Bolzano Anıları

Prof.Dr.İbrahim Ortaş

27 Haziran 2017

Free Üniveriste yeni ve genç bir üniversite. Bu ifade üniversite rektörüne ait. Toplanıtının açılışında yaptığı konuşmada kendisinin Elektrik-Elektornik çalıştığını belirtiler. Bu genç üniversitede 5 farklı fakülte bulunmaktadır. Üniversitenin ağırlığının tarım bilimleri ve turizme verildiğini belirtiler. Mühendislik fakültesinde bölgedeki sorunlara yönelik çalıştıkların söylediler. Bölgede özelikle meyve bahçelerinin sulama ve hastalık ,zararlı teşisinde sensörler üzerinde çalıştıklarını belirtiler. Dışarıda ve çevrede gördüğünüz farklı şekiller; sanat, dizayın ve yenilik fakültesi elemanaları ve öğrencileri tarafından yapılmaktadır dedi rektör.

Dekan yaptığı konuşmada iklim değişimleri ile tarım arasındaki ilişkiye dikati çekti. Toplanının amacı bir tarafta turizme katkıda bulunmak ve aynı zamanda Free Üniversitesindeki bilimsel araştırma ve dünyadaki ağları göstermektir. Üniversitenin dünyanın birçok üniversitesi ile araştırma kuruluşu ile çok yönlü araştırma işbirlikleri içinde olduklarını belirtiler.

Rektör olarak genç bir üniversite olmakla birlikte misyonlarının uluslararsı bir üniversite olmaktır. Her öğrencinin bölge etnik yapısına bağlı olarak üç dil bilmesini istediklerini ancak bazı hocaların bu niteliğe sahip olmadığını ancak onların daha başka özellikleri olduğunu belirtiler. İtalyanca, Almanca ve İngilizcede eğitim verildiğini belirtiler. Bolzano bölgesi ikinci dünya savaşına kadar Avusturyanın bir bölgesiymiş. Bölge halkı halen Almanca konuşuyor. Ancak resmi dil İtalyanca. Bölgenin gelişmişliğinin altında birazda Almanların etkisinin olduğu belirtebiliriz.  Bozan vadisi boyunca trenle yolculuk yapınca evlerin yapısı, bahçelerin tasarımı bölgede bir sistematik olduğunu hissettiriyor. Bolzano (Bozen) (İtalyanca Bolzano, Almanca Bozen, Lad. Bulsan/Balsan), Italya'nin Trentino-Alto Adige bölgesinin ve Bolzano (Özerk) ili başkentidir. Açıkçası İtalyanın böyle bir bölgesinin olduğunu bu toplantı nedeniye öğrenmiş oldum. Blognadan Bolzanoya doğru yol alırken Verano kentinden Bolzanoya doğru Adige nehri ve vadisi Alplerden aşağıya doğru yayılmaktadır. Tren Almanya Münihe gidiyor. Trende değişik toplumlarda insanlar var. Kimi Almanyay, kimi Avusturyay giyorlar. Vadi boyunca yerleşim yerleri ve tarımsal işleyişide bir organizayon ve üst aklın olduğu hissini doğuruyor. Bölgenin ağırlıklı tarmsal üretimi gelişmiş elma tarımına ve bağcılığa dayanıyor. Ayrıca Bolzanoya varınca öğrendim ki bölge italyanın önemli bir turizm bölgesiymiş. Ünütiversite eğitimi, kendin bütün panlanması turizm üzerine şekillenmiş. 100 kişilik şehirde onlarca hotel ve konaklama yeri bulunuyor. Sakin, şirin bir kent. İnsanlar dinlenmeye ve tırmanmaya geliyorlarmış.

