Tarih Bilinci ve Muazzez İlmiye Çığ’ın Yargılanması

Prof. Dr. İbrahim Ortaş, iortas@cu.edu.tr

Babasının bilime olan sevdasını kızının ilim sahibi olasın diye İlmiye koyduğu Muazzes İlmiye Çığ bir anda Türkiye’de 90’lı yaşlarında toplumla tanışır oldu. Sayın Çığ’ın eserlerini son on yıldır Bilim ve Ütopya ve Kaynak yayınlarından takip eden sınırlı sayıda insan biliyor ancak “Vatandaşlık Tepkilerim” adlı eseri ile diğerleri tarafından da tanınır oldu. Sayın Çığ “Kulluktan yurttaşlığa, uygarlıktan eleştirel usa bilimle, bilimsel düşünce ile geçilmez mi?” diye soruyor.

Sayın Çığ Sümerlerin “ Biliyorsun, neden öğretmiyorsun” ata sözünün önemini benimseyerek emeklilik sonrası yazmaya başlamıştır.  Say Çığ Serhat Öztürk’ün kendisi ile yaptığı “çivi çiviyi söker” eserinde Atatürk gençliğinin o dönemde çok çalıştığını ve birbiri ile yarıştığını belirtiyor. Günümüzde de 92 yaşında olmasına rağmen halen çok çalıştığını ve Cumhuriyetin çocuklarına aşıladığı ruh halini yansıtmaktadır. Bu ülkenin tarihini bilmesi ve yaşatması Mustafa Kemal Atatürk’ün önem verdiği konuların başında geliyordu.

Tarih yaşanmış bir gerçekliktir, beklentiler, arzular bilimsel gerçekler değiştiremez. Tarih yorumlanabilir, ancak değiştirilemez. Konuyu yargı, siyaset ve dar ideoloji ekseninden çıkarıp bilimsel metodoloji içinde ele alınması gerekiyor. Yoksa çok insan harcarız, enerjimiz boşa kanalize edilmiş olur. Sayın Çığ’in,yaptığı çalışmaları sanırım günümüzde yapacak insan sayısı son derece sınırlı. Bu nedenle yapılan işin veya kitaplaştırdığı düşüncelerin ne oranda orijinal kaynakları yansıttığını da bilmiyoruz. Hatta hata o düşünceler o tarihte söylenmiş olsa bile doğu kabul etmek zorunda da değiliz. Ancak geçmişte böyle bir olgunun olduğunun bilinmesi bizleri geçmişle günümüz arasında bir bağ kurmaya yönlendirmesi bakımından önemlidir. Sanrım tarih bilimcileri de olaya bu açıdan bakmalıdırlar.

1 Kasım 2006 tarihinde 92 yaşında bir bilim adamı olan Muazzez İlmiye Çığ yayınladığı bir kitaptan dolayı mahkemeye çağrıldı. Basının bazısı tarafından belirtildiğine göre dünyadaki önemli Sümerologlardan olan Dr. Çığ hoca Sümer tabletlerindeki bilgileri deşifre ederek kitaplaştırmış. Hepimizde okuduğu gibi Sümerler dönemindeki tapınaklarındaki rahibeler  tanrılarına ve insanlara hizmet etmek ile görevlidirler. Aynı zamanda erkeklere de cinsellik servisinde de bulundukları için şimdiki adı ile fahişe olarak tanımlanıyorlar. Ancak rahibeleri bu kadınların diğer rahibelerden ayrılmak için başlarını örtmek zorunda olduklarını belirtiliyor. Sümer tabletlerinde yazılı olan bir çok rivayetin sonraları semavi dinlerde ve kutsal kitaplara da yansımış olması bu kadınların başlarını örttüğünün Tevrat'ta da yazılıyor olması ile bütünleştiriyor. Sayın Çığ, eski Mezopotamya toplumlarının, özel  olarak “Sümer” adi verilen ve bütün insanlık tarihinde büyük yeri olan bir toplumun tanınması yolundaki çabalarıyla değer görmüştür. Çalışmalarını ve konuyla ilgili düşüncelerini yayınlamış olması,düşünce dünyamız için  bir kayıp değil, kazançtır. Binlerce  okur, onun çalışmalarından yararlanmış, bilgilerini  geliştirmiştir.

Uzun zamandır mürekkep yalamışlar arasında bu konular tartışılıyor. Baş bağlama veya türbanın oradan geldiği iddia ediliyor. Konu günümüzde dini boyutu yanında siyasi boyutu ile bütünleştiği için çıkmaz sokağa saplanmış düzeyde. Tartışmalar bilimden uzak ve sığ yapılamaktadır. Söylenenlerin doğu veya yanlış olması değil, geçmişte yaşananların gün ışığına çıkarılması önemlidir. Tekrar belirtelim ki sayın Dr. Çığ’ın yazdığı bilgilerin doğruluğunu bilmiyoruz. Ancak şüpheleniyorsak bunarlın bilimsel olarak test etmemiz gerekiyor. Karşı tezi oluştururu ve bilimsel olarak onu çürütmeye çalışmamız gerekir. Sümerlerin dilini bilen çok az sayıda insan kaldığı için sayın Muazzez İlmiye Çığ hocanın söylediklerini bir şekilde kabul emek zorunda kalıyoruz. Tabletlerin okunması ve yorumu bilimsel bir konu. Maalesef ülkemizde tarih bilimi pek değer görmediği için de kimse tarih ve arkeoloji okumak istemiyor. Bu konudaki tek yetkili otorite üniversiteler. Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesinin ilgili bölümlerinin konuyu incelmesi anlamlı olacaktır. Yoksa bilim mahkeme kapılarında nasıl sonuç alınacak bilmiyorum. Sümerlerden kalan binlerce tabletin incelenmemi günümüze ışık tutması ve insanların birbirini sık boğaz ettikleri bir konuda aydınlatması yaralı olacaktır. Üniversitelere bu konuda önemli görev düşüyor, kendi tezimizi oluşturup araştırmanızı yapmamız gerekiyor.

 Nihayet mahkeme görüldü, basın ilgi gösterdi. Sonuç bereket bu ülkede sağduyu hakim ve savcılar gereğini yaparak ülkemizi dışarıya karşı zora sokmaktan kurtardılar. Sayın Çığ berat etti.

Günümüzde sayın Çığ’ın bilgisinde ve alanında çok sayıda insana ihtiyacımız var. Bir açık müze olan Anadolu’nun geçmişi tam olarak okunmamıştır. Halen yer altında ve üstünde çok sayıda eserimiz çözümlenmeyi ve okunmayı beklemektedir. Bilimin ön görüsü ile bunları okuyup geçmişimizin zenginliğini ortaya çıkarmak zorundayız. Zaman zaman yurtdışına çıktığımızda ülkemize ait tarihi eserleri görünce üzülüyoruz. Berlin’deki Bergama müzesi, ülkemizde Padişah izni ile çıkarılmış tarihi eserlerin Almanya’da yeniden müze halinde inşa edilmesidir. Biz ilgisiz kaldığımız için tarihten anlayanlar ülkemizdeki bu değerli hazineyi alıp ülkelerinde sergilemişlerdir. Binlerce turist her gün Bergama müzesini gezmektedir. Ülkemizin bu değerlere sahip çıkması, sahip olduğu tarih ve yurttaş bilinci ile dünyaya açılması çok anlamlı ve ayrıcalıklı bir yer kazandıracaktır. Türkiye sahip olduğu bu değerler ile kendisini dünyaya kabul ettirebilir. Bunu yapacak olan kişilerde sayın  Muazzes İlmiye Çığ gibi yetişmiş nadir kişiliklerle sağlanacaktır.