi öğrencilere izletilmesi anlamlı yeni paradigmanın esaslarını oluşturacaktır. Dersler ile ilgili her türlü sunu, multimedya dosya, başka sayfalara link gibi kaynak dosyalardan öğrencilerin ve öğreticilerin anında ulaşması etkin bir öğrenmenin sağlanması açısından önemlidir.

Proje üretimi ve ödevler (Assignment) gelişmiş ülkelerin eğitim sisteminde kendi kendine öğrenmede önemli bir öğretim yöntemidir. Sohbet odaları (chat rooms) olanakları öğretici ve öğrenci arasındaki iletişimin kurulması ve diğer öğrencilerin sistemden yararlanması önemli bir öğretme yöntemi olacaktır. Değişik konularda öğretici-öğrenci ve öğrencilerin kendi arasında canlı tartışma ortamları yaratmaları öğrencilerin öğrenme düzeylerini yukarı çıkaracaktır. Forumlar, münazara ve diğer serbest tartışma ortamları yine iyi birer öğrenme metodu olarak yaygın bir şekilde bilişim çağında uygulanmaktadır.

Zengin multimedya destekle canlı dersten daha etkili olabilir. Örneğin, laboratuvarlardaki deneyler sırasında çekilen bir video önemli bilgi sunacaktır. Elinin altındaki bilgiye anında ulaşma, tekrar izleme yararlı olacaktır. Verilerin açıklamalı olması ayrıca veri tabanlı olması daha da yararlı olacaktır.

En iyi öğrenme öğretmektir veya sınav olmaktır anlayışı ile hareket edilebilirse yapılacak küçük quizler veya ara sınavlar kendi kendine öğrenmeyi anlamlı kılacaktır. Günümüz iletişim çağında sınav başarısı yerine kişinin kendini geçerletme ve iş yapma becerisi daha anlamlı olabilir. Yaşam boyu öğrenme modeli devreye sokularak, ezbercilikten uzak, anlamaya, kavramaya dayalı yaratıcı eğitim modeli ile kişinin sürekli çağın yaratığı bilgi birikimi ile kendisini güncellemelidir.

Ne Yapılmalı

Öncelikle ne aradığımızı bilmemiz gerekiyor. Geleceğe ilişkin ulaşılmak istenen amacımızı ve hedeflerimizi belirlememiz gerekir. Ülke olarak bir siyaset üstü evrensel ölçekte eğitim ve bilim politikasının belirlenmesi gerekir. Gelişmiş ülkelerin onlarca yıllık tecrübelerinden da yararlanarak sağlıklı bir toplum ve çok yönlü eğitilmiş ve bilgiye erişebilen ve ondan yaralana insanlar yetiştirmek temel amaçlardan biri olmalıdır. Öncelikli olarak eğitim parasız olmalı ve ülkenin bir milli eğitim ve bilim politikası belirlenmeli ve kararlılıkla yürütülmelidir. Eğitim ezberci, sınava endeksli anlayıştan uzak evrensel nitelikte, bilgiye erişmek, öğrenme öğrendiğinde zevk alma ve bilgiyi yaşam uygulayacak şekilde gerçekleştirilmelidir. Öncelikle insan beyninin çalışma prensipleri, öğrenme ve algılama şekillerine uygun bilimsel bir anlayış ile eğitim programlarının hazırlanması gerekir. Eğitim Köy Enstitüleri modeline benzer şekilde “yaparak öğrenme” veya problem çözmeye dayalı anlayışı ile yürütülmelidir. Atölye, işlik, laboratuvar, alan çalışmaları ve WEB üzerinde karşılıklı bilgi aktarımı ve kazanımı modelleri mutlaka devreye sokulmalı.

Kısa vade de;

Zorunlu eğitim 12 yıla çıkarılmalı,

Okul öncesi eğitime yurt genline mutlaka yayılmalı.

İlkokul 1 ve 2 sınıfta resim, müzik ve oyun ağırlıklı bir ortam sağlanmalı,

3, 4, 5 sınıfta temel kavramalar, dil bilgisi ve matematik örneklerle sevdirilerek öğretilmeli

Orta öğretimde kişiye fen-okuryazarlığı kazandırılmalı,

Kişilerin yetenek ve eğilimlerine göre temel lise eğitimi ve mesleki alanlara yönlendirme ile kişinin kendisini gerçekleştirmesi ve ülkenin ihtiyaç duyduğu ara eleman yetirtilmesine yönlendirilmeli,

Lise eğitimi temel bilimler yanında başta felsefe, tarih, sosyoloji ve psikoloji olmak üzere sosyal içerikli olarak temelden işlenmeli,

Üniversiteye giriş öncesi öğrenciler olgunlaştırma sınavından geçirilmelidir. Yeten sınavlarına göre öğrenciler üniversiteye tercihen alınmalı. Üniversite eğitimi, kişiyi olgunlaştırmayı, metodoloji, kritik düşünme ve okuma yanında tartışmayı, irdelemeyi ağırlıklı olarak hedeflemelidir. Eğitim seküler ve bilimsel olmalıdır.

İlköğretimin ilk iki yılında okuma yazma yanında mutlaka resim, el işi, sanat ve beden eğitimi ağırlıklı olarak işlenmelidir. Ninniler ve müzik ile dil eğitimi ve kavramlar öğretilerek çocukların beyinlerinin doğru yönlendirilmesi sağlanmalıdır. Bir odaya 100 kutunun gelişi güzel bırakılması durumu ile düzenli olarak istiflendiğini düşünün. İnsan beyninin desen gibi işlenmesi ve sistematik olarak çalışması erken çağda sağlanmalıdır. Öğrencilerin resim ve el işi becerileri geliştirilerek güzel yazma ve anlatabilme becerilerinin gelişmesi sağlanmalıdır. Güzel yazabilen, kendini ifade edebilen kişinin öz güveni gelişecektir. Resminin kendisi tarafından yapıldığını gören, üretici öğrenci artık öz güvenlidir. Bugün ülkemizin yönetim sorunun en önemli nedeni öz güveni olmayan çok sayıda kişiden kaynaklanıyor.

Okul Öncesi ve İlköğretimin Yapılandırılması yeniden günün koşullarına göre değerlendirilmeli,  Okul öncesi eğitimin aşamalı olarak (72- 61ay, 60- 49ay ve 48- 36 ay) zorunlu hale getirilmeli,

Eğitim İlköğretim ve Ortaöğretimi 12 yılı tamamlayacak biçimde zorunlu hale getirilmeli. Fırsat ve olanak eşitliğinin sağlanmalı. 1–9 sınıflar arası bir bütün olarak temel eğitim içinde ele alınmalı 7. 8.  ve 9. sınıfların çocuğun yeteneklerinin tanındığı yönelme sınıfı olarak değerlendirilmelidir. Ortaöğretimin Yapılandırılması tek bir yapı olarak, çok programlı bir yapılanma oluşturulmalı. Matematik ve dil ağırlıklı bir program oluşturulmalı. Fen okuryazarlığı yaygınlaştırılmalı. Orta öğretimde sosyal içerikli dersler psikoloji, felsefe, mantık, sosyoloji, beşeri coğrafya ve tarih bir bütünlük içinde verilmelidir.

Köy Enstitülerinde olduğu gibi çocuklarımıza, kendileri olacak, onların yaratıcılığını geliştirecek, kültür sanat ders ve etkinlikleri, kitap okuma – tartışma saatleri, beden eğitimi dersleri yaygın bir şekilde programlarda uygulamaya sokulmalıdır.

Eğitim kurumlarında kamusal sevgi eksikliği giderilmelidir daha yaşanabilir ortamlar yaratılmalıdır. Sınıfların kalabalıklığı, okulun kalabalıklığı çocukların öğrenmesini engellediği gibi sıkmakta, psikolojik baskı oluşturmaktadır. Bugün eğitim kurumaları şehir merkezlerine sıkıştırılmış. Simsiyah beton yığınları ile inşa edilmiş okul ve sınıfların iç mekânları da sevimsiz. Türk büyükleri diye koridorlara asılan resim ve fotoğraflar kılıç, silah ve savaş görüntüleri ile öğrencilerin ruh hallerini karartacak nitelikte görüntü vermektedir. Öğrencilerin resimleri ile süslenecek duvarlar, yeşil bir mekân, ağaçlar, değişik hayvanların bulunduğu geniş okul mekânları öğrenciler için daha anlamlı olacaktır. Okullar mutlaka şehir merkezlerinin kalabalıklığından kurtarılmalıdır. Okula mekânlarında yeşilliğin olmaması, doğal canlılarının bulunmaması çocukların doğa sevgisi ve bilinci gelişmemektedir. Yer yüzeyindeki bitki ve hayvan türlerini yalnızca ders kitaplarında göstermek öğretici olamadığı anlaşılmış olup görselliğin ve dokunma ile öğrenmenin önemi önerilen bir metot olarak kuzey Avrupa ülkelerinde benimsenmiştir. Mutlaka duyguların devreye girmesi ve çocuğun kafasında his edilmesi gerekir.

Öğretmen yetiştirme sorunumuz mutlaka gözden geçirilmeli, ülkemizin özgün öğretmen yetiştirme modellerinden yararlanarak öğretmen yetiştirme ile ilgili yeni arayışlar geliştirilmeli, öğretmen yetiştirme üniversitesi kurulması tartışılmalıdır.

Meslek liselerinin uygulama ağırlıklı bir yapıya bürünebilmesi için enstitü kapsamında değerlendirilerek yeniden yapılandırılmalı, öğrencilerin yeteneklerine göre meslek liselerine yönlendirilmeleri sağlanmalıdır.

Eğitim dili Türkçe olmalıdır. Ancak başta İngilizce olmak üzere ikinci ve üçüncü dil öğretilmelidir. Çocuklarımıza ilk ve orta öğrenimde mutlaka iyi bir yabancı dil öğretilmelidir. Yabancı dil öğrenme amaç değil bir araç olarak görülmelidir ve dil öğrenme süreci yükseköğretime taşınmamalıdır.

n Öğretme – Öğrenme Süreci

  Öğrenme kuram(lar)ının belirlenmesinde Köy Enstitüleri modeli benimsenmeli.  Öğrenen merkezli, işbirliği, eleştirel, yansıtıcı, yaratıcı düşünme ve problem çözme becerileri ile sorgulayıcı ve yapılandırmaca öğrenme modelleri üzerinde beyin jimnastiği yapılması gerekir.

Türkiye Cumhuriyeti’nin eğitim sorunlarını ülkenin gerçekleri ve gereksinimlerini göz önünde bulundurarak; bilimin ışığında öğrenciyi temel alan, onu koşulsuz kabul eden, gizil güçlerinin keşfedilmesini önemseyen, başarısızlığı değil, başarıyı değerlendiren ülkemize özgü Köy Enstitüsü modelinin dayandığı felsefe kapsamında yeniden şekillenmelidir. 

Köy Enstitüsü modelinin dayandığı temel felsefe çerçevesinde aşağıdaki öneriler geliştirilmiştir:

Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik (PDR) Hizmetlerinin Yaygınlaştırması. Öğrenci merkezli eğitim anlayışına dayalı ve öğrenci akışını düzenleyen etkili bir yönlendirme yaklaşımıyla ders geçme ve kredi modeli esas alınmalıdır. Okul Temelli PDR Hizmetleri modeli geliştirilmesi, her okulda öğrenci oranına göre psikolojik danışman istihdam edilmesi hedefi korunmalıdır. Bu oran gelişmiş toplumlarda önerilen; ilköğretimde 1/500, ortaöğretimde 1/250 olması tercih edilmelidir. Mutlaka okullarda psikolojik danışman kadroları ihdas edilmeli ve etkili bir iletişim sağlanmalıdır.

Bilgi Edinme Yolları ve Kaynakları Çeşitlendirilmeli

Işık hızı ile gelişen bilimsel buluşlar, yapılan yayınlar ve hızla güncellenen bilgiye erişimin hızı artık kolay kolay hiçbir üniversite kütüphanesi tarafından erişim sağlanmamaktadır. Kısa sürede önemini kaybeden ve yerine yenisi ikame edilen bilginin hamallığı artık geçen yüzyılda kalmıştır. Günümüzde eğitimin yapması gereken, ders içeriğine ve kaynakları belirten yol haritası ile birlikte öğrenciye her ders için belirli amaçlar tanımlayıp, öğrencinin bilgiye kendi kendine erişmesini sağlamak veya istediği şekilde bilgiye erişmeyi veya elde etmesinin yolunu açmak daha anlamlı olacaktır. Öğretme merkezli kurs ve ödeve dayalı sistemden, öğrenci temelli yaparak öğrenmeye ve bilgiye erişmenin öğretilmesi sistemlerine geçiş sağlanmalıdır. Böylece öğrenci kendi kendisini gerçekleştirme şansına sahip olmuş olacaktır. Bu modelde çıktı daha çok bilgiye erişme şansına sahip olduğu gibi yaşam boyu öğrenme ve bilgiye erişmeyi de öğrenmiş olmaktadır.

Yeni paradigma burada “öğretici temelli eğitimden öğrenen temelli eğitime geçiş yapmış olmaktadır”. Geleneksel paradigma anlayışı ile belirli sınıflarda ders yerine, öğrenci daha hareketli, bilgiye her yerde ulaşabilmekte ve interaktif bir eğitim modeli sağlanmış olacaktır.

Yarınlar öğrenmeyi bilenlerin olacaktır öz değişi ile bilgiye ulaşmasını bilen gelecekte daha çok bilgi sahibi olmuş olarak tanımlanacaktır. Öğrenmeyi bilmeyen öğrendiğini dönüştüremeyen geleceği yakalayamaz. Bilgiyi analiz edemeyen yeni bir şey yaratamaz ve dönüştüremez. Eğitim de yeni paradigmalar öğrenciye mutlaka öğrenmeyi ve bilgi kaynaklarının nerede olduğunu gösterme temelli olacaktır.

Yüksek Öğretim Yeniden Yapılanmalı

Yükseköğretim sorunları başta üniversiteler ve bilimin içinde olduğu durum başlı başına ele alınması gerekir. Türkiye’nin bugün ki sorunlarının çözümsüz kalmasının bir nedeni de üniversitelerin özerk olmaması ve özgürce çözüm üretememesidir. Ülkemizin devlet katında belirlenmiş bir bilim politikasının olmadığı gibi üniversitelerinde belirlenmiş bilim ve eğitim politikaları yok denecek düzededir. Üniversite yönetimleri doğrudan üniversite bileşenleri tarafından belirlenmediği için kendini özerk hissetmiyor. Bu durum birçok sorunun çözülmesini engelliyor.Ernst Hirsh “Devlet, kamusal kaynakları kullanan üniversiteyi denetler ancak işine ve işlevine karışmaz” diyor.

Üniversite eğitimi orta eğitim gibi yapılmakta, felsefi tartışma ve araştırmadan uzak bir yapıda olması nedeniyle mezunların diploması sürekli sorgulanmaktadır.

Üniversite ve bilimsel çalışmalarda yeni paradigmalara gereksinim olduğu çok açık.

Üniversiteye Nitelikli Öğrenci Alınmalı

Ülkemizde ÖSYM tarafından yapılan sınav sonuçlarına göre yapılan sıralamaya göre en başarılı öğrenciler halen tıp ve mühendislik fakültelerini tercih etmektedirler. Ancak iyi mühendisleri ve doktorları çoğu zaman ülkemizde tutmak mümkün olmadığından çoğunluğu beyin göçüne uğrayarak ülkede ayrılmaktadır. 2012-2015 ÖSYM sınav sonuçlarına göre 100 soru üzerinden soruların yarısını çözebilen öğrencilerin sayısı son derece düşük. 40 soru üzerinden fen sorularından çözülen soru sayısı 3.4, Matematik 6.5. Türkçe 15 soruya cevap verilebilmektedir. Dershane sektörüne yapılan yatırım ile bu ülkede bütün üniversiteler geliştirilir. Plansız ve programsız açılan çoğu üniversite ile birlikte düşük puanla çok sayıda öğrenci üniversitelere kayıt yaptırmaktadır. Akademik donanımı yetersiz öğrencilerin yapılan ALES sınavlarını başaramadıkları için bazı alanlarda nitelikli lisansüstü öğrenci bulunamadığı için ileriye yönelik nitelikli akademik kadrolarında oluşması da şimdiden sorgulanır olmaktadır.

YÖK kaldırılmalı ve yerine yeni paradigmaya uygun çağdaş ve katılımcı bir modelin geliştirilmesi kaçınılmaz görülüyor. Yükseköğretime geçişte olduğu gibi olgunlaşma sınavı uygulanması yapılmalı. Başarısız olanlar mesleki ve teknik yükseköğretim ile yaygın öğretime yönlendirilmeli. Eğitim fakültelerinin stratejik planlama dâhilinde oluşturulmalı ve üniversitelerin dışında ayrı bir kurum olarak öğretmen yetiştiren okullar olarak değerlendirilmedir. Öğretmen Okulları yeniden açılmalı ve öğretmenlik mesleğine uygun eğitim ve beceriler kazandırılmalıdır. Mevcut paradigmada öğretmenler otoriter, okul kışla gibi disiplin içinde görülmektedir. Öğretici öğrenci arasında hiçbir bağ bulunmamaktadır. Öğrencinin aşağılandığı sistemde öz güven ve yaratıcılık beklenilmemelidir. 

Galileo öğrenmenin en kolay yolunu şöyle açıklıyor “bir insana bir şey öğretmenin yolu, öğrenmeyi ancak kendi içinde bulabileceğini öğretmektir”. Kişinin önce kendisini tanıması ve sonrada öğrenmeyi kolaylaştırması gerekir.

Temel Slogan da  *Öğretmeyi bırak öğrenmeye bak!  olmalıdır.

Sonuç olarak ülkemizin eğitim ve bilim politikasını yeniden evrensel ölçütlere uygun olarak belirlemeli. Çağcıl bir yapılanmaya uygun geleceğin insanı yetiştirmek için yeni paradigma yaratmalı. İlk, orta ve üniversite eğitimi yenden bilim politikasına uygun olarak şekillenmeli. İlk ve orta öğretimin amacı sağlıklı ve iyi insan yetiştirmeyi hedeflemeli. Üniversiteleri mutlaka özerk olmalı. Üniversite geleceğin iyi donanımlı yetişmiş insan gücünü yetiştirmeyi hedeflemelidir.