Bölgede elma üretimi ve pazarlanması çok ciddi bir sektör. 1945 yılında kurlan çok sayıda kooperatif üzerinde örgütlenen çiftçiler elmalarının kurdukları elma depolama ve paketlem tesislerde ürünlerini değerlendirmektedirler. Kooperatifler ile yerel hükümet arasında iyi ilişki sistemin işleyişine katkı sunmaktaymış. Kongre programında ziyaret ettiğimiz tesisleriden birinde tarladan toplanan elmalar tesise ulaştıktan sonra tartılıyor, sonra yıkanma süreci, çürüklerin ayrılması sonra elmalar elektronik ışıklı bantlarda kalibre edilerek sınıflandırlamktadır. Yıkama havuzlarına kategorize edilmiş olarak alınan elmalar yıkandıktan sonra ayrı ayrı konteynerlere alınıyor sonra bantlarda tek tek kontrol edildikten sonra etiketlenerek paketlenip soğuk depoya alınıp pazarlanacağı ülkeye gönderilmesi beklenemektedir. Bölgede organik elma üretimi yanında elmaların derimi için CO2, azot anlizi ve kontrolü yapılmaktadır. Ayrıca kooperatifler aralıklarla çiftçilerin toprak analizi yaptırıyor. Bölgede azot analizi N-min anlizi yapılıyor. 

Toplantı nedeniye bölge hükümetinin veya belediyesinin kontrolündeki elma araştırma ve saklama enstitüsünde (Laimberg Recerch Station) bize bilgi veren mühendilerden tanıdık bir sima ile 1992 yılında İngilterde reading üniversitesinde doktora yaparken tanıştığım bir arkadaşım ile karşılaştım.  Martin Thalheimer o zaman yüksek lisans yapıyordu. Martin ile akşam tekrar kongre yemeğinde karşılaştık geçmiş günleri ve arkadaşlar ile iletişimin olup olmadığını sorduk. Güzel bir karşılaşma ve geriye doğru anıların tazelenmesi sağlanmış oldu.

Bolzano küçük olmakla birlikte kent merkezi ve çarşısı gece gündüz hareketli. Dükkanların camekanli sergileri gece boyu ışıkları açık. Kimsenin kırıp bir şeyler alacağı kaygısı yok. Ulaşım ve iletişim alt yapısı gelişmiş bir bölge. Kentin ara sokaları ve çevresinin yeşiliği hayranlık uyandıracak düzeyde güzel mi güzel. Kentin sokalarında insanların yaşam sevgileri ve bunun günlük yaşma giyimlerine kadar ynsıyor. İtalyanların giyimi modaya düşkünlüğünüde ortaya koymaktadır. İtalyanların modadaki başarısı yukarıda Üniversite Rektörünün sanat, dizayn ve yaratıcılık fakültesinde belirtiği farklılıkların önemini bir kez daha zihinlerde sorguaylıcılığı zolamkatdır. İnsanların her fırsata yeme içmeye koşmaları, zevklerine göre giyinme davaranışları ile yaratıcılık arasında bir ilişki olması normal. 

Her 4 yılda bir geniş katılımı uluslararsı bahçe bitkileri kongresi yapılıyor. Ancak ayrıca her yıl ortalma değişik ülkelerde 45 bahçe bitkileri alanında bilimsel toplantı yapılıyormuş. Bu plantılar Uluslararası Bahçe Bitkileri topluluğu tarafından koordine edilmekte ve desteklenmekteidir. İnsan beslnmesinde önemli yeri olan ve geniş bir bitki topluluğuna sahip bahçe bitkileri (meyve ve sebzeler) alanında bilimsel araştırma yapan geniş bir topluluğa sahip olduğu biliniyor. Topluluğun bu yıl Bolzano-Italyada yaptığı toplantıya 37 ülkeden 150 katılımcı yüksek yapılı Bahçe Bitkilerinin beslenmesi toplantısına ve davetli konuşmacı olarak katıldım. Bahçe bitkilerinin beslenmesi konusunda yürütükleri kongreye katılan katılımcıların önemli bölümünün bitki besleme ve toprak bilgisi sahibidirler. Toplantıda yetiştiricilik ekseninde tek tek bitkiler özellikle de elma ve asmaların beslenmesi işlendi. Ağırlıklı olarak Bolzano bölgesinin özelindeki bitkileri olan elma, asma, kokonat, zeytin,  muz ve domates bitkileri çalışan araştırıcılarda sunular yaptılar. Sulama ve gübreleme ve anaçlar üzerine yapılan aşılamanın bitkinin besin elmenti alımı üzerindeki etkisi de işlenen konular arasındaydı. Son yıllarda anaç üzerine yapılan aşılamanın verim üzerindeki etkileri yanında bitki kalitesi ve bun bağlı olarak besin elmentleri içerikleri konusu ilgi alanı oluşturmaktadır. Ayrıca toplantıda iklim değişimlerinin bitkilerin beslenmesi üzerindeki etkisine vurgu yapılmıştır.

Denise Neilsen and Gerry Neilsen

Future direction in mineral nutrition of woody perennial plants.

System resilisans

It’s realted with climte change

İnsan hakkında en zenginleştiğim yerlerin başında havaalanları gelmektedir.

Genelde insanın olduğu her yerde insan davranışlarını izlemek gibi içimde kendiliğinde gelişen bir ilgi olduğunu uzun zamandır hissediyorum. Çoğu zaman ihtiyacım olmasa bile Pazar yerlerini gezer orada insanların neler aldığını pazara varlıklıların ve yoksulların farklı zamanlarda gelmelerini hep izlemişimdir. Ancak en zenginleştiğim yerler ise havaalanlarındaki insan çeşitliliğini gözlemlemekir. Özelliklede uluslaratrsı bağlantıları yüksek olan havalanaları. Örneğin bütün dünya vatandaşlarının uğrak yeri olan İstanbul Atatürk Havaalanı, Londra Hidrow, Paris, Roma, Frankrut, JFK havaalanlarına ne zaman gitsem bütün dünyayı bir anda görüyorum. Değişik dinlere mensup kişilerin sembolleri ,kültürel zenginlikleri hemen kendini belirtiyor. Ayrıca insanların renkleri, boyları geldikleri coğrafyayı ele vermektedir. Sarışın Avrupalılar, çekik gözlü Asyalılar, güneş tenli Afrıkalılar, Buğday tenli Akdenizliler ve bir o kadar da ara bölgelerin insanları. Örneğin benzer giysilere sahip, Hintliler, Pakistanlılar, Bangaldeşililer ve Serikanlıları hem kendilerini geldikleri inanç temlerine göre hemen belirtiyorlar. Arapların geleneksel giyimleri ile ele veriyor. Orta Asyalı Türkmenistanlı kadınların renga renk giyileri, saç bağlama yapıları ayrı bir güzellik.  Perulu yerlilerin siyah saçlı kadınların kafalarındaki foterleri ayrıca ilgi çekiyor farklılıklarında. Yahudi hamamları, hristiyan papazlar, imamların, Budist rahiplerin giyimleri düşüncenin kıyafet başka bir renklilik formu aldığı görülüyor. Aynı coğrafyadan gelen ancak çene yapıları yüz hatları ve boyları farklı olan insanların kendi farklılıkları hep merak etiğim konuların başında gelmektedir. Bir bitki beslemeci olarak acaba bu farklılıkların altında toprak ve beslenme ilişkisi mi var diye hep ilgimi çekmektedir.  Havaalanlarında ayrıca bazı ilkler yaşanmaktadır. Satış mağazalarında yeni çıkan bazı ürünler bulunabiliyor. Yalnızca yolculuk esnasında gereksinim duyulan bazı malzemelerde bulunabiliyor.

Havaalanılarının hep bir köşesinde kalabalıkların yoğunlaştığı yemek yenilen bölümlerde (food cort) farklı kültürdeki insanların yemek tercihleride değişmektedir. İçki içene batılılar, bol ekmekli yiyecekleri tercih eden bölgemiz insanı tek karın doyurmaya çalışan uzun yol yolcularının yemek tercihleri gözlerden kaçmıyor.

Ayrıca insanların bencilliği, uçak korkusu ve diğer konularda çok farklı insanlar ile karşılaşılmaktır. Havaalanlarında ayrıca varlıklılar ve yoksullar ayrımı da havaalanlarına girişte ortaya çıkmaktadır. İş adamları, çok uçanlar ve bazı üst düzey görevliker, VIP, CIP lerden alınırken diğerleri checking noktalarına yönlendirirler. Çekin kuyruğunda iş adamları için ayrı stand açılıyor siz uzun kuyruklu sırada beklerken iş adamaları sıralara girmeden hemen işlemlerini tamamlamaktadılar. Uçağa binince de önce iş adamları sonra diğer vatandaşlar... Uçakta business class diye iş adamları için olan ayrıcalıklı ve konforlu koltukların arasında arka tarafa doğru ikinci sınıf mevkiye geçiyorsunuz.

Tabii uçağa binmek ve uçakla seyahat etmek de ayrı bir konu. Çoğu insan uçağa binme korkusu yaşadığı için uçak yolculuğu yapamaz. Günümüz ulaşım ve iletişim araçlarının çok kolaylaştığı bu devirde uçağa binememek ayrı bir sorun. Uçağa binenler içinde dünyayı yukarıdan kuş bakışı görebilme şansından dolayı çok şanslı olmalıdırlar. Her uçağa bindiğimde üzerinden geçtiğim ortamı gözlemlemek en büyük keyfim ve zenginleşme aracımdır. Genelde yükseklik korkum vardır, ancak uçağa binince bu korku ortdan kalkmaktadır. Ancak her uçağa bindiğimde bir daha aşağı inmemek de var diye  düşünmeden edemem. Genelde bilerek hata yamadığım için ve bilerek birlerinin yaşamına olumsuzluk yapacak bir davranışın içinde olmadığımdan herhalede esabımız yoktur diye rahatlıkla uçuyorum.

Uçakta genelde yer yüzeyine bakınca hele bir de ekoloji gözü ile bakıyorsanız, görülebilecek çok konu var. Saate 800-900 km hızla yol alan uçaktan aşağıya bakınca nesneler küçük ancak anlamları büyük. Kısa bir sürede bir bütün olarak kilometrelerce karelik alanı bir anda analiz ediyorsunuz. Dağlar, ormanlar, akasular, göller, denizler, okyanuslar her birer güzellik. Ayrıca yerleşim yerleri, arazinin kulanım planı, tarımsal yapılar o toplumun kültürel yapısının bir parçası olarak yansıyor. 2002 yılında ilk defa İspanya ‘ya giderken uçaktan bakınca aşağıda yeşil daireli yapıların çokluğu bir anda aklıma Erich Von Daniken “Tanrıların Arabaları” kitabındaki şekilleri getirdi. Merak ettim nedir acaba bu yeşil daireler. Bazen yan yan yana çok sayıda daire, bazen yarım. Tabii sonradan arazide sulama sisteminden kaynaklanan ve kendi etrafından dönen geniş açılı yapılar olduğunu öğrendim. Nehirlerin geçtiği güzergahlar, güzelim sıra dağlar ve güzelikleri büyüleyicidir. Yerleşim yerleri insanların geçmişten beri bir merkezden dışa doğu genişlediğini gösteren yapılar. Yerleşim yerleri genelde sulara yakın yerlerde yoğunlaşmışlardır. Bütün bunları okumak ayrı, yaşayarak görme ayrı bir keyif ve anlam kazandıryor. Bu bağlamda havaalanları ve uçak yolculuğu beni hep zenginleştirmiştir